دادستانی کل به عنوان نهادی که بر اساس قانون اساسی افغانستان مسئولیت اقامهی دعوا را دارد، در ماه حمل سال 1390 به کمیسیون تحقیق و بررسی بحران کابل بانک پیوست. پیوستن دادستانی کل و ترتیب صورت دعوای جزایی علیه متهمان پروندهی کابل بانک، شروع اجرائات جزایی در مورد متهمان پروندهی کابل بانک است. دادستانی کل در ماه ثور سال 1390 یک صورت دعوای جزایی را امضا کرد؛ اما این صورت دعوا تا ماه جوزای سال 1391 به دادگاه عالی برای بررسی احاله نگردید. احالهی این موضوع به دادگاه عالی بنا بر فشارهای سیاسی شماری از مقامهای بلندپایهی دولتی تا چند روز بعد از مهلت نهایی مدت بازپرداخت قرضههای کابل بانک مطابق فرمان رییس جمهور، معطل شد. در نهایت صورت دعوای جزاییای که توسط دادستانی کل ترتیب داده شده بود، پس از یک سال و یک ماه تأخیر به دادگاه عالی احاله شد. اما تأخیری که در جریان تحقیق و کارهایی که در جریان تحقیق از سوی دادستانی کل صورت گرفت، برای تأمین عدالت اهمیت بالایی دارد. به گونهی مثال، دادستانی کل بهجای اینکه بیشتر متمرکز شود بر تحقیقات در مورد آنانی که بانک را به بحران کشاندند و عاملان اصلی بحران را مورد بازپرسهای بیطرفانه قرار بدهد، تحقیقات را متمرکز کرد روی بانک مرکزی. در جریان تحقیقات، دادستانی کل 30 تن از کارمندان بانک مرکزی را بهطور مشکوکی گرفتار یا تحت توقیف قرار داده بود.
چنانکه در صفحات قبلی ذکر شده است، حامد کرزی، رییس جمهور پیشین افغانستان در 16 حمل سال 1391 خورشیدی فرمانی را صادر کرد که بر بنیاد آن، دادستانی کل مکلف شد که به عنوان نهاد همکار با مدیریت تصفیهی کابل بانک در اتخاد تدابیر مؤثر در حصول دیون ذمت مقروضان کابل بانک همکاری نماید. موضوع اصلی این فرمان، ضمن اینکه خواستار پیگرد جدی بحران کابل بانک از سوی نهادهای موظف میباشد، دو محور عمده در قضایای مربوط به بحران کابل بانک را نیز شامل میشود:
این فرمان رییس جمهور پیشین، حامد کرزی، یکی از چالشهای جدی فراراه تطبیق عدالت در پروندهی بحران کابل بانک است. این فرمان اولاً مداخلهی آشکار در امور کارهای دادستانی کل که مسئولیت تحقیق علیه متهمان را داشت به شمار میرود و از جانب دیگر، بر بنیاد گزارشی که کمیتهی مستقل مشترک نظارت و ارزیابی منتشر کرده است، پس از این فرمان، این مقامهای بلندپایهی سیاسی بودند که تعیین کردند، علیه کیها اقامهی دعوا شود و علیه کیها نه. بر بنیاد این گزارش، درجهی اتهام علیه هریک از متهمان توسط مقامهای بلندپایه تعیین شد و دادستانهای ادارهی دادستانی کل خواسته شدند که آنها را علیه متهمان مطرح کنند.
سرانجام چند روز بعد از ختم مهلت دوماههی رییس جمهور کرزی برای پرداخت دیون کابل بانک، دادستانی کل در ماه جوزای 1391 خورشیدی علیه 21 تن صورت دعوایی را به دادگاه عالی تحویل داد و چندین فرد دیگر را نیز به عنوان افراد ذیربط در قضیه تذکر داد. از مجموعهی اسنادی که روزنامهی اطلاعات روز بدانها دست یافته است، متن صورت دعوایی که از سوی دادستانی کل علیه متهمان ترتیب داده شده و به محکمهی اختصاصی کابل بانک محول شده، چنین است:
حضور فضیلتمآب محترم، رییس صاحب محکمهی اختصاصی رسیدگی به قضیهی بحران مالی کابل بانک و اعضای محترم قضاییشان
السلام علیکم و رحمتالله و برکاته!
اینجانب نصرالله، سارنوال ابتدائیهی ریاست سارنوالی مبارزه با جرایم فساد اداری در حالی که دارای اهلیت شرعی و قانونی خویش بوده و میباشم، با در نظرداشت هدایت حکم شماره 281، 1391/1/16 مقام محترم ریاست ج.ا.ا علیه متهمان هولا که شهرتشان درج جدول صورت دعوای هذا میباشد و متهمان مذکورون مثل من مدعی هذا متصف به صفات فوق میباشد، به پیشگاه محکمهی محترم ذیلا اقامهی دعوای صحیح قانونی مینمایم.
انضمام صادرهی شماره 132، 1390/ 5/ 26 آمریت عمومی تحقیق ریاست سارنوالی مبارزه با جرایم فساد اداری، دوسیهی نسبتی قضیهی بحران مالی کابل بانک واصل و مطالعهی آن میرساند:
به تأسی از حکم شماره 2698، 7/ 4/ 1390 مقام محترم ریاست جمهوری اسلامی افغانستان، ادارهی محترم عالی نظارت بر تطبیق استراتژی مبارزه علیه فساد اداری و ریاست محترم تحقیق جرایم مقام لوی سارنوالی ج.ا.ا ذریعهی مکاتیب 1170، 8/ 4/ 1390 و 2421، 8/ 4/ 1390 خویش اوراق نسبتی مشمولین قضیهی بحران مالی کابل بانک را غرض اکمال تحقیقات و تعقیب عدلی به این ریاست ارسال داشتهاند.
