چالش‌های تحقق نظم سیاسی مبتنی بر قانون در افغانستان (قسمت دوم)

بر بنیاد تعارض ذاتی دولت و جامعه، دولت چون برساخته‌ی روابط درونی جامعه به حساب نمی‌رود، ذات تحمیلی دارد و جامعه چون برساخته‌ی روابط درونی خود محسوب می‌شود، فی‌النفسه دارای ذات مقاومتی شمرده می‌شود. ذات تحمیلی دولت به شکل این ویژگی‌ها خود را تبارز می‌دهد:....

بیست‌وپنجم سپتامبر برای افغانستان مهم است

روز بیست‌وپنجم سپتامبر روز یادآوری ستم هولناکی است که در اواخر قرن نوزدهم، به‌ویژه در سال‌های ۱۸۹۱ تا ۱۸۹۳ میلادی، بر مردم هزاره‌ی افغانستان رفت. هزاره‌ها در آن روزگار آماج کارزار نسل‌کشانه‌ی امیر عبدالرحمان قرار گرفتند، خانه و سرزمین خود را از دست دادند و به عنوان برده در بازارهای منطقه فروخته شدند.  در آن نسل‌کشی بی‌امان،…

چهار روایت در ستایش شکست

کم‌تر کسی از شکست حرف می‌زند. همه از آن می‌ترسند؛ در خانه، در دفتر کار، در دانشگاه و حتا در گفت‌وگوهای خانوادگی. یک خط نامرئی آدم‌ها را به…

فرهمندی تاجیکان؛ از فرد تا نهاد و از هویت قومی تا اقتدار انسانی

نقد و واکاوی تعاملات و فرآیندهای اجتماعی را می‌توان از عوامل اساسی رشد آگاهی انسان‌ها دانست. این امر اما زمانی می‌تواند کارآیی مؤثر داشته باشد که در یک…

«حافظه‌کشی»؛ سکوت تاریخی و سیاست به‌یادآوری

خشونت‌های گسترده علیه هزاره‌ها در دوران حکومت امیر عبدالرحمان‌خان در دهه‌ی ۱۸۹۰، جایگاه ویژه‌ای در تاریخ افغانستان دارد. تحکیم قدرت دولت مرکزی تنها شامل یک‌سری کشتارهای جمعی نبود،…

تصرف خانه و زمین هزاره‌ها در پایتخت

طالبان در دو هفته‌ی پایانی ماه سنبله کوچ اجباری در غرب کابل را کلید زده‌اند. نیروهای طالبان به خانه‌های باشندگان شهرک امید سبز در کابل مراجعه کرده و…

آلونک لرزان تبار در آزمون آگاهی

به‌تازگی در گفت‌وگوی کوتاهی با یک رسانه اجتماعی، به بررسی اجمالی بخش‌های آشکار و پنهان زوایای اصطکاک و گلاویزی میان هزاره‌ها و سادات پرداختم. آن گفت‌وگو لحن علمی و آکادمیک نداشت و همین امر سبب شد…

چهار روایت در ستایش شکست
چهار روایت در ستایش شکست

انتخاب سردبیر

«نمی‌روم»؛ روایت بازداشت زنان در شاه‌ دوشمشیره کابل

«نمی‌روم...» جمله‌ی مختصر گریه‌آلود‌ دختر جوانی است که نمی‌خواهد سوار موتر محتسبان امر به معروف طالبان در منطقه‌ی شاه‌ دوشمشیره کابل شود. یکی از مأموران زن طالبان با گرفتن دست این دختر می‌خواهد…

یادبود قربانیان نسل‌کشی هزاره‌ها؛ از حافظه‌ی تاریخی تا چالش‌های دادخواهی

نسل‌کشی هزاره‌ها یکی از جدی‌ترین و طولانی‌ترین تراژدی‌ها در تاریخ معاصر افغانستان و جهان است. آنچه در جریان دهه ۱۸۹۰ میلادی رخ داد، امروز مصداق بارز مفهوم «جنوساید» است. در این سال‌ها هزاره‌ها…

افغانستان تحت حاکمیت طالبان: واقعیت‌های اقتصادی و بحران آینده

بر اساس ارزیابی‌های بانک جهانی، اقتصاد افغانستان در سال‌های اخیر نشانه‌هایی از رشد داشته است؛ اما رشد اقتصادی به‌ تنهایی به معنای بهبود رفاه عمومی نیست. رشد سریع جمعیت، بازگشت گسترده‌ی مهاجران و…

هوش مصنوعی؛ عصای عقل یا جایگزین عقل؟

هوش مصنوعی مولد، اکنون تنها ابزاری برای انجام محاسبات یا جست‌وجوی اطلاعات نیست؛ بلکه می‌تواند متن بنویسد، استدلال ارائه کند، مسأله حل کند، ترجمه کند، ایده تولید کند و حتا در فرآیند تصمیم‌گیری…

از بُن‌بست به گشایش

نقشه‌راه جامع و ترکیبی؛ گامی به پیش، اما نه پایان راه

افغانستان امروز بیش از هر زمان دیگری به یک چشم‌انداز سیاسی جامع و بازتعریف‌شده نیاز دارد. پس از نزدیک به پنج‌دهه جنگ، فروپاشی‌های دامنه‌دار نهادهای دولتی، انقطاع ساختاری در نظام حکمرانی و بازگشت…

کالبدشکافی نقشه‌ راه کمبریج برای افغانستان: از آرمان‌گرایی سیاسی تا واقعیت‌های سخت میدانی

بحران سیاسی افغانستان که از پنج سال گذشته وارد مرحله‌ی تازه‌ای شده است، تنها به جابه‌جایی قدرت سیاسی محدود نمی‌شود، بلکه نشانه‌ای از یک فروپاشی چندلایه و ساختاری در ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی…

تغییر پارادایمی حکمرانی؛ الزامات دولت‌سازی و توسعه‌ی ملی در افغانستان

با وجود گذشته‌ی شکوهمند تمدنی منطقه که افغانستان بخشی از آن بود، طی دهه‌های اخیر این کشور با بحران‌های چندلایه و عمیق معطوف به قدرت، هویت، وابستگی و حکمرانی دست‌وپنجه نرم کرده است…

گسست دیرینه میان دولت و جامعه

چرا افغانستان نیازمند یک دگرگونی پارادایمی در حکمرانی است؟