[su_label]منبع: الجزیره/بارنیت روبین[/su_label]+
[su_label]ترجمه: حمید مهدوی[/su_label]
یک خط لوله گاز طبیعی، هنگامی که یا در صورتی که اجرا شود، 33 میلیارد متر مکعب گاز را از ترکمنستان و از طریق سه کشور آسیای جنوبی انتقال خواهد داد. پاکستان و هند، هرکدام، 42 درصد این گاز را خریداری خواهند کرد و 6 درصد متباقی به افغانستان تعلق خواهد گرفت. افغانستان سالانه حدود 400 میلیون دالر، معادل حدود 25 درصد درآمد کل داخلی این کشور در سال 2015، اجرت ترانزیتی دریافت خواهد کرد. این پروژه که به تاپی شهرت دارد، انرژی و زمینه کار به ارمغان خواهد آورد. مهمتر از آن، این پروژه مشوقی برای پاکستان به ارمغان خواهد آورد که با هند و افغانستان در زمینه باثبات ساختن افغانستان همکاری کند.
امنیت هلمند
این یکی از پرسشهای کلیدیای بود که معاون بیچاره والی هلمند، یکی از ولایتهایی که قرار است تاپی از آن بگذرد، در تلاشی بهمنظور جلب توجه رییس جمهور اشرف غنی، در فیسبوک مطرح کرد. محمد جان رسولیار نوشت: «عالی جناب، هلمند در آستانه سقوط است و به آمدن شما جداً ضرورت است».
در حالی که غنی، پس از سفرها به پاکستان و ترکمنستان و قبل از آن سفرها به آذربایجان و ترکیه که همه بر نیاز درازمدت افغانستان به انرژی و تجارت متمرکز بودند، به کابل آمده بود، او از رییس جمهور درخواست کرد تا روی تهدید فوری تمرکز شود. طالبان در مرکز ولسوالی سنگین در حال پیشرفت بودند و آنها میتوانستند حملهای را بر لشکرگاه، مرکز آسیب پذیر این ولایت، راه اندازی کنند. بدون مداخله دیرهنگام قوای هوایی امریکا، این ولایت احتمالاً سقوط کرده بود.
در مورد تاپی تردیدهای زیادی وجود دارد: آیا گاز ترکمنستان میتواند 51 درصد این پروژه ده میلیارد دالری را تامین مالی کند؟ 34 درصد پوشش داده نشدهای که پس از تعهدات ترکمنستان و سه طرف دیگر باقی مانده است را چه کسی تامین مالی خواهد کرد؟ اما باوجودی که این نگرانیها جدی اند، امنیت بیشترین پرسشها را مطرح کرده است.
طالبان سهم خودشان را میخواهند
تاپی از مناطقی خواهد گذشت که بیشترین رقابت [برای حفظ/بهدست آوردن قدرت] در آنجا جریان دارد. طالبان هرگز با تاپی مخالفت نکردهاند. وقتی آنها قدرت را در اختیار داشتند، هیئتی را بهمنظور بررسی معامله به امریکا اعزام کردند – اما آنها در اجرت ترانزیت سهم خودشان را میخواهند. اگر در چند سال آینده راه حل سیاسی بهدست نیاید، آنها راههایی را که مانع اجرای تاپی شود، میتوانند پیدا کنند؛ مگر اینکه به آنها پول پرداخت شود.
در واقع، بزرگترین نگرانی امنیتی، پاکستان خواهد بود. بیشترین بخش خط لوله در آنجا از ایالت بلوچستان میگذرد، منطقهای که ملیگرایان بلوچ بهطور مداوم قیام میکنند و توزیع منافع ناشی از منابع ملی، بهشمول گاز طبیعی، را یکی از نارضایتی اصلی شان میدانند. با این حال، امروزه رشد سریع اقتصاد چین و هند یک تعادل ایجاد کرده است. مقامهای هندی ادعا دارند که پاکستان حملاتی را بر کارمندان ساخت و ساز بخش افغانستانِ جادهای که بندر چابهار ایران را از طریق شهرک مرزی ملِک به شبکه شاهراههای افغانستان وصل میکند، راه اندازی کرده است. شش مقام هندی و بیش از صد کارگر افغان در سالهای بین 2005 تا 2009 در چنین حملات کشته شدهاند.
پاکستان این پروژه را، که اساس آن را همکاریهای هند، افغانستان و ایران تشکیل میدهد، تهدیدی به اهرم استراتژیکی میداند که با کنترل تنها راه ترانزیتی این کشور [افغانستان] به دریا، از طریق کراچی، بر این کشور اعمال کرده است. تاپی متفاوت است: این پروژه هند و پاکستان را به همکاری سودمند دوجانبه در افغانستان متعهد میسازد.
اگر پاکستان میتواند از نفوذش یا کنترل بر گروههای طالبان افغانستان در تلاش برای خراب کردن راهرو هند – ایران استفاده کند، این کشور به همان اندازه میتواند از نفوذش برای محافظت از تاپی استفاده کند. خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان به بخش اردوی بی.بی.سی گفت که پاکستان از نفوذش بر طالبان برای تامین امنیت تاپی استفاده خواهد کرد. حکومت افغانستان این بیانیه را بهعنوان مداخله «غیرمسئولانه» به امور داخلی افغانستان محکوم کرد و تاکید دارد که جلب حمایت طالبان از تاپی باید بخشی از توافق سیاسی به رهبری حکومت افغانستان باشد نه معاملهای بین پاکستان و طالبان. با این حال، این اختلاف نشان میدهد که در یک محیط منطقهای تغییر یافته، حکومت و پاکستان در کاهش تهدیدات امنیتی به تاپی منافع مشترک داشته باشند.
ارتش پاکستان و بلوچستان
بلوچستان چالش سختتری خواهد بود. ارتش پاکستان چندین سال است که علمیاتهای سختی را برای سرکوب شورش انجام داده است، عملیاتی که به صدها مورد ناپدیدشدن ملیشههای مظنون انجامیده است. با این حال، در 30 ماه دسامبر، نواز شریف، نخست وزیر پاکستان مسیر غربی «راهرو اقتصادی چین – پاکستان» را در بلوچستان افتتاح کرد که بلوچها گفتهاند ایالت شان را به حاشیه خواهد برد. شریف در سخنرانیاش در این مراسم گفت: «ما باور داریم که بلوچستان در تمام منابعی که در این ایالت کشف شده است، اولین حق را دارد». در حالی که این بیانیه به جزئیات مشخص نپرداخت، اما در اصل تلاش عمده برای نزدیکی به ملیگرایان بلوچ را تشکیل میدهد. برخی از تحلیلگران با قیاس گذشته با آینده، با عجله شکست تاپی را پیش بینی کردهاند. هیچ کسی با بدبین بودن در مورد افغانسان حتا به شهرتش آسیب نزد. اما این نیز ممکن است که تحولی در راه باشد. چهل سال قبل، جنوب شرق آسیا را جنگ و نسل کشی ویران کرده بود، اما همکاریهای بینالمللی، به اضافه پویایی اقتصادی شرق آسیا، [جنوب شرق] آسیا را دگرگون کرد. تاپی یکی از چندین گامی است که هدف آن قرار دادن جنوب غرب آسیا در مسیر قابل مقایسه است.
