برنامه‌نویسی در عصر هوش مصنوعی

ظهور هوش مصنوعی مولد شیوه ساخت نرم‌افزار را به‌گونه‌ای بنیادین تغییر داده است. ابزارهای امروزی می‌توانند کد بنویسند، خطاها را پیدا کنند، آزمون طراحی کنند، مستندسازی کنند و حتا در برخی محیط‌ها بخشی از فرآیند توسعه را بدون دخالت مستقیم انسان پیش ببرند. این پیشرفت پرسشی را در ذهن هر…

بازداشت دوباره‌ی معتصم آغاجان

افغانستان در بحران انزوا

افغانستان در این تعلیق چه خواهد کرد؟

دو جنگ در سال‌های اخیر، جنگ اوکراین و جنگ ایران، این تصور را از میان برداشت که قدرت‌های بزرگ جهان نقشه‌ی جنگ بکشند و بعد با دقت و سرعت و قدرت این نقشه را عملی کنند و در یک روند زمان‌بندی‌شده به اهداف نهایی خود برسند. آنچه از این دو تجربه حاصل شد این است که امروز،…

طالبان و مسأله‌ی مهندسی اجتماعی زندگی هزاره

به قدرت رسیدن طالبان در ۲۰۲۱ میلادی، در واقع بازگشت به همان نقطه‌ی بود که افغانستان معاصر در مرزهای کنونی‌اش از آن شروع شده است: بازگشت به اواخر…

فرازوفرود مکاتب فارسی‌زبان در کویته‌ پاکستان

مکاتب فارسی‌‌زبان کویته پاکستان، به‌ویژه در دو منطقه‌ی هزاره‌نشین هزاره‌تاون و مری‌آباد، تنها مراکز آموزشی کودکان و نوجوانان مهاجر افغانستان نبودند؛ بلکه در طول نزدیک به سه‌دهه، به…

خانه‌ای که بدون پایه‌سنگ ساخته شد

با سقوط کابل در تابستان ۱۴۰۰، برای تاجیکان ما چیزی فروریخت که سال‌ها کم‌تر کسی حاضر بود درباره‌اش تردید کند. حضور گسترده‌ی تاجیکان در ارتش، پولیس، دیپلماسی، دانشگاه،…

آیا عامل‌های هوش مصنوعی هنوز تحت کنترل انسان‌ اند؟

رویترز در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ گزارش داد که عامل‌های هوش مصنوعی در حال آزمایش توسط «اوپن‌ای‌آی»، در ۱۱ ماه می همین سال در «روبی‌گمز»، یکی از مخزن‌های عمومی…

هزاره‌ها و راه عبور از بحران در افغانستان

در سال جاری، مجموعه‌ای از رویدادها تصویر نگران‌کننده‌ای از وضعیت جامعه‌ی هزاره در پنجمین سال حاکمیت طالبان ارائه کرده است. در غزنی و کابل، زمین‌های شهرک‌های نوآباد و امید سبز از سوی دادگاه‌های طالبان «ملک امارت»…

انتخاب سردبیر

کسی باید بداند کجا خوابیده‌اند

خاک خشک زیر آفتاب تابستان پشاور بوی تندی داشت. پشت دیوار، شاخه‌های درختان بی‌برگ مانده بودند. دروازه‌ی قبرستان نیمه‌باز بود. از همان‌جا وارد شدم...

گوشت خوب به تاجیکستان و اوزبیکستان صادر می‌شود

حکومت طالبان صادرات گوشت گوسفند از ولایت‌ بلخ به اوزبیکستان و تاجیکستان را آغاز کرده و آن را بخشی از افزایش صادرات افغانستان می‌داند. بااین‌حال، قصابان در بلخ می‌گویند که صادرات گوسفندهای چاق…

هوش مصنوعی ممکن است بشر را نابود کند

یکی از پژوهشگران ارشد ایمنی هوش مصنوعی در شرکت آنتروپیک (Anthropic) هشدار داده است که با سرعت کنونی پیشرفت این فناوری، بیش از ۱۰ درصد احتمال می‌دهد هوش مصنوعی در یک‌دهه‌ی آینده بتواند…

ماسترپلانی که دشمن خانه است و دوست مسجد

خانه‌ی وهاب سه اتاق و یک حویلی کوچک داشت. او با چهار دختر، دو پسر و پدر و مادرش در این خانه زندگی می‌کرد. زندگی‌شان خوب بود و خانواده در همین خانه روزگار…

از بُن‌بست به گشایش

نقشه‌راه جامع و ترکیبی؛ گامی به پیش، اما نه پایان راه

افغانستان امروز بیش از هر زمان دیگری به یک چشم‌انداز سیاسی جامع و بازتعریف‌شده نیاز دارد. پس از نزدیک به پنج‌دهه جنگ، فروپاشی‌های دامنه‌دار نهادهای دولتی، انقطاع ساختاری در نظام حکمرانی و بازگشت…

کالبدشکافی نقشه‌ راه کمبریج برای افغانستان: از آرمان‌گرایی سیاسی تا واقعیت‌های سخت میدانی

بحران سیاسی افغانستان که از پنج سال گذشته وارد مرحله‌ی تازه‌ای شده است، تنها به جابه‌جایی قدرت سیاسی محدود نمی‌شود، بلکه نشانه‌ای از یک فروپاشی چندلایه و ساختاری در ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی…

تغییر پارادایمی حکمرانی؛ الزامات دولت‌سازی و توسعه‌ی ملی در افغانستان

با وجود گذشته‌ی شکوهمند تمدنی منطقه که افغانستان بخشی از آن بود، طی دهه‌های اخیر این کشور با بحران‌های چندلایه و عمیق معطوف به قدرت، هویت، وابستگی و حکمرانی دست‌وپنجه نرم کرده است…

گسست دیرینه میان دولت و جامعه

چرا افغانستان نیازمند یک دگرگونی پارادایمی در حکمرانی است؟