صائمه فتحی
جاري ییلنینگ میزان آیینینگ ایکّینچی یرمیده، پاکستان اوردوسی افغانستان پایتختیده جایلشگن طالبان حکومتینینگ اَیریم وزیرلری یشاوچی منطقهلر یقینیگه هوا هجوملری اویوشتیردی. شونینگدېک، اولر قندهار ولایتینینگ سپین بولدک اولسواللیگی، یعنی طالبان یېتکچیسی هیبتالله آخوندزاده یشاوچی جایدن قریب۱۰۰ کیلومتر مصافهده، آغیر قوال اۉقلری بیلن آتیشمه باشلهدی. بونگه جوابن، طالبان چېگره کوچلری هم یېنگیل و آغیر قوراللر یاردمیده پاکستان حدودیگه قرهته آتیشمهلرنی عملگه آشیردیلر.
چېگره جنگلری حلی هم دوام اېتهیاتگن بیر پیتده، قطر و تورکيه واسطهچیلیگی بیلن دوحه شهریده قیسقه مذاکرهلر اۉتکزیلدی و نتیجهده درحال اۉت آچیشنی تۉختهتیش اعلان قیلیندی. شونینگدېک، پاکستان و افغانستان طالبانی اۉرتهسیده پاکستان طالبان حرکتی (تیتیپی) مسألهسی بۉییچه مذاکرهلرنی استانبولده دوام اېتتیریش حقیده کېلیشووگه اېریشیلدی. استانبولدهگی اوچرهشوولر اوچ کون دوام اېتدی، اما کېلیشماوچیلیکلر یوزهسیدن معین نتیجهگه اېریشیلمسدن یکونلندی. مذاکرهلر توگهگنیدن سۉنگ، پاکستان تشقی ایشلر وزیرلیگی مطبوعات کاتبی طاهر اندرابی هفتهلیک مطبوعات انجمنیده قتنهشیب، مذاکرهلرنینگ موفقیتسیز یکونلنیشیگه قرهمهی، “ایجابي نتیجه کوتهیاتگنینی” بیلدیردی.
او، «طالبان بو گروهلر (پاکستان طالبان حرکتی و باشقه ترورچی گروهلر)گه قرشی حرکت قیلمسلیک اوچون تورلی سببلرنی کېلتیردیلر، بیراق اولرنینگ موجودلیگی اسلام آباد اوچون خوفسیزلیک تشویشلرینی کوچهیتیرماقده» دېدی. بو بیانات پاکستان عامهوي اخبارات واسطهلریده کېنگ یاریتیلدی و بو اېسه افغانستان طالبانی پاکستان طالبانی (تیتیپی) اعضالرینینگ افغانستان حدودیده موجودلیگینی تن آلگنینی انگلهتهدی.
بیر نېچه وقتدن بېری پاکستان حکومتی طالباننی پاکستان طالبان حرکتی (تیتیپی) یعنی اۉشه مملکت حکومتیگه قرشی اېنگ جدّي قوراللی گروهلردن بیریگه پناه و یاردم بېریشده عیبلب کېلماقده. پاکستان اوردوسینینگ افغانستان توپراغیگه کېنگ کۉلملی هجوملری اېسه طالبان اوچون انیق بیر خبر اېدی: «پاکستان اېندی صبرینی یۉقاتگن و مقصدیگه اېریشیش اوچون هر نرسهنی قیلهدی.» پاکستان رسميلری بو آگاهلنتیریشنی افغانستان توپراغیگه هجوملردن انچه اوّل هم بیر نېچه بار تکرارلهگن اېدی. پاکستان نینگ طالبان بیلن جدّي معامله قیلیشی یعنی، سۉنگگی اۉتّیز ییل دوامیده اۉزینینگ اېنگ یقین استراتېژیک اتفاقچیسی بۉلگن بو گروهگه قرشی قتّيق موضع آلیش، شونی کۉرسهتهدیکی، ایلگری «همکار» سنهلگن ایکّی اۉیینچی نینگ مناسبتلری تېسکری توس آلگن. اېندی اېسه مهم سوال شوندهی: نیمه اوچون پاکستان عیناً حاضر شونچه جدیت کۉرسهتماقده و بو کېسکینلیک نینگ سببی نیمهده؟
عاصم منیرنینگ صحنهگه چیقیشی و سیاسي بېقرارلیک
۲۰۲۲-ییل نینگ آخرلریده، پاکستان اوردوسینینگ یوقاری مرتبهلی رسمیلری آرهسیده نفوذ قازانگن جنرال عاصم منیر اوردونینگ باش قوماندانی باشلیغی اېتیب تعیینلنگچ، او افغانستان بیلن باغلیق مسألهلرنینگ تۉلیق نظارتینی اۉز قۉلیگه آلدی. اۉشه پیتده پاکستان جَنوبي آسیانینگ هسته قدرتلریدن بیری صفتیده، چوقور سیاسي و اقتصادي بحران دورینی باشدن کېچیرهیاتگن اېدی.
