عیاللر حقوقلری فعالی همده «عیال قرآنده» کتابی مؤلفی نسرین گروس افغانستانده افراطیتنینگ اساسي قربانلری مملکت عیاللری اېکنینی تأکیدلهدی.
او بو فکرلرنی امریکانینگ ویرجینيا ایالتیدهگی مولانا اوییده اۉتکزیلگن «افغانستان ملاقاتلری» تورکومی نینگ تۉرتینچی ییغیلیشیده بیلدیردی.
«افغانستانده دین، مدنیت و افراطیت، بوگونگی معمالر تحلیلی و اېرتنگی تیکلنیش استراتیژيلری» موضوعسیدهگی انجمنده عالِملر، مدنیت اربابلری و تدقیقاتچیلر اشتراک اېتدی.
نسرین گروس افراطیت نینگ افغانستان جمعیتیگه تأثیری حقیده سۉز یوریتر اېکن، مملکت عیاللرینی اوشبو حادثه نینگ اېنگ کتّه قربانلری دېب اتهدی.
اونینگ تأکیدلشیچه، سوادسیزلیک و خبردارلیک نینگ پستلیگی، اوروش همده دین نینگ ناتۉغری تلقین قیلینیشی افراطیت ترقهلیشینینگ اساسي عامللری حسابلنهدی.
یازووچی و تدقیقاتچی سیدحسن اخلاق اېسه مدرینته ناتۉغری توشونیش، اونینگ اِنتلِکتوال اساسلریگه اعتبار بېرمسدن فقط زمانهويلشتیریشگه اورغو بېریش، شونینگدېک رېجهلشتیریش و ترقیاتدهگی ضعیفلیکلرنی افراطیت نینگ مهم عامللری صفتیده بهالهدی.
شونینگدېک، اسلامشناسلیک بۉییچه تدقیقاتچی محمد عثمان طارق افراطیت انسانیتگه خاص حادثه اېکنینی و او تورلی ساحهلرده اوچرهشینی ایتیب، اونی فقط دین، خصوصاً اسلام دینی بیلن باغلش تۉغری اېمسلیگینی تأکیدلهدی.
اونینگ فکریچه، عمويلر و عباسيلر دوریدهگی اوتاریتر باشقروو همده اسلامي باشقروو و قانونچیلیک تمایللریدن چېکینیش هم افراطیت آقیملرنینگ شکللنیشیگه تأثیر کۉرستگن مهم عامللردن حسابلنهدی.