قسمت تشریحی: ریاست محترم د افغانستان بانک طی مکتوب 837، 14 /6 /1389 خویش عنوانی هیأت مدیرهی کابل بانک به استناد مادهی 53 قانون بانکداری به دلیل عدم پرداخت دیون در هنگام سررسید و به دلیل کم بودن ارزش داراییهای بانک نسبت به بدهیهای کابل بانک، برای کابل بانک متولی انتصاب نموده است.
بعداً جهت ردیابی و تشخیص عوامل بحران مالی کابل بانک، به موجب حکم شماره 244، 13 /1 /1390 مقام محترم ریاست جمهوری، کمیسیون مختلط باصلاحیت تعیین و توظیف گردید که موضوع بحران بانک مذکور را به بررسی گرفته و نتیجه را در گزارشی ارائه نماید. کمیسیون متذکره طبق حکم فوقالذکر مقام عالی ریاست جمهوری، موضوع را بررسی و راپور اجرائات خویش را به تاریخ 26 /2 /1390 ترتیب که از ملاحظهی راپور مرتبهی کمیسیون محترم، مطالب ذیل استنباط میگردد:
کابل بانک در سال 2004 میلادی با صدور جواز بانکی از طرف د افغانستان بانک تأسیس گردید و اولین اساسگذار این بانک، اسامی شیرخان فرنود بوده است.
کابل بانک در مجموع تعداد 16 سهمدار دارد که اسمای هریک از آنها معهی فیصدی سهم آنها قرار ذیل ذکر میگردد.
شماره |
اسم سهمداران |
تعداد اسهام |
مبلغ سهم |
فیصدی سهم |
1 |
شیرخان فرنود |
78083 سهم |
16337021 دالر |
28.16 فیصد |
2 |
محمود کرزی |
20548 سهم |
5773988 دالر |
7.41 فیصد |
3 |
زاهد فهیم |
1819 سهم |
2309539 دالر |
2.96 فیصد |
که بعداً اوراق قضیه را به این اداره ارسال داشتهاند.
هیأت تحقیق در موارد ذیل تحقیقات لازم را انجام داده است:
که اینک تحقیقات به عمل آمدهی هیأت تحقیق را در مورد هر بخش فوقالذکر ذیلاً توضیح میدهیم:
کابل بانک به اثر اجرای قروض غیرنورمال، خلاف قانون برای افراد مجهولالهویت و اشخاص وابسته با اسناد تزویری و بدون ترتیب دوسیه برای قروض به بحران مالی مواجه شده و تحقیقات به عمل آمده میرساند که در سال 2004 صرافی شاهین که موقعیت آن در دبی میباشد، خلاف مادهی 10 قانون بانکداری در کابل بانک حساب جاری شماره ( ) را افتتاح مینماید که صلاحیتدار حساب متذکره در ابتدا شیرخان فرنود و شکرالله شکران بوده، بنابر معلومات ارائه شدهی د افغانستان بانک، کدام جواز برای صرافی شاهین نیز اجرا نگردیده و افتتاح حساب شاهین در کابل بانک، در واقعیت امر آغاز بحران در کابل بانک بوده میتواند؛ به دلیل اینکه اکثراً قروض به اسم افراد مجهولالهویت با اسناد تزویری یا بدون ترتیب دوسیه برای اشخاص وابسته و سهمداران اجرا و سپس به حساب بانکی صرافی شاهین انتقال میگردید و بعداً پول از طریق صرافی شاهین برای شخص مشخص با هویت اصلی پرداخت و در صرافی شاهین قرضه به اسم و هویت اصلی شخص مقروض ترتیب میگردید. چنانچه امروز اگر به سیستم کابل بانک مراجعه گردد، روشن میگردد که اکثر قروض به اسم افراد مجهولالهویت بوده و بنابر معلومات ارائه شده از طرف مدیریت تصفیهی کابل بانک، شرکتها یا حضور فیزیکی ندارند، یا هم قرضه را متعلق به خود ندانسته، بلکه قرضه را مربوط به گروپهای دیگر میدانند. این در حالی است که مادهی 41 قانون بانکداری و مواد 8 و 9 قانون مبارزه با تطهیر پول در مورد شناخت هویت مشتری و منع باز نمودن حسابات برای افراد مجهولالهویت وضاحت دارد.
همچنان به اساس معلومات ارائه شده از جانب مدیریت تصفیه، کابل بانک در مجموع الی تاریخ 31 آگست 2010 میلادی تعداد 420 قرضهی حاوی مبلغ 911 میلون دالر داشته که از جمله تعداد 106 قرضه حاوی مبلغ 49.7 میلیون دالر مربوط به قروض مشتریان غیرگروپی بوده و متباقی به تعداد 314 حساب قرضه حاوی مبلغ 846706337.19 (هشت صد و چهل و شش میلیون و هفت صد و شش هزار و سه صد و سی و هفت اعشاریه نوزده) دالر امریکایی مربوط به قروض گروپی بوده، از جملهی 314 حساب، 113 قرضه حاوی مبلغ 411008379.24 (چهار صد و یازده میلیون و هشت هزار و سه صد و هفتاد و نه اعشاریه بیست و چهار) دالر امریکایی که بعد از تاریخ 17 فبروری 2010 افتتاح گردیده، بدون دوسیهی قرضه و بدون تصویب بوده و متباقی قروض گروپی خلاف قانون نه تنها برای افراد مجهولالهویت اجرا شده، بلکه در قدم اول اسناد و دوسیهها طی مراحل نگردیده؛ چنانچه قروض بدون اخذ تضمین و بدون بیع جایزی قبالهجات امضا و اجرا گردیده، اکثراً درخواست قرضه وجود نداشته، سابقهی تجارتی مقروض و ارزیابی خطرات قطعاً در نظر گرفته نشده، گدامهای مقروضین دقیقاً ارزیابی نشده، اساسنامهی شرکتها بدون امضا و مهر آیسا و وزارت تجارت قبول شده است و در قدم بعدی، اکثر اسناد قروض شرکتهای مجهولالهویت بدون وجود فیزیکی و بهطور تزویری ترتیب گردیده؛ چنانچه طور نمونه، وزارت محترم تجارت ذریعهی نامهی 15839، 30 /11 /1389 خویش تعداد چهارده قطعه جواز انفرادی مقروضین مجهولالهویت را بدون ثبت و راجستر و تزویری تثبیت نموده است. در زمینه ورق ( ) دوسیه قابل ملاحظه میباشد.
و به ارتباط اینکه قروض مجهولالهویت در کابل بانک برای کدام اشخاص اجرا گردیده، کارمندان اسبق کابل بانک هریک رام چندران و عصمتالله بیگ طی ترتیب لیست منجانب هیأت تصفیهی کابل بانک، معلومات داده که تمام قروض غیرنورمال کابل بانک منجانب 13 گروپ مشخص پرداخت گردیده است.
هکذا شیرخان و خلیل فیروزی نیز معترف اند که قروض به گروپهای متذکره پرداخت گردیده است. ولی طوری که از رام چندران، مسئول شعبهی قرضهی کابل بانک تحقیق به عمل آمد که هویت اصلی مقروضین گروپی را از کجا دانستند، آنها با همکاری تام، سایر جدولهای مصارفاتی و معاملاتی صرافی شاهین را در یک حلقه سیدی در اختیار هیأت تحقیق قرار دادند که با ملاحظهی آن کاملا به اثبات میرسد که قروض غیرقانونی بهنام افراد مجهولالهویت برای سهمداران مشخص کابل بانک و گروپهای ذیل اجرا و پرداخت گردیده است.
هکذا زمانی که هویت اصلی مقروضین از جانب شیرخان و کارمندان اسبق کابل بانک معرفی و مشخص میگردد، سایر مقروضین فوقالذکر رسماً نزد مدیریت تصفیهی کابل بانک قروض مجهولالهویت را متعلق به خودها دانسته و در زمینه اعتراف خطهای آنها نیز موجود میباشد. ورق ( ) قابل ملاحظه میباشد.
مسئولیت بحران مالی کابل بانک را دو گروپ افراد به عهده دارند:
به اساس معلوماتی که مدیریت تصفیهی کابل بانک ارائه نموده، اجرای قروض از صلاحیتهای هیأت عامل و هیأت نظار کابل بانک بوده که به ملاحظهی راپورهای مالی سالهای 2007، 2008 و 2009 هیأت عامل در سالهای مذکره متشکل از ذوات ذیل بوده است:
اما متأسفانه از جملهی افراد فوق، شیرخان فرنود و حاجی خلیل فیروزی و رام چندران و راجا گوپال کرشنن در پروسهی تحقیق حاضر، سایر متهمین فوقالذکر غایب و لادرک میباشند.
همچنان به ملاحظهی راپورهای مالی سالهای متذکره، هیأت نظار کابل بانک در سالهای مذکور ذوات ذیل بودهاند:
که از جملهی افراد فوق، صرف آقای شیرخان فرنود، محمد افضل حبیب و امانالله حمید در پروسهی تحقیق حاضر، سایر مظنونین غایب و لادرک میباشند. هکذا باید گفت که در تصاویب قروض، امضای یک تعداد کارمندان بخشهای آیتی و غیره نیز اخذ گردیده و چون کارمندان مذکور هریک:
اختلاس و بهدست آوردن مبالغ هنگفت دارایی عامهی موجود در کابل بانک و استفادهی آن در معاملات شخصی بهطور غیرقانونی. چنانچه یک شخص نمیتواند به میلیونها دالر را بهصورت انفرادی از بانک برداشت نماید، بناءً هیأت عامل، هیأت نظار و کمیتهی قرضهی کابل بانک متفقاً در تبانی و سازش با همدیگر، با استفاده از اسناد تزویری بهنام افراد مجهولالهویت یا حتا بدون ترتیب دوسیه، قروض را خلاف مادهی 41 قانون بانکداری و مادههای 8 و 9 قانون مبارزه با تطهیر پول، اجرا و اخذ نمودهاند.
مادهی 34 قانون بانکداری طوری صراحت دارد که «بانک نمیتواند به عنوان عامل، نماینده و شریک در تجارت عمده یا پرچونفروشی، به فعالیتهای صنعتی و تولیدی، حملونقل، زراعت، ماهیگیری، معدن، ساختمان، بیمه یا سایر فعالیتهای تجارتی بپردازد»؛ ولی این در حالی است که بنابر تحریری مدیریت تصفیه، مسئولین کابل بانک فعالیتهای ذیل را بهطور مستقیم یا غیرمستقیم، با استفاده از منابع مالی خویش در ساحات ذیل سرمایهگذای نموده است.
مطابق هدایت مادهی 117 قانون د افغانستان بانک، فقرهی 8 مادهی 42 و مواد 43، 44، 45، 46، 47، 48 و 49 قانون بانکداری، بانک مرکزی مکلفیت به نظارت دوامدار و دقیق بر اعمال متصدیان و اصدار دستور جهت اجرای اقدامات اصلاحی و عاجل در قبال اجرائات ناسالم و غیرمحتاطانه از تمام اجرائات بانکهای خصوصی، خاصتاً نظارت از چگونگی تطبیق احکام مواد 6، 10، 21، 26، 34 و 41 قانون بانکداری را در خصوص اجرائات کابل بانک به عهده داشته است؛ در حالی که باالاثر اجرائات ناسالم منسوبین و مسئولین بانک مرکزی، بحران اخیر در کابل بانک مبین عدم نظارت دقیق و عدم اتخاذ اقدامات بهموقع و پیشگیرانه از نحوهی عملکردهای مسئولین آن بانک را طی سالهای فعالیتشان نشان میدهد و در حقیقت امر، این بررسیها به منظور جلوگیری از بحرانها و ورشکستگیهای بانکهای خصوصی صورت میگیرند؛ اما متأسفانه با وجودی که در سالیان اخیر کابل بانک به نسبت اجرای قروض خلاف قانون برویت اسناد تزویری برای افراد مجهولالهویت و انتقال پول به شکل مرموز از یک حساب به حسابات متعدد مربوط افراد مشخص و سایر موارد که در فوق ذکر گردیده، به بحران مالی مواجه بوده و اما گروپهای هیأت نظار د افغانستان بانک که مرکب از آمریت نظارت میباشند، گزارش خلاف واقعیت ترتیب و اجرائات ناسالم و بحرانآفرین کابل بانک را سالم و موافق به اصول بانکی جلوه داده تا آنکه کابل بانک در سال 1386 توسط ظفرالله فقیری، سرگروپ نظارتی د افغانستان بانک، خلاف واقعیت از درجهی چهار به درجهی سوم ارتقا داده میشود و هکذا در اواخر سال 1387، کابل بانک یک بار دیگر توسط شیرآقا حلیم، سرگروپ نظارتی د افغانستان بانک نظارت و در نتیجه کابل بانک را یک درجه ارتقا داده و راپور مرتبهی هیأت نظارتی به منظور ارتقا باالوسیلهی محبالله صافی، معاون اول د افغانستان بانک که در عین زمان عضویت شورای عالی د افغانستان بانک را نیز دارد، تأیید و منظور گردیده، بناءً مسئولیت چنین گزارشات به رویت جدول مرتبهی تخنیکی و د افغانستان بانک، متوجه مسئولین نظارت کنندهی د افغانستان و آقایان عبدالقدیر فطرت و محبالله صافی، معاون اول د افغانستان بانک میباشد.
علاوه بر این، هیأت نظارتی د افغانستان بانک در سال 2010 میلادی کابل بانک را مورد بررسی و نظارت قرار داده که در نتیجه یک سلسله تخطیهای موجود در بخشهای مختلف کابل بانک را برملا و طی گزارشی موضوع را به ملاحظهی محبالله صافی، معاون اول د افغانستان بانک رسانیده، ولی اسامی محبالله صافی عمداً و با وجود آگاهی از تخطیهای موجود در کابل بانک، بهجز از ملاحظهی اسناد، هیچگونه تعزیرات و تدابیر اصلاحی را در مورد کابل بانک اتخاذ ننموده، تا اینکه موضوع بحران مالی کابل بانک از طریق رسانههای بینالمللی افشا و مسئولین د افغانستان بانک ناگزیر در خصوص انتصاب متولی تصمیم اتخاد نمودهاند.
افزون بر این، با وجود هشدارهای واضح و صریح رسمی و کتبی ریاست 74 امنیت ملی و ادارهی عالی مبارزه علیه فساد اداری که ذریعهی مکاتیب 455، 1/ 10/ 1388؛ 616، 27/ 10/ 1388 و (69) 18/ 1 /1389 در مورد وجود فساد گسترده در نحوهی اجرائات کابل بانک عنوانی د افغانستان بانک اصدار یافته؛ اما عبدالقدیر فطرت، رییس کل د افغانستان بانک و محبالله صافی، معاون اول د افغانستان بانک نخواستند در موقع مناسب از بروز بحران کابل بانک پیشگیری و جلوگیری به عمل آورند و با این هم، با ارائهی راپورهای عوامفریبانه، از بررسیهای هیأت ادارهی عالی نظارت ممانعت نموده و زمینهساز بروز بحران مالی کابل بانک گردیدهاند و همچنان از وضعیت نورمال مالی و عملیاتی کابل بانک رسماً از طرف بانک مرکزی اطمینان داده شده است. علیالرغم آن، اسامیون فوقالذکر در مورد سوابق تحصیلی، کاری و اجتماعی رؤسای عامل و نظار کابل بانک طبق صراحت فقرهی 1 مادهی 27 و فقرهی 12 مادهی 1 قانون بانکداری، در زمان تعیینشان تدقیق ننموده و عمداً موصوفان را در ردههای بالای کابل بانک بهکار گماشته تا خواستهای غیرقانونیشان در هر موقع برآورده شود.
مزید بر این، اسامی خلیل فیروزی در جریان تحقیق طوری وانمود ساخته که گویا مبلغ 5 میلیون دالر امریکایی به دستور متولی کابل بانک از حساب کابل بانک به حساب شخصی شیرخان در دبی انتقال داده شده و از این پنج میلیون، دو میلیون آن را به فهیم، پسر طراب، معاون بانک داده است و بعداً برای آقای فطرت تسلیم داده شده است.
و طوری که به ارتباط موضوع تحقیقات انجام پذیرفته، مبرهن میگردد که واقعاً مبلغ متذکره در هنگام شب به تاریخ 31 آگست 2010 در زمان متولیت مسعود خان موسی غازی به امضای شکرالله شکران انتقال گردیده است.
همچنین به اساس معلومات ارائه شدهی آمریت رعایت پیروی از قانون کابل بانک، کابل بانک تعداد 501 معاملهی مشکوک را به آمریت راپورهای [استخبارات] مالی د افغانستان بانک ارسال داشته؛ ولی طوری که در زمینه تحقیقات انجام شده، اسامی مصطفی مسعودی، آمر راپورهای مالی د افغانستان بانک نه تنها در زمینهی معاملات مشکوک ارسالی کابل بانک هیچ نوع اقدامات قانونی چون بلاک نمودن حسابات مشکوک و ارسال راپور به ادارهی سارنوالی ننموده و راه را برای بحران مالی کابل بانک هموار و باعث بروز مشکلات موجود گردیده است.
قابل یادآوری است اینکه به اساس مکتوب شماره 595، 28/ 4 /1390 ریاست انترپول وزارت محترم امور داخله ج.ا.ا، اسامی شیرخان فرنود در قضایای بانکداری غیرقانونی، شستوشوی پول، خریداری جایداد برای اهداف غیرقانونی و ایجاد انجمن جنایی تحت تعقیب مقامات عدلی کشور روسیه نیز قرار دارد که در واقع نشاندهندهی سوابق جرمی موصوف میباشد. در زمینه اوراق 113 الی 121 جلد ( ) دوسیه قابل ملاحظه میباشد.
طبق هدایت مادهی 25 قانون بانکداری، منحیث رییس هیأت عامل کابل بانک؛ چون مسئول اداره و اجرای فعالیتهای بانک بوده، بناءً به دلایل ذیل کسب مسئولیت مینماید:
نامبرده گرچه در قروض غیرنورمال امضا نموده که امضاهای خویش را در قروض متذکره نیز تأیید نموده؛ اما علت امضای قروض را، فشار و هدایت خلیل فیروزی دانسته و در ضمن نامبرده در جریان تحقیق اظهار داشته که بنده مشکلات سایر قروض متذکره را عنوانی مسئولین کابل بانک رسماً اطلاع دادهام که ترجمهی تعدادی از اطلاع ارائه شدهی خویش را عنوانی مسئولین کابل بانک، به دسترس هیأت تحقیق قرار داده است و اینکه موصوف بهجای استعفا و امتناع از امضای قروض، روی چه انگیزه سایر قروض غیرنورمال را در کابل بانک امضا نموده، موصوف در جریان تحقیق طوری وانمود ساخته که گویا بنده از کابل بانک قرضه اخذ نموده بودم، نمیتوانستم وظیفه را ترک نمایم. ولی به هرحال، با وجودی که موصوف از کدام حساب قرضهی مجهولالهویت استفاده ننموده، امضای قروض از جانب نامبرده، سبب ایجاد مشکلات در کابل بانک گردیده و در زمینه موصوف جوابگو و منحیث شریک جرمی کسب الزامیت مینماید.
از اینکه در داخل کابل بانک تخطیهایی چون اجرای قروض خلاف قانون برای اشخاص وابسته به اساس اسناد تزویری بهنام افراد مجهولالهویت اجرا گردیده، میباید آمریت تفتیش کابل بانک تخطیهای قروض متذکره را کشف و برجسته و اطلاع آن را به مراجع مربوطه ارائه مینمود.
به هرحال، راجا گوپال کرشنن در جریان تحقیق طوری وانمود ساخته که گویا وظیفهی شعبهی تفتیش، ارائهی گزارش تخطیها منجانب مسئولین کابل بانک بوده که نامبرده اظهار داشته که سایر تخطیهای کابل بانک را به مسئولین کابل بانک گزارش دادهام که در زمینه اسناد نیز ارائه داشتهاند. و اینکه نامبرده روی چه انگیزه اطلاع تخطیهای داخل کابل بانک را عنوانی د افغانستان ارائه نکرده، در زمینه موصوف طوری وانمود میسازد که هیأت نظار د افغانستان بانک در هربار نظارت سایر اسناد، شعبهی ما را مطالع مینمود و اسنادی که مورد ضرورتشان میبود، از ما تقاضا و اخذ میکردند؛ ولی بهصورت عموم هیأت نظارت کنندهی د افغانستان بانک به اخذ اسنادهای تفتیش کابل بانک علاقهمندی نشان نمیدادند.
به هر صورت، بهخاطر رفع تخطیهای موجود کابل بانک و جلوگیری از بحران مالی ایجاد شده، به اساس مکلفیت وظیفوی ایجاب مینمود تا آقای راجا گوپال کرشنن، آمر تفتیش در قدم نخست اطلاع تخطیهای موجود را به د افغانستان بانک ارائه و ثانیاً در صورتی که تخطیها مرفوع ساخته نمیشدند، لازم بود تا موصوف بهجای تداوم به وظیفه، استعفای خویش را تقدیم، از موجودیت تخطیها و جرایم داخل بانک چشمپوشی نمیکرد. بناءً، مسئولیت نامبرده منحیث شریک جرمی نیز در زمینه ثابت میباشد.
از اینکه مسعود خان موسی غازی به تاریخ 30 آگست 2010 از جانب ریاست د افغانستان بانک به حیث رییس کابل بانک به عوض خلیلالله فیروزی مقرر گردیده، بناءً تمام مسئولیتهای کابل بانک را عهدهدار شده که در جریان مسئولیت وظیفوی، نامبرده به تاریخ 31 اگست 2010 ساعت یازده بجهی شب مبلغ پنج میلیون دالر امریکایی به امضای اسامی شکرالله شکران، معاون کابل بانک و امضای طاهر نام از حساب بانکی شیرخان فرنود به کامرز بانک جرمنی انتقال گردیده. اینکه وجوه مورد بحث باالوسیلهی کدام شخص برداشت شده، تا اکنون معلوم نیست؛ اما اسامی خلیلالله فیروزی در جریان تحقیق اظهار داشته که از جملهی پنج میلیون دالر متذکره، دو میلیون آن توسط فهیم نام کارمند صرافی شاهین برداشت گردیده؛ ولی تا اکنون هیأت تحقیق در مورد اینکه آیا پول از کامرز بانک جرمنی به کدام بانک و حساب انتقال شده و تسط کدام اشخاص برداشت گردیده، به دلیل عدم دسترسی به سیستم بانکی کامرز بانک، برای فعلاً در زمینه ابراز نظر کرده نمیتوانیم؛ اما چیزی که ثابت بوده، این است که پول فوق از حساب شخصی شیرخان که خود مظنون بحران مالی کابل بانک بوده و از وظیفه سبکدوش گردیده، خلاف صلاحیت باالوسیلهی شکرالله شکران، بدون اینکه مطابق تعامل بانکی امضای صاحب حساب درج آویز گردد، انتقال و تأیید گردیده و این در حالی است که اسامی شکرالله شکران فراری است [و انتقال در زمان ریاست] اسامی مسعود خان موسی غازی که در همان زمان مسئولیت ادارهی کابل بانک را عهدهدار بود، صورت گرفته؛ اما نامبرده الی افشای قضیه از جانب خلیلالله فیروزی، هیچگونه اقدام در زمینه ننموده و راپور چنین موضوع را عنوانی کدام مرجع عدلی و قضایی ارائه نکرده و از همه مهم اینکه اسامی مسعود خان موسی غازی در برگشت دوبارهی پول متذکره هیچگونه اقدام را مرعی نداشته است و در ضمن عدم اطلاع از چنین موضوع و کتمان آن، نشاندهندهی زمینهسازی برای مرتکبین جرم است. بناءً مسئولیت مسعود خان موسی غازی مطابق هدایت فقرهی 2 مادهی 285 قانون جزا، منحیث سوء استفاده کننده از صلاحیت وظیفوی و مطابق هدایت مادهی 381 قانون جزا، منحیث کتمان کنندهی جرم انتقال غیرقانونی پول و وفق حکم مادهی 268 با رعایت مادهی 39 قانون جزا، منحیث شریک جرم غدر ثابت بوده، نامبرده مسئول دانسته میشود.
اسامی خلیل فیروزی در جریان تحقیق طوری وانمود ساخته که گویا مبلغ 5 میلیون دالر امریکایی به دستور متولی کابل بانک از حساب کابل بانک به حساب شخصی شیرخان در دبی انتقال داده شده و از این پنج میلیون، دو میلیون آن را به فهیم پسر طراب، معاون بانک داده و بعداً برای آقای فطرت تسلیم داده شده است. و طوری که به ارتباط موضوع تحقیقات انجام پذیرفته، روشن گردیده که واقعاً مبلغ متذکره در هنگام شب به تاریخ 31 آگست 2010 در زمان ریاست مسعود خان موسی غازی به امضای شکرالله شکران انتقال گردیده است.
به اساس معلومات ارائه شدهی آمریت رعایت پیروی از قانون کابل بانک، کابل بانک تعداد 501 معاملهی مشکوک را به آمریت راپورهای مالی افغانستان ارسال داشته؛ ولی طوری که در زمینه تحقیقات انجام شده، اسامی مصطفی مسعودی، آمر راپورهای مالی د افغانستان بانک نه تنها در زمینهی معاملات مشکوک ارسالی کابل بانک هیچ نوع اقدامات قانونی چون بلاک نمودن حسابات مشکوک و ارسال راپور به ادارهی سارنوالی ننموده و راه را برای بحران مالی کابل بانک هموار و باعث بروز مشکلات موجود گردیده است.
با در نظرداشت دلایل الزام که فوقاً ذکر گردید، اینک مسئولیت متهمین قضیه با توجه به عملکرد جرمیشان، ذیلاً مطابق احکام قوانین نافذهی کشور مشخص و تفکیک میگردد:
با در نظرداشت اوضاع و احوال متهمین مذکورون و با توجه به دلایل الزامیتشان که در فوق ذکر گردیده، وفق هدایت مادهی 285 قانون جزا مسئول دانسته میشوند.
به اساس دلایلی که در فوق ذکر گردیده، وفق مواد 285، 310 و 381 با رعایت مادهی 158 قانون جزا مستوجب مجازات دانسته میشوند.
وفق دلایل برجسته شدهی فوقالذکر، به نسبت فراهم نمودن تسهیلات و عدم جلوگیری آگاهانه از تداوم ارتکاب جرایم اختلاس، تزویر، تطهیر پول و کتمان جرایم فوقالذکر به وسیلهی متهمین مذکور، منحیث فاعل جرم سوء استفاده از صلاحیت وظیفوی و کتمان حقایق مطابق هدایت مواد 285 و 381 قانون جزا و به عنوان شریک جرم در تمام وجوه اختلاس شدهی کابل بانک، وفق هدایت مادهی 268 و 273 با در نظرداشت مادهی 39 و با رعایت مادهی 158 قانون جزا مسئول و قابل مجازات دانسته میشوند.
بنابر دلایل فوقالذکر، وفق هدایت فقرهی 2 مادهی 285 و مادهی 381 قانون جزا منحیث سوء استفاده کنندگان از صلاحیت وظیفوی و کتمان کنندگان جرم، مسئول و قابل مجازات دانسته میشوند.
قابل ذکر است که در جریان بررسی و تحقیق قضیه، جایدادهای منقول و غیرمنقولی که از وجوه اختلاس شدهی کابل بانک خریداری شده بودند، در جریان تحقیقات به همکاری مدیریت محترم تصفیهی کابل بانک تثبیت گردیده که جزئیات مکمل آن درج جدول منضمهی صورت دعوای هذا تقدیم است. البته محکمهی محترم حین رسیدگی قضیه در مورد مصادرهی جایدادهای منقول و غیرمنقول داراییهای متذکره که دارای منشای جرمی بوده، وفق هدایت مواد 32 و 55 قانون مبارزه با تطهیر پول و عواید ناشی از جرایم تصمیم اتخاذ خواهند فرمود.
شایان ذکر است که به ارتباط قضیهی بحران مالی کابل بانک، اسامیان هریک، 1- شکرالله شکران، معاون اسبق کابل بانک 2- ماتیو پیجی، آمر مالی کابل بانک، 3- امیتا باسو، آمر شعبهی کریدت، 4- ضیاالحسن، آمر خطرات مالی کابل بانک، 5- احمد جاوید، 6- وحیدالله فیروزی، 7- حسن خان اکبر، عضو اسبق هیأت نظار کابل بانک، 8- جورج، عضو اسبق هیأت عامل کابل بانک، 9- جانسن، عضو قبلی هیأت عامل کابل بانک، 10- کاووس، آمر اسبق نظارت مالی د افغانستان بانک، 11- نورالله سیفی ولد عبدالفتاح، آمر اسبق بازاریابی کابل بانک، 12- احمد تمیم ولد محمد عظیم، کارمند اسبق کابل بانک، 13- فهیم ولد محمد عیسی طراب، کارمند صرافی شاهین در دبی نیز مظنونیت داشته؛ اما از اینکه نامبردگان لادرک و غایب بوده، روی این ملحوظ طی صدور قرار جداگانه وفق مواد 17 و 18 قانون کشف و تحقیق و مادهی 35 قانون اجرائات جزایی موقت، کشف، گرفتاری، استرداد و ممنوعالخروجی سایر مظنونین لادرک عنوانی وزارت محترم امور داخلهی ج.ا.ا صادر گردیده که عندالحضار از آنها تحقیقات تکمیل و در موردشان تصمیم قانونی اتخاذ خواهد گردید.
سرانجام محکمهی اختصاصی دادگاه عالی که بر اثر فرمان رییس جمهور به تاریخ 29 حمل سال 1391 تأسیس شده بود، در پنجم مارچ سال 2013 میلادی فیصلهی خود را بر اساس اتهامنامهای که توسط دادستانی کل علیه متهمان ترتیب داده شده بود، صادر کرد. بر بنیاد فیصلهی این محکمه، هریک بیست و یک متهم کابل بانک بنابر دلایل قانونی ذیل، محکوم به حبس وجریمهی نقدی شدند:
اتهامات وضعيت عاملان بحران کابل بانک و مجازات آنان بر اساس حکم محکمهی اختصاصی کابل بانک
|
|||
شخص متهم
|
صورت دعوا
|
محکوميت
|
حبس
|
شيرخان فرنود
|
قانون جزا 268، 273، 285، 310، 158 قانون مبارزه عليه تطهير پول ( 3، 36، 49) قانون بانکداري 25، 34
|
قانون جزا 6,466
|
5 سال
|
خليل فيروزي
|
قانون جزا 158، 268، 285، 273، 310 قانون مبارزه عليه تطهير پول (3، 8، 9، 36، 49) قانون بانکداري 25، 34، 40
|
قانون جزا 4,466
|
5 سال
|
رام چندران
|
قانون جزا 39، 158، 268، 273، 285، 310، 381 |
قانون اجرائات جزایي موقت 47 (در غياب) قانون اساسي 130 |
4 سال
|
راجا گوپال کرشنن
|
قانون جزا 39، 158، 268، 273، 285، 310، 381 |
قانون اجرائات جزایی موقت 47 (در غياب) قانون اساسي 130 |
4 سال
|
عصمتالله بيگ
|
قانون جزا 39، 158، 268، 273، 285، 310، 381 |
قانون اجرائات جزایی موقت 47 (در غياب) قانون اساسي 130 |
4 سال
|
انجنير محمد افضل حبيب
|
قانون جزا 158، 285، 310، 381
|
قانون اساسي 130
|
4 سال
|
عبدالبصير فروغ
|
قانون جزا 158، 285، 310، 385 قانون مبارزه عليه تطهير پول 8.9 قانون بانکداري 41، 25، 40 |
قانون اساسي 130
|
4 سال
|
امانالله حميد
|
قانون جزا 158، 285، 310، 381
|
قانون اجرائات جزایی موقت 47 (در غياب) قانون اساسي 130 |
4 سال
|
مسعود خان موسي غازي
|
قانون جزا 39، 158، 268، 273، 285، 381
|
قانون جزا 4,466
|
3 سال
|
طارق ميران
|
قانون جزا 285
|
قانون اساسي 130
|
2 سال
|
امينالله خيرانديش
|
قانون جزا 285
|
قانون اساسي 130
|
2 سال
|
محبوب شاه فروتن
|
قانون جزا 285
|
قانون اساسي 130
|
2 سال
|
کمال ناصر کرور
|
قانون جزا 285
|
قانون اساسي 130
|
2 سال
|
عبدالقدير فطرت
|
قانون جزا 39، 158، 268، 273، 285، 381
|
قانون جزا 285,381 قانون اجرائات جزایی موقت 47 (در غايب)
|
2 سال
|
محبالله صافي
|
قانون جزا 39، 158، 268، 273، 285، 381
|
قانون جزا 6,156,285,381
|
1 سال
|
محمد قسيم فهيمي
|
قانون جزا 285، 381
|
قانون جزا 285,381
|
6 ماه
|
مصطفي مسعودي
|
قانون جزا 285، 381
|
قانون جزا 156,285,381
|
24000 افغاني جريمه نقدي
|
شير آقا حليم
|
قانون جزا 285، 381
|
قانون جزا 156 (6). 285.381
|
|
ظفرالله فقيري
|
قانون جزا 285، 381
|
قانون جزا 156 (6). 285.381
|
|
بسمالله
|
قانون جزا 285
|
قانون جزا 156 (6). 285.381
|
|
عارف سالک
|
قانون جزا 285
|
قانون جزا 156 (6). 285.381
|
|
پس از آنکه محکمهی ابتدایی کابل بانک حکمش را در اولین دادگاه متهمان این پرونده صادر کرد، چالش اصلی برای دولت افغانستان، دستگیری و مجازات آنان بود. کارمندان خارجی این بانک که بر اساس حکم محکمه مجرم شناخته شده بودند، هنوز هم آزادند و بعضی از شهروندان افغانستان که بر اساس حکم محکمه مجرم شناخته شده بودند نیز از مجازات فرار کردند. در آخرین جلسهی دادگاه استیناف که هفتهی گذشته برگزار شده بود، مشخص شد که هرکدام از این افراد تا روز فیصلهی دادگاه استیناف چه مدت زندان را سپری کردهاند و از میان تمامی مجرمان بر اساس حکم محکمه، کیها زندانی شدهاند و کیها توقیف شدهاند، که شامل این افراد میشوند:
خلیلالله فیروزی: چهار سال و دو ماه
شیرخان فرنود: چهار سال و دو ماه
محمد قسیم: 35 روز
محمد عارف: 35 روز
شیر آقا: 35 روز
محمد طارق، کارمند سابق کابل بانک: دو ماه
بسمالله: 36 روز
محبوب شاه فروتن: دو ماه
کمال ناصر کرور: دو ماه
مصطفی: جریمهی نقدی
ظفرالله: تازه توقیف شده است
سایر افرادی که به اساس حکم محکمهی ابتدائیه مجرم شناخته شده بودند، هنوز مورد پیگرد جزایی قرار نگرفتهاند. با این وجود، پس از آنکه رییس جمهور محمد اشرف غنی در مراسم تحلیف خواهان بازگشایی پروندهی کابل بانک شد و به نهادهای ذیربط مهلت 45 روزه برای رسیدگی به این پرونده را صادر کرد، روز دوشنبه، 19 عقرب اولین دادگاه استیناف رسیدگی به بحران کابل بانک برگزار شد. در جلسهی دادگاه که با حضور خلیلالله فیروزی، رییس پیشین هیأت عامل کابل بانک و شیرخان فرنود، رییس پیشین هیأت مدیرهی این بانک در کابل، پایتخت، برگزار شد، رییسان سابق این بانک مقامهای ارشد افغانستان را متهم کردند که از قرضههای غیرقانونی این بانک بهرهمند شدهاند.
شیرخان فرنود، رییس هیأت مدیرهی کابل بانک در جریان برگزاری این دادگاه گفت که محمود کرزی، برادر حامد کرزی، رییس جمهوری سابق افغانستان؛ عمر زاخیلوال، سرپرست وزارت مالیه و مشاور ارشد اقتصادی رییس جمهور غنی؛ خان افضل هدهوال، معاون بانک مرکزی افغانستان و حاجی دین محمد، والی سابق کابل به مقدار ۶۵ میلیون دالر از این قرضهها بهرهمند شدهاند.
در این جلسه خلیلالله فیروزی با اعتراف به «اشتباهاتش» در استفاده از سرمایهی این بانک گفت که ۹۶ میلیون دالر دارایی سهامداران این بانک توسط رییس جمهوری سابق افغانستان به سایر افراد «بخشیده شده است».
آقای فرنود نیز در روند ادامهی محاکمه گفت که ۱۱ بلاک ساختمان «گلبهار سنتر» در نزدیکی ارگ ریاست جمهوری مربوط به اوست که باید فروخته شود و بدیهیهای کابل بانک داده شود. ولی دادستان پرونده گفت، زمین ساختمان این مرکز تجاری بهنام خانم آقای فرنود ثبت شده و ساختمانها نیز به نام گلبهار حبیبی اند که به دلیل ادامهی منازعه، فروش آن امکانپذیر نیست.
در دومین جلسهی دادگاه استیناف که روز سهشنبه، 20 عقرب برای رسیدگی به پروندهی اختلاس کابل بانک برگزار شد، دادگاه با صدور حکمی، تمام داراییهای متهمان اختلاس از کابل بانک را مسدود و رییسان سابق کابل بانک را نیز هریک به ده سال زندان و پرداخت تمام پول اختلاس شده و بهرهی آن محکوم کرد.
قاضی دادگاه در جلسهی روز سهشنبه (۱۱ نوامبر/۲۰ عقرب) از حاجی محمد طاهر ظاهر، غلام داوود نصیب، صوفی نثار احمد، شکرالله شکران، حیاتالله کوکچه، تأسیسات نفتی حیرتان، کابل نفت، شرکت هوایی پامیر، گلبهار حبیبی، عبدالغفار داوی، اخترگل، ملک جان، محمد طاهر، گلبهار تاور، صرافی شاهین، آریانا استیل، محمود کرزی، محمدحصین فهیم، ظاهر گروپ و گاز گروپ به عنوان متهمان پروندهی اختلاس کابل بانک نام برد.
بر اساس حکم قاضی این پرونده، تمام داراییهای منقول و غیرمنقول افراد ذکر شده مطابق قانون، تشخیص و تا پرداخت تمامی بدهیهای کابل بانک، مسدود میشوند و تأخیر محکومان در پرداخت بدهیهای بانک، باعث پیگرد قانونی آنان خواهد شد.
بر اساس این حکم، دادستانی موظف است که فهرست ۲۲۷ نفری را که شیرخان فرنود، رییس پیشین هیأت مدیرهی این بانک به دادستانی ارائه کرده است، مورد بررسی قرار دهد.
قاضی دادگاه همچنین حکم کرد که دو شرکت خارجی که در بررسی خود از روند کار کابل بانک، دقت لازم را به خرچ ندادهاند و گزارش خلاف واقع در مورد شرایط این بانک داده و در نتیجه، زمینهی بحران کابل بانک را فراهم کردهاند، قابل تعقیب عدلی هستند.
بر اساس حکم دادگاه، شیرخان فرنود، رییس پیشین هیأت مدیرهی این بانک به جرم پولشویی و اختلاس به ۱۰ سال زندان و پرداخت ۲۳۷ میلیون دالر پول اختلاس و ۹۶ میلیون دالر تکتانهی (بهره) این پول محکوم شد که قاضی او را ملزم به پرداخت ۳۳۴ میلیون دالر دانست.
خلیلالله فیروزی، رییس پیشین هیأت عامل کابل بانک نیز به جرم پولشوی و اختلاس به ده سال زندان محکوم شده و باید ۱۳۷ میلیون دالر پول اختلاس شده و مبلغ ۵۹ میلیون دالر بهرهی آن را که در مجموع ۱۹۶ میلیون دالر میشود، پرداخت کند.
علاوه بر آنان، تمام اموال منقول و غیرمنقول خلیلالله فیروزی و شیرخان فرنود نیز باید بر اساس حکم محکمه، توقیف شوند.