مملکت ایچکریسیده، مدیریت و حربي توزیلمهلر اۉرتهسیدهگی اوزاق ییللیک کېلیشماوچیلیکلر، اقتصادي باشقروودهگی موفقیتسیزلیکلر، و ایچکی سیاسي رقابتلر مملکتنی بېقرارلیک یاقهسیگه آلیب کېلگن اېدی. بوندن تشقری، تشقی و ایچکی قرضلر شو درجهگه یېتگندیکی، کۉپلب تحلیلچیلر پاکستان مالي قولهش عرفهسیده تورگنینی آگاهلنتیره باشلهدیلر. بیر پیتلر منطقوي و گلابل سیاستده مهم اۉرین توتگن پاکستان، استه-سېکین بو میداندن چېتگه سوریلهیاتگن، و خلق ارا سیاسي موقعینی یۉقاتهیاتگن اېدی.
امریکا قۉشمه ایالتلری اۉن ییللیکلر دوامیده پاکستاننینگ اتفاقچیسی صفتیده تنیلگن دولت، ۲۰۲۱-ییل اگستیده اۉز قۉشینلرینی افغانستاندن آلیب چیقرگنیدن سۉنگ، بو منطقهگه بۉلگن قیزیقیش و اعتبارینی سېزیلرلی درجهده یۉقاتدی. واشنگتننینگ بو خطی حرکتی امریکا تشقی سیاستیدهگی استراتیژیک اۉزگریشلرنینگ عکس-صداسی بۉلیب، اونده اوستوار یۉنهلیشلر باشقه حدودلرگه کۉچیریلیب، جَنوبي آسیاگه دایمي اعتبار کمهیتیریلدی.
شو بیلن بیرگه، سۉنگگی اېلّیک ییل دوامیده پاکستانگه صادق طرزده یاردم بېریب کېلگن و مملکت نینگ اساسي مالي همکاری همده ییریک لایحهلریده سرمایهدار بۉلگن چین هم سۉنگگی ییللرده همکارلیکده ناراضیلیک و ایکّیلنمه علامتلرینی کۉرسهته باشلهدی. نتیجهده، بو اوزاق و مستحکم علاقهلر هم ایچکی و تشقی اقتصادي همده سیاسي باسیملر تأثیریده ضعیفلشدی. بو حالت اېسه یقّال کۉرسهتهدیکی، پاکستان خلق ارا مناسبتلرنینگ مرکّب ترماغیده اۉز اۉرنینی قَیته بېلگیلش یۉلیده حرکت قیلماقده.
ترامپ یاقتیرگن فیلد مارشال
شونگه قرهمهی، عاصم منیرنینگ اوچ ییللیک حربي رهبرلیگیدن سۉنگ پاکستان ینه بیر بار اۉز اۉرنینی مرکّب گلابل سیاست شطرنج تختهسیده مستحکملهدی و اېندی نهفقط منطقوي، بلکه خلق ارا درجهده هم اۉز تأثیرینی کوچهیتیریشگه اورینماقده.
عاصم منیر حاضرگچه ایکّی مراتبه آق اویده دونالد ترامپ بیلن اوچرهشگن. اوشبو اوچرهشوولر کتّه اعتبار قازانگن بۉلیب، اولر چاغیده دونالد ترامپ اونی آچیقچهسیگه «اۉزی یاقتیرگن فیلدمارشال» دېب اتهگن اېدی. بو عباره نهفقط شخصي مقتاو معناسینی، بلکه سیاسي واستراتژیک اشارهلرنی هم اۉز ایچیگه آلگن بۉلیب، ایکّی مملکت اۉرتهسیدهگی حربي و دیپلوماتیک علاقهلرنینگ ینگی باسقیچگه اۉتگنینی انگلهتردی. جاري ییل سپتامبر آییده امریکا جمهور رییسی نینگ دبدبهلی و حشمتلی ایشخانهسیده آلینگن بیر صورت ترقهلدی. اونده عاصم منیر رسمي کرتی دریشی کيگن، قطعي قیافه بیلن پاکستان جغرافیهسیگه خاص مهم فایدهلی قزیلمهلر نمونهلرینی دونالد ترامپگه کۉرسهتهیاتگنی عکس اېتگن اېدی. بو حرکت نهفقط پاکستاننینگ چېت اېیللیک سرمایهلرنی جلب اېتیش یۉلیدهگی سعی-حرکتلرینینگ رمزی بۉلدی، بلکه دنیاگه آچیق بیر خبر هم یوباردی. اسلام آباد اۉز طبيعي بایلیکلرینی اقتصادي تهیهنچگه ایلنتیریب، خلق ارا میداندهگی اۉرنینی مستحکملش نیتیده. شونینگدېک، بو صورت منیرنینگ دیپلوماتیک ذکّالیگینی و ییریک دولتلر بیلن اوچرهشوولردن اۉز مملکتی منفعتلری یۉلیده ثمرهلی فایدهلنیش قابلیبینی هم یقّال نمایان اېتدی.
امریکالیک و پاکستانلیک رسميلر همده ایکّی مملکت یېتکرمهلری حیرت بیلن منیر و ترامپ اۉرتهسیده شکللنگن «یقین و صمیمي مناسبتلر» حقیده گپیرماقده. بو مناسبتلر اۉتگن ییل می آییده هندستان و پاکستان اۉرتهسیده تۉرت کون دوام اېتگن هوا اوروشی آرتیدن بوتون دنیانینگ اعتبارینی اۉزیگه قرهتگن اېدی.
مذکور تۉقنهشوو هندستان نظارتیدهگی کشمیرده یوز بېرگن قانلی واقعهلردن باشلندی. او نهفقط منطقهدهگی قدیمي کېسکینلیکنی ینهده کوچهیتیردی، بلکه رهبرلر اۉرتهسیدهگی شخصي علاقهلر سیاسي و دیپلوماتیک جریانلرگه قن دهی تأثیر کۉرسهتیشی ممکنلیگینی هم کۉرسهتدی. شو طریقه، بو حالت دیپلوماتيه اوچون ینگی بیر ملاقات کانالی صفتیده نمایان بۉلدی.
دونالد ترامپ هندستان و پاکستان اۉرتهسیده اۉت آچیشنی تۉختهتیش اوچون تشبث کۉرسهتیب، بونگه ایجابي مناسبت بیلدیرگن پیتده، عاصم منیر بو حرکتنی کتّه اشتیاق بیلن آلقیشلهدی و آچیقچهسیگه منّتدارچیلیک بیلدیردی. او بو واقعه نی نهفقط پاکستان اوچون دیپلوماتیک غلبه، بلکه مملکت نینگ خلق ارا سیاسي میداندهگی اۉرنینی مستحکملش اوچون تاریخي امکانیت صفتیده بهالهدی.
منیر حتا دونالد ترامپنی تینچلیک بۉییچه نوبل مکافاتیگه نامزاد قیلیب کۉرسهتدی، بو اېسه عادي رمزي قدَردن کۉره انچه چوقور معناگه اېگه اېدی. بو واقعه یقّال کۉرسهتیب تورردی. منیر شخصي علاقهلر و بېواسطه اوچرهشوولردن سیاسي مقصدلرده فایدهلنیب، اۉز مملکتی نینگ خلق ارا مقیاسدهگی تأثیرینی آشیریشگه اینتیلماقده.
بو وقت دوامیده عاصم منیر و پاکستان باش وزیری شهباز شریف یقینده مصرده دونالد ترامپ نینگ تینچلیک تشبثلرینی مقتاو بیلن تیلگه آلگن فعال طرزده دنیا نینگ ییریک دولتلری نینگ اعتبارینی اۉزلریگه جلب قیلیب، مملکتلرینینگ دیپلوماتیک موقعینی خلقارا سیاسي جریانلرده مستحکملشگه حرکت قیلیب کېلماقدهلر.
اۉتگن آی باشلریده بو ایکّی رهبر پکینده چین جمهور رییسی شی جینپینگ بیلن اوچرهشدی. بو اوچرهشوو پاکستاننینگ اېنگ صادق منطقوي اتفاقچیسی بیلن اوزاق ییللیک و مرکّب علاقهلرینینگ دواميلیگینی نمایش اېتدی. مذکور اوچرهشووده اقتصادي و خوفسیزلیک بیلن باغلیق کۉپلب مقصدلر محاکمه قیلیندی و او منطقوي رقیبلر همده خلق ارا همجمعيتگه انیق سیاسي سیگنال یوباردی.
آرهدن اتیگی ایکّی هفته اۉتیب، عاصم منیر و شهباز شریف رياضده پیدا بۉلیشدی. اولر بو یېرده پاکستان نینگ اېنگ عنعنوي و مهم اتفاقچیلریدن بیری سعوديه عربستانی بیلن قۉشمه مدافعه شرطنامهسینی امضالهدیلر. بو قدم اسلام آبادنینگ منطقهدهگی استراتژیک اتفاقچیلر ترماغینی کېنگهیتیریش و کوچلر اۉرتهسیده موازنت یرهتیش یۉلیدهگی سعی-حرکتلرینی یقّال کۉرسهتدی.
بوندن تشقری، اگوست آییدن بېری شهباز شریف ایران جمهور رییسی مسعود پزشکیان بیلن کمیده اوچ مرته اوچرهشگن. بو اېسه پاکستاننینگ قۉشنیلر بیلن علاقهلرنی مستحکملش و ملي منفعتلرینی ایلگری سوریش اوچون کۉپ تامانلهمه دیپلوماتدن فعال فایدهلنیشگه بۉلگن اینتیلیشینی بیلدیرهدی.
آرهدن بیر نېچه کون اۉتیب، 18-اکتوبر کونی پاکستان اوردوسی افغانستان توپراغیگه هوا هجوملری اویوشتیریب، طالباننی مذاکره چوکییگه اۉتقزیشگه موفق بۉلگچ، فیلدمارشال عاصم منیر پاکستان حربي اکادمیسی صحنهسیده پیدا بۉلدی. او بو اوچ ییل ایچیده یوز بېرگن تاریخي واقعهلرنی نشانلش مراسمیده شوندهی دېدی: «پاکستان استه-سېکین، اما ایشانچ بیلن، خلقلر همجميعتیدهگی مناسب اۉرنینی تیکلشنی باشلهدی.» بو سۉزلر نهفقط مملکت نینگ دیپلوماتیک و حربي یوتوقلرینینگ عکس-صداسی اېدی، بلکه دنیاگه انیق بیر پیام یوباردی. اسلام آباد خلق ارا میدانده اۉز تأثیرینی و نفوذینی قَیته تیکلشگه تیار.
چرچهگن اقتصادی و بیقرار خوفسیزلیک
سۉنگگی ییللرده پاکستان اقتصادی چوقور بحران دورینی باشدن کچیرماقده، بو اېسه مملکتنینگ رواجلنیش یۉلی تاباره ناتېکیس و خوفلی بۉلیب بارهیاتگنیدن دلالت بېرهدی. اقتصادي اۉسیش رقملری ایجابي بۉلیشیگه قرهمهی، اولر رواجلنهیاتگن دولت اوچون کوتیلگن درجهدن انچه پست.
2023–2024 مالیه ییلیده پاکستان اقتصادی اتیگی 2،38 فایزگه اۉسدی. کېینگی ییلده بو کۉرسهتکیچ 2،68 فایزگه یېتدی، بیراق بو همان حکومت مقصدلری و منطقوي اۉرتهچه درجهدن انچه پستدیر.
تۉغریدن-تۉغری چېت اېللیک نهادلر (FDI)هم ایجابي منظرهنی عکس اېتتیرمهیدی. 2025-ییلده (FDI) حجمی 2،45 میلیارد دالرنی تشکیل اېتگن، اما بو کۉرستکیچ کتّه اهالیگه اېگه مملکت اوچون اعتبارگه مالک نتیجه اېمس. بوندن تشقری، ییریک اقتصادي لایحهلر اوچون ضرور بۉلگن سرمایهلرنی جلب قیلیش جریانی سېکین کېچماقده و بېلگیلنگن مقصدلر عملگه آشمهیپتی.
اېنگ تشویشلی جهت اېسه کمبغللیک نینگ آشیشی دیر. 2020-ییلگچه پاکستانده کمبغللیک کمهییش جریانی اېدی، بیراق کووید-19 پندېميهسی و هلاکتلی سوو تاشقینلری کبی تشقی ضربهلر بو جریاننی تۉختهتدی یاکه تېسکری یۉنهلیشگه بوردی. ملي و خلقارا حساباتلرگه کۉره، اهالی نینگ 40 فایزدن آرتیغی کمبغللیکده یشهیدی یاکه اونگه جوده یقین حالتده. بو آغیر منظره بیر نېچه عامل نینگ نتیجهسی دیر. سېکین اقتصادي اۉسیش، سرمایه نینگ یېتیشمسلیگی، ایشانچسیز بیزنس محیطی، یوقاری تورم و تشقی اقتصادي ضربهلر. نتیجهده، پاکستان نینگ اقتصادي برقرارلیگی جدّي خوف آستیده قالگن و مملکتنی اوزاق مدتلی بحران خوفی تعقیب اېتماقده.
رۉللر تېسکری بۉلدی: کېچهگی همکار، بوگونگی رقیب
2001-ییلده امریکا باشچیلیگیدهگی کېنگ کۉلملی حربي عملیاتلر نتیجهسیده طالباننینگ بیرینچی حاکمیتی اغدریلگچ، پاکستان یشیرین طرزده بو گروهنی قۉللب-قوّتلهدی. بو قۉللب-قوّتلش ناتو باشچیلیگیدهگی تشقی کوچلرگه قرشی طالبان نینگ ییگیرمه ییللیک قۉزغلانی دوامیده عملگه آشیریلدی، بو اېسه اسلام آباد نینگ مرکّب منطقوي استراتیژيسی نینگ بیر قِسمی اېدی و چوقور راهبردی حساب-کتابلرگه اساسلنردی.
عیناً شو یشیرین یاردم طالبان نینگ 2021-ییلده حاکمیتگه قَیتیشیگه زمین یرهتدی. اما اولرنینگ قَیتیشیدن سۉنگ، پاکستان و افغانستان اۉرتهسیدهگی ضدیتلر کېسکین کوچهیدی. اینیقسه، جاري ییل نینگ اوکتبر آیی نینگ بیرینچی یرمیده حربي تۉقنهشوولر اېنگ یوقاری چۉقّیسیگه چیقدی، بو اېسه ایکّی دولت اۉرتهسیدهگی مناسبتلرده چوقور ایشانچسیزلیک و رقابت نینگ ینگی دورینی باشلب بېردی.
گرچه اۉت آچیشنی تۉختهتیش اعلان قیلینگن بۉلسه-ده، تحلیلچیلر طالبان پاکستانگه قرشی حرکت قیلهیاتگن قوراللی گروهلرنی جلولهی آلهدیمی یاکه بونگه عموماً ارادهسی بارمی حلی نامعلوم دېب آگاهلنتیرگنلر. عیناً شو گروهلر جاري ییلده پاکستان حدودیده 1 400 دن آرتیق آدم نینگ اۉلیمیگه سبب بۉلگن.
پاکستان اېسه افغانستان حدودیگه هوا هجوملری اویوشتیریش آرقهلی کابلدهگی حکمدارلر آلدیدهگی صبر کاسهسی تۉلگنی حقیده انیق سیگنال بېردی. اسلام آباد اېندی قطعي و شفقتسیز جواب چارهلرینی کۉریشگه تیار، حتا بو 1،4 میلیون افغان مهاجرنینگ مملکتدن چیقریلیشی کبی کېسکین قدملر بیلن افادهلنماقده. اَیریم بو عایلهلر اېسه 1979-ییلده شوروی اتفاقی نینگ افغانستانگه باستیریب کیریشیدن بېری پاکستانده یشب کېلگن بۉلیب، اولرنینگ ایلدیزلری اېندی بو یېر بیلن چنبرچس باغلنیب کېتگن.
طالبان؛ ترامپنینگ سېویملی فیلد مارشالینینگ مقصدلریگه تۉسیق بۉلگن کوچ
حاضرگی شرایطده عاصم منیر نهفقط پاکستان اوردوسی ایچیده مستحکم ایچکی قۉللاوگه اېگه، بلکه ییریک خلق ارا کوچلر بیلن هم ایجابي و برقرار علاقهلر اۉرنهتگن شخص صفتیده تنیلماقده. او خلق ارا میدانده تأثیرلی چهره صفتیده اعتراف اېتیلگن. بیراق، اونینگ آلدیدهگی یۉل بوتونلهی تېکیس اېمس. پاکستان اقتصادی گرچه آزگینه اۉسیش بېلگیلری کۉرسهتهیاتگن بۉلسه-ده، هنوز ضعیف و بېقرار حالتده. تشقی سرمایه یاتقیزیشلرنی جلب اېتیش اېسه خوفسیزلیک و سیاسي برقرارلیکسیز دېیرلی امکانسیز. پاکستان نظریده، افغانستان طالبانی چېگرهگه یقین حدودلرده پاکستانگه قرشی فعالیت یوریتهیاتگن قوراللی گروهلرگه باشپناه بېریب، مملکت خوفسیزلیگینی جدّي تهدید آستیگه قۉیگن. بوندن تشقری، طالبان نینگ هندستان بیلن یقینلشووی هم اسلام آبادده خواطر اویغاتماقده. بو حالت پاکستانگه شونی کۉرسهتهدیکی، طالبان اېندی نهفقط استراتژیک شریک، بلکه منطقوي رقیب صفتیده هم قرهلیشی ممکن.
پاکستان اوردوسینینگ سۉنگگی بیاناتی بو تهدیدلرگه نسبتاً مملکت صبرینینگ توگهگنینی و خوفسیزلیکنی تیکلش اوچون قطعي چارهلر کۉریلیشینی کۉرسهتماقده. بو حرکتلر نهفقط حربي جهتدن، بلکه اقتصادي تاماندن هم بېواسطه تأثیرگه اېگه. خوفسیزلیکنینگ مستحکملنیشی اینوېستارلر ایشانچینی تیکلشی، بیزنس محیطینی برقرارلشتیریشی و مملکت اقتصادي اۉسیشیگه یۉل آچیب بېریشی ممکن. شونینگدېک، جاري ییل بهاریده پاکستان اوزاق سعی-حرکتلردن سۉنگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ طالبان چېکلاولری بۉییچه 1988-سانلی قراریگه تېگیشلی کمیتهگه رئیسلیکنی قۉلگه کیریتدی. اېندیلیکده او افغانستان طالبانیگه قرشی قۉللنیلهیاتگن چېکلاولر اوستیدن تۉلیق نظارتگه اېگه. شو سببدن کۉپلب تحلیلچیلرنینگ فکریچه، حاضر پاکستان تاریخیدهگی بوریلیش نقطهسی یوزهگه کېلگن. بو نقطهده، اینیقسه عاصم منیر کبی حربي و اقتصادي رهبرلرنینگ قرارلری مملکت خوفسیزلیگی و اقتصادي برقرارلیگیده مهم اۉزگریشلرگه سبب بۉلیشی، همده پاکستان نینگ منطقوي و گلابل موقعینی مستحکملشی ممکن.
افغانستانده ینگی بحران خوفی حقیده آگاهلنتیریش
پاکستاننینگ اۉزیگه قرشی حرکت قیلهیاتگن قوراللی گروهلرگه نسبتاً قطعي چارهلر کۉرهیاتگنی، حتا طالبان مطبوعات سۉزلاوچیسی بیاناتلریده هم عکس اېتماقده. طالبان مطبوعات سۉزلاوچیسی ذبیحالله مجاهد «خیبر تلویزیونی»گه بېرگن اینتېرویوسیده شوندهی دېدی: پاکستاننینگ کابلگه قرشی هوا هجوملری، کېتمه-کېت تهدیدلر و نتیجهسیز مذاکرهلر بو مملکت اۉز استراتژیک مقصدلرینی ایلگری سوریش اوچون اتهیلب بحران یرهتیشگه اورینهیاتگنینی کۉرسهتماقده. اونینگ فکریچه، بو حرکتلر آرقهلی پاکستان امریکا نینگ بگرام حربي بازهسیگه قَیتیشیگه زمین یرهتماقچی.
مجاهد، فیلدمارشال عاصم منیر باشچیلیگیدهگی پاکستان اوردوسی و ملکی حکومت اۉرتهسیدهگی یاندشوو فرقیگه اعتبار قرهتیب، پاکستان سیاستینی ضدیتلی دېب اتهدی. اونگه کۉره، ملکی حکومت کابل بیلن مناسبتلرنی یخشیلش طرفداری، بیراق «ترامپ نینگ سېویملی فیلدمارشالی» دېب اتهلگن منیر باشچیلیگیدهگی اوردو بېواسطه هجوملر و چېگره حرکتلری آرقهلی بو سعی-حرکتلرگه باسیم اۉتکزماقده.
طالبان مطبوعات سۉزلاوچیسی، شونینگدېک، پاکستان نینگ افغان مهاجرلریگه نسبتاً قتّيق سیاستینی و چېگره اۉتیش جایلرینی چېکلشینی کېسکین تنقید قیلدی. او بو سیاستلر طالباننینگ پاکستانگه بۉلگن ایشانچینی سوسهیتیرگنینی تأکیدلهدی و بولرنینگ برچهسی اوچون پاکستان اوردوسینی جوابگر دېب بیلدی. شو بیلن بیرگه، افغانستان طالبانی نینگ پاکستان طالبان حرکتیگه (تیتیپی) قرشی قطعي چاره کۉرمسلیگینی اولرنینگ چوقور مفکوروي و اېتنیک علاقهلری بیلن ایضاحلش ممکن. بو علاقهلر طالبان رهبرلرینینگ آنگیده افغانستان و پاکستان اۉرتهسیدهگی رسمي چېگرهنی دېیرلی یۉقدېک کۉرسهتهدی.
بونگه جوابن، اسلامآباد اۉز ایچکی خوفسیزلیگینی بو گروهلرنی جلولهمسدن تأمینلب بۉلمسلیگینی انگلب، قطعيلیک نمایش اېتیشدن باشقه یۉلنی کۉرمهیپتی. حاضر پاکستان افغانستان بیلن چېگرهداش حدودلرده خوفسیزلیک باسیمی کوچهییب بارهیاتگن بیر پیتده، منطقوي سیاست نینگ ینگی باسقیچیگه کیریب بارماقده. شو بیلن بیرگه، او ینه خلق ارا کوچ مرکزلرینینگ دقّت مرکزیگه قهیتماقده. اېندیلیکده پاکستان اقتصادي ضرورتلر، خوفسیزلیک تشویشلری و ژئوپلیتیکی رقابتلر اۉرتهسیده ینگی موازنت ایزلهماقده. فیلدمارشال عاصم منیر اېسه مملکتنی بیر وقت نینگ اۉزیده خوفسیزلیک و اقتصادي برقرارلیکنی تیکلهی آلهدیگن کوچ صفتیده مستحکملشگه و گلابل قدرتلر اۉیینیده مهم اۉرین اېگهلهیدیگن دولت صفتیده جایلشتیریشگه اورینماقده.
