گزارشگر: خالد محمدی
طالبلر مدافعه وزیری ملا یعقوبنینگ جاري ییل ۱۴-سرطان (شنبه) کونی بدخشان ولایتیگه قیلگن سفری طالبلر رهبرلری بیلن اولر نینگ تاجیک ملتیگه منسوب قوماندانلریدن بیری جمعهخان فاتح اۉرتهسیدهگی ضدیت گروه نینگ بدخشاندهگی ایچکی بیرلیگیگه جدّي تهدید سالهیاتگن بیر پیتده عملگه آشدی. ملا یعقوب اوشبو سفرنی عادتي خدمت تشریفی صفتیده کۉرسهتیشگه حرکت قیلدی. او ولایتدهگی طالبلرنینگ اوردو و چېگره بۉلینمهلرینی کۉزدن کېچیردی همده اولردن طالبان حکومتینی قۉللب-قوّتلشنی سۉردی. بیراق کۉپلب کوزهتووچیلر بو سفرنی عادي حربي تشریف دېب بهالهمهدی. اولرنینگ فکریچه، سفر نینگ اصل مقصدی بدخشاندهگی تاجیک ملتیگه منسوب طالبلر قوماندانی جمعهخان فاتح نینگ تأثیرینی ینه-ده ضعیفلشتیریش و اونی سیاسي همده حربي جهتدن بوتونلهی چېتلشتیریش بۉلگن.
مذکور سفر بیلن بیر وقتده بدخشانگه ینگی یوباریلگن طالبلر کوچلری عکس اېتگن ویدېو هم ترقهلدی. اونده حربي موترلر دریاگه کیرهیاتگنی و سوو سطحی موترلرنینگ آینهلریگچه کۉتریلگنی تصویرلنگن. طالبلر طرفدارلری اوشبو ویدېونی اجتماعي ترماقلرده گروه جنگچیلری نینگ «جسارتی»نی نمایش اېتیش مقصدیده ترقهتگن. کوزهتووچیلرگه کۉره، طالبلر بوندهی ترغیبات واسطهلری آرقهلی اۉزینی کوچلی کۉرسهتیشگه همده جمعهخان فاتح کبی ناراضی شخصلر تهدیدینی اهمیت سیز قیلیب کۉرسهتیشگه اورینماقده. سفر دوامیده طالبان مدافعه وزیری ملا یعقوب اشکاشم اولسواللیگی چېگره کندکیگه هم تشریف بویوردی. اوشبو کندکده تاجیک ملتیگه منسوب طالبان اعضالری سلماقلی اۉرینگه اېگه. ملا یعقوب بو یېرده جنگچیلر آلدیده فارس تیلیده نطق سۉزلب، شوندهی دېدی: «مملکتیمیز و اسلامي تیزیمیمیز چېگرهلرینی عیناً سیزلر حمایه قیلماقدهسیزلر. بو اېنگ مهم وظیفهدیر و سیزلر بوندن بویان هم ینه-ده کۉپراق حرکت قیلیشینگیز کېرهک. وزیرلیک تامانیدن بېلگیلنگن قاعدهلرگه قطعي رعایه اېتیلیشی ضرور. یاشلریمیز، مجاهدلریمیز و عسکرلریمیز مملکت چېگرهلریده توریبدی و هېچ قندهی دشمن مملکتیمیز همده اسلامي تیزیمیمیزگه خوف توغدیره آلمهیدی.»
فصیحالدین ملا یعقوب یانیده، فاتح اېسه کۉرینمهدی
طالبلر اوردوسی باش قوماندانی باشلیغی قاری فصیح الدین فطرت، اوشبو گروه حربي توزیلمهسیدهگی اېنگ تنیقلی تاجیک ملتیگه منسوب قوماندانلردن بیریدیر. طالبان نینگ حاکمیتگه قَیتگنیگه قریب بېش ییل بۉلگن دور مابینیده او، اینیقسه قندهاردهگی رهبریتگه تۉلیق صادق قالیش آرقهلی اۉز لوازمینی سقلب کېلماقده. بو دور ایچیده مدافعه وزیرلیگیدهگی کۉپلب تاجیک قوماندانلر لوازمیدن چېتلهتیلگن و بدخشانده پشتون ملتیگه منسوب طالبان کوچلری سانی آشیریلگن بۉلسه-ده، فصیح الدین بو اۉزگریشلر یوزهسیدن بیرار مرته هم ناراضیلیک بیلدیرمهگن. ملا یعقوب نینگ بدخشانگه سفری دوامیده قاری فصیح الدین دستور نینگ اَیریم قِسملریده، جملهدن وردوج تومنیدهگی «ملا محمد امین» دیني مدرسهسیگه تشریف چاغیده طالبان مدافعه وزیریگه همراهلیک قیلدی. بو سفر فقط حربي مقصد بیلن چېکلنمهگن، بلکه ملا یعقوب اوچون دَم آلیش خصوصیتیگه هم اېگه بۉلگن. قاری فصیح الدین فطرت اونی وردوج شرشرهسیگه آلیب بارگن و طالبان مدافعه وزیری اوشبو سیاحلیک مسکنیده بیر نېچه ساعت وقت اۉتکزگن. شو بیلن بیرگه، طالبان نینگ پشتون کوچلری درواز منطقهسی نینگ بېش تومنیده، جملهدن جمعهخان فاتح نینگ توغیلگن جایی بۉلگن نسی تومنیده جایلشتیریلگنیگه قرهمهی، فاتح حاضرگچه اولرگه قرشی هېچ قندهی حرکت قیلمهگن. طالبلرنینگ پشتون رهبرلری جمعهخان فاتحدن قورالسیزلنیشنی و اینیقسه آلتین کانلرینی قزیب آلیش ایشلریگه ارهلشمسلیکنی طلب قیلگن. بیراق عیناً آلتین کانلریدن آلینهیاتگن درآمد جمعهخان فاتحگه اۉزی نینگ قوراللی کوچلرینی کۉپهیتیریش همده حشمتلی و دبدبهلی تورموش طرزینی یۉلگه قۉییش امکانینی بېرگن.
قرهمه-قرشیلیک باشلنمسیدن یکونلندی
طالبلرنینگ بدخشاندهگی تاجیک ملتیگه منسوب قوماندانی جمعهخان فاتح دروازنینگ بېش اولسواللیگیگی بۉییچه مسوول لوازمیدن چېتلهتیلگنی همده کانلر اوستیدن تأثیری کمهیتیریلگنیدن ناراضی اېدی. بیراق ملا یعقوب نینگ بدخشانگه سفریدن سۉنگ طالبلر اوردوسی و استخبارات کوچلری نینگ درواز نینگ بېش اولسواللیگی اطرافیدهگی حربي اشتراکی سېزیلرلی درجهده کوچهیتیریلدی.
جمعهخان فاتح بوندن اوّل هم زابل ولایتیده طالبلر حاکمی اۉرینباسری لوازمیدن آلینیب، رهبریت اونی دروازدهگی اوّلگی قوماندانلیک وظیفهسیگه قَیتریشنی ایستهمهیاتگنیدن ناراضیلیک بیلدیرگن اېدی. شو سببلی اَیریم فقرالر قندهار مرکزیدهگی طالبلر رهبریتی کوچلری نسی اولسواللیگی و باشقه درواز حدودلریگه کیرگن تقدیرده، فاتح بیلن قوراللی تۉقنهشوو یوز بېریشی ممکنلیگی حقیده تخمینلر بیلدیرگن. اما جمعهخان فاتح اۉزی نینگ تأثیر حدودی اطرافیده طالبلر اوردوسی استخبارات کوچلری کېنگ کۉلمده جایلشتیریلگنینی کۉرگچ، کمیده ایکّیته اودیو یازوو نشر قیلیب، طالبان بیلن هېچ قندهی کېلیشماوچیلیگی یۉقلیگینی کۉرسهتیشگه اوریندی.
او اودیو یازوولردن بیریده شوندهی دېدی: «بو توزوم بیرار خلق یاکه گروه نینگ ملکی اېمس. بو توزوم سیزو بیزنیکی. سیزو بیز بو توزوم اوچون پرچه-پرچه بۉلدیک، جوده کۉپ مشقت چېکدیک و اونی هېچ قچان قۉلدن بېرمهیمیز. بو تیزیم بیرار گروهگه تېگیشلی اېمس، شو نینگ اوچون کیچیک بیر رنجیش سبب بیزگه قرشی چیقمهیدی. هېچ قندهی معما یۉق.» جمعهخان فاتح پشتون ملتیگه منسوب طالبلر کوچلری تامانیدن اۉزیگه قرشی حربي چارهلر کۉریلیشی احتمالینی جدّي دېب بهالهگچ، طالبلرنینگ اېنگ نفوذلی تاجیک قوماندانلریدن بیری قاری فصیح الدین فطرت بیلن باغلندی و اوندن وضعیتنی یومشهتیشده یاردم سۉرهدی. جمعهخان فاتح نینگ ایتیشیچه، قاری فصیح الدین اونگه قرشی هېچ قندهی حربي عملیات اۉتکزیلمسلیگیگه کفالت بېرگن همده پشتون کوچلری نینگ کۉپهیتیریلیشی حقیدهگی خبرلرنی «دشمن نینگ فتنهسی و ترغیباتی» دېب بهالهگن.
او شوندهی دېدی: «بدهخشانگه یوباریلگن کوچلر فلانچینی قورالسیزلنتیریش یاکه باستیریش اوچون کېلگن، دېگن گپلر دشمن نینگ فتنهسی و ترغیباتیدیر. بو حقیقت اېمس. مېن بو گپلر نینگ یالغان اېکