ساکنان خیرخانه، این منطقه را «چقُر» کابل نام گذاشته‌اند. چُقر اسم یک سریال ترکی است که در یکی از کانال‌های تلویزیونی پخش می‌شود و در آن بی‌نظمی، زدوخوردهای مسلحانه و قتل و آدم‌کشی، آزادانه و به تکرار اتفاق می‌افتد. به نقل از مردم محل، خیرخانه به‌سان «چقُر» همواره میدان قتل، دزدی، سرقت و زدوخوردهای فیزیکی بوده است.

  • حمید فرهادی

در کابل شاید نتوان منطقه‌ای را با اطمینان امن و بدون نگرانی‌های امنیتی خواند، اما تشخیص میزان ناامنی در مناطق مختلف کابل، برای ساکنان آن کار دشواری نیست.

یکی از نام‌هایی که در خصوص ناامنی‌ها و رویدادهای امنیتی و جنایی همواره بر سر زبان‌هاست، منطقه‌ی «خیرخانه» است. کابلی‌ها، خیرخانه را پایگاه و پاتوق افراد زورگو، اخلال‌گر و گروه‌ها و باندهای سارق و رهزن می‌خوانند.

برای بررسی این ادعا یک روز را در کوچه‌ها و پس‌کوچه‌های خیرخانه می‌گذرانم و با مردم این مناطق به‌صورت جداگانه به گفت‌وگو می‌نشینم.

خیرخانه زیر پوشش امنیتی حوزه‌های یازدهم، پانزدهم و هفده‌هم پولیس کابل است. «پنج‌صد فامیلی»، «سه‌صد و پانزده»، «خواجه‌بغرا» و «کوتل خیرخانه» از مناطق خبرساز و پرحادثه‌ی امنیتی و جنایی خیرخانه است.

ابتدا سراغ یکی از دکاندارانی پنج‌صد فامیلی را می‌گیرم. این دکاندار چندی ‌پیش در جوار دکان خودش شاهد لت‌وکوب یکی از هم‌قطارانش توسط افراد زورمند بوده است.

«دو ماه پیش میان یک دکاندار محل و یکی از مشتریانش درگیری لفظی پیش آمد. مشتری لحظات بعد با چندین تن دیگر که مسلح نیز بودند، به قصد لت‌وکوب دکاندار به محل برگشتند و به‌صورت گروهی دکاندار و دو همراهش را مورد لت و کوب قرار داده و شیشه‌های دکانش را شکستند.»

براساس روایت ساکنان این محل تنها زدوخوردهای فیزیکی نیست که در پنج‌صد فامیلی اتفاق می‌افتد؛ در سه ماه گذشته چندین حادثه‌ی سرقت، اختطاف و قتل‌های مرموز در این محل رخ داده است. آخرین مورد حدود یک هفته پیش در ساحه‌ی «بلاک‌ها» مرد جوانی توسط افراد ناشناس به قتل رسیده است.

واقعه‌ی اختطاف نیز در پنج‌صد فامیلی برای مردم ناآشنا نیست. چندی پیش افراد مسلح ناشناس یک داکتر را از همین منطقه ربودند و از خانواده‌ی وی خواستار ۲۰۰ هزار دالر شده بودند. اما این داکتر در نتیجه‌ی عملیات پولیس از چنگ ربایندگان آزاد شد.

در پنج‌صد فامیلی شخصی نیست که حکایت تازه‎ای از رویدادهای امنیتی و جنایی نداشته باشد. شاید بی‌ربط با مسایل امنیتی نباشد که کوچه‎ها و پس‎کوچه‎های خاکی این محل همیشه ساکت و کم‌رفت‌وآمد است.

کابلی‌ها، خیرخانه را پایگاه و پاتوق افراد زورگو، اخلال‌گر و گروه‌ها و باندهای سارق و رهزن می‌خوانند

تنها پنج‌صد فامیلی نیست که می‌شود انبوهی از حوادث جنایی را از زبان مردم شنید، مردم «سه‎صد و پانزده» هم دل خوشی از امنیت منطقه‌ی‌شان ندارند. آن‌ها می‌گویند در سه ماه گذشته بیش از پنج واقعه‌ی جنایی از جمله سوءقصد، سرقت‌های مسلحانه و درگیری‌های خونین در این محل اتفاق افتاده است.

سه‌صد و پانزده، منطقه‌ی همجوار پنج‌صد فامیلی همواره از مناطقی ناامن و خبرساز خیرخانه بوده است؛ جایی که مدتی قبل دو نوجوان، کودکی را اختطاف کردند و بدون تأخیر او را به قتل رساندند. جاده‌ی عمومی سه‌صد و پانزده پررفت‌وآمد است، اما به گفته‌ی ساکنان این محل جاده‌های فرعی و خاکی آن مکان امنی برای سارقان و دزدان مسلح است. چنان که یکی از جوانان این محل از تجربه‌ی تقابل خود با دزدان می‌گوید: «افراد ره‌گیر مقابلم ایستادند و گفتند تلفن‌هایت را بده. من که دیدم آن‌ها مسلح هستند، نتوانستم مقاومت نشان بدهم و ناگزیر شدم حرف آن‌ها قبول کنم.»

در سرکوتل خیرخانه نیز قصه‎ها و آمارها تقریبا شباهت دارد. به اضافه این‌که در این محل زورگویی و قلدری بیش‌تر از دیگر مناطق خیرخانه محسوس است. به نقل از ساکنان کوتل خیرخانه، زورگویی و قلدری در این محل به حدی معمول است که هرچندروز، یک یا چند مجروح به بیمارستان‌ها منتقل می‌شود.

کارمند یکی از بیمارستان‌های خصوصی در کوتل خیرخانه می‌گوید: «یکی از شب‌های ماه ثور، مجروحی به شفاخانه ما آورده شد که به اثر ضربه‌ی چاقو جراحت برداشته بود. هنگامی که خواستیم پولیس محل را در میان بگذاریم، همراهان فرد مجروح ما را با اسلحه تهدید کردند که اگر پولیس را در جریان بگذارید همه پرسونل شفاخانه را به قتل می‌رسانیم.»

حکایت‎ها و روایت‎ها از حصه‌های اول و دوم خیرخانه نیز با قصه‎های یادشده شباهت زیادی دارد. باتوجه به این‌که گزارش‌های از این دست در این مناطق کم‌تر به ثبت رسیده است.

عاملان کیستند و دلایل چیست؟

شماری از فعالان و ساکنان خیرخانه افزایش نفوس، سکنه‌ی افراد زورمند و فرماندهان محلی، اعتیاد جوانان به مواد مخدر، فقر و بیکاری را عامل عمده‌ی ناامنی در خیرخانه می دانند.

به نقل از آنان، یک عده با استفاده از نام فرماندهان جهادی، وکلای پارلمان و افراد مسلح غیرمسئول در خیرخانه دست به اخلال‌گری و «خلق جنایت» می‌زنند.

به باور یکی از وکیلان گذر خیرخانه، شمار زیادی از سارقان و رهزنان، معتادان مواد مخدر/ نشه‌آور هستند. داکتر فهیم، وکیل گذر لیسه‌ی مریم می‌گوید: «جوانان یک‌جا می‌نشینند و نشه می‌کنند، قمار می‌زنند و تصمیم می‌گیرند راه‌گیری کنند، دزدی کنند.»

به همکاری یکی از ساکنان خیرخانه با کسی معرفی می‌شوم که قبلا دست به سرقت‌های مسلحانه می‌زده است و اکنون اما راننده‌ی یک شرکت خصوصی است. فواد (اسم مستعار) می‌گوید مهم‌ترین عامل روآوردن جوانان به سرقت و راه‌گیری، بیکاری و فقر است. او می‌افزاید: «جوان به‌خاطر غرورش مجبور است پول پیدا کند، وقتی کار نیست و سرمایه نیست، مجبور دست به این کار بزند.»

فواد ادعا می‌کند که شماری از گروه‌های سارق در هماهنگی با شماری از ماموران پولیس دست به سرقت می‌زنند و پولیس در بدل همکاری از سارقان حق هم‌دستی می‌گیرد.

شماری از ساکنان خیرخانه نیز مدعی‌اند که پولیس در مناطق ناامن به‌صورت منظم گزمه و گشت‌زنی ندارد.

طارق عظیم فعال رسانه‌ای و باشنده‌ی خیرخانه می‌گوید بارها در خصوص رویداهای امنیتی و جنایی در این محل ابراز نگرانی کرده‌، اما پولیس در خصوص این رویدادها همواره مقطعی عمل کرده است: «پولیس مقطعی برخورد می‌کند، بعد از اعتراض‌ها یک چک‌پاینت موقتی در یک قسمت پنج‌صد فامیلی ایجاد کرده‌اند که تا ساعت ۹ شب فعال است، بعد از آن‌که پولیس بساطش را جمع می‌کند، دوباره همان روند ادامه پیدا می‌کند.»

پولیس کابل می‌گوید ناامنی‌های خیرخانه به آن پیمانه‌ نیست که مردم «بزرگ‌نمایی» می‌کنند

برای بررسی ادعای ساکنان خیرخانه به فرماندهی پولیس کابل تماس می‌گیرم. پولیس کابل می‌گوید که مبارزه‌ی جدی در مقابل افراد ولگرد و اخلال‌گر وجود دارد و در ماه گذشته بیش از دوصد تن به اتهام جرایم جنایی و فروش مواد مخدر از نقاط مختلف کابل بازداشت شده‌اند.

فردوس فرامرز سخن‌گوی فرماندهی پولیس کابل می‌گوید ناامنی‌های خیرخانه به آن پیمانه‌ نیست که مردم «بزرگ‌نمایی» می‌کنند. او ادعای ساکنان خیرخانه مبنی بر غفلت و سهل‌انگاری پولیس را نمی‌پذیرد و می‌افزاید که او شخصا بررسی کرده است که پولیس بعد از اطلاع جرایم، در اسرع وقت به مشکلات مردم رسیدگی می‌کند.

پیامدها و نگرانی‌ها

سایه‌ی ناامنی‌ها در خیرخانه بر همه چیز تأثیر گذاشته است؛ چنان‌که از طرف شب مردم نمی‌توانند آزادانه در این محل گذشت‌وگذار کرده و به کارشان بپردازند.

ذبیح ۱۷ سال می‌شود در پنج‌صد فامیلی میوه‌فروشی می‌کند. او می‌خواهد تا ناوقت‌های شب کار کند، اما به محض تاریک‌شدن هوا ناگزیر است بساط میوه‌فروشی‌اش را جمع کند؛ زیرا به گفته‌ی او ممکن‌ است هدف سارقان و رهزنان قرار گیرد؛ چرا که این موضوع بی‌سابقه نبوده و در گذشته چندین دست‌فروش و دکاندار در خیرخانه شکار دزدان مسلح شده و حتا به قتل رسیده‌اند.

دکانداران بازار لیسه‌ی مریم که بازار پرجنب‌وجوش خیرخانه شناخته می‌شود نیز استثنا و مبرا از این رویدادها نبوده‌اند. آن‌ها به قول خودشان در روزهای معمولی پیش از تاریک‌شدن هوا دکان‌های‌شان را می‌بندند، زیرا احتمال زیاد وجود دارد با تاریک‌شدن هوا، ره‌گیرها بر سر راه‌شان سبز ‌شوند.

فیصل، باشنده‌ی خواجه‌بغرای خیرخانه که در یکی از شرکت‌های خصوصی کار می‌کند، می‌گوید هرازگاهی که دیرتر از کار به سمت خانه می‌رود، ترس و نگرانی مواجه‌شدن با سارقان او را همواره اذیت می‌کند.

در سال‌های اخیر نقاط مختلف کابل شاهد گشایش مراکز فرهنگی، کافه‌ها و کتاب‌خانه‌ها بوده است، اما در خیرخانه کم‌تر می‌‌توان چنین مراکزی پیدا کرد. اخیرا شماری از جوانان مرکزی را به اسم «کانون فرهنگی خیرخانه» ایجاد کرده‌اند تا گامی را در زمینه‌ی کارهای فرهنگی و اجتماعی بردارند.

یعقوب رسولی عضو این کانون می‌گوید مردم جرأت نمی‌کنند در خیرخانه مراکز فرهنگی باز کنند، زیرا گمان غالب این است که خیرخانه به‌دلیل حضور گسترده‌ی افراد «ولگرد» و «سارق» جای مناسبی برای کارهای فرهنگی نیست.

حد اوسط واقعات جنایی ماهانه‌ی خیرخانه به پنج تا شش مورد جنایی می‌رسد

ساکنان خیرخانه، این منطقه را «چقُر» کابل نام گذاشته‌اند. چُقر اسم یک سریال ترکی است که در یکی از کانال‌های تلویزیونی پخش می‌شود و در آن بی‌نظمی، زدوخوردهای مسلحانه و قتل و آدم‌کشی، آزادانه و به تکرار اتفاق می‌افتد. به نقل از مردم محل، خیرخانه به‌سان «چقُر» همواره میدان قتل، دزدی، سرقت و زدوخوردهای فیزیکی بوده است.

هرچند فرماندهی پولیس کابل آمار مشخصی از رویدادهای جنایی و امنیتی در خیرخانه به‌دست نمی‌دهد، اما از گفته‌های ساکنان محل و وکیل‌های گذر برمی‌آید که هر ماه دست‌کم دو-سه واقعه‌ی جنایی در محله‌های چندگانه‌ی خیرخانه اتفاق می‌افتد که حداوسط رویدادهای ماهانه‌ی آن به پنج تا شش مورد در خیرخانه می‌رسد.

1
دیدگاه بگذارید

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
شکرالله یوسفی Recent comment authors
  Subscribe  
newest oldest most voted
Notify of
شکرالله یوسفی
Guest
شکرالله یوسفی

فرهادی عزیز خیلی عالی نوشتید، اما کاش از کسانی که در ارتباط چنین جرایم گرفتار و به نهاد های قضایی معرفی شده اند نیز اطلاعاتی را اضافه میکردید؛ این اطلاعات و آمار ها شاید عبرتی میشد برای افراد روزگو، سارق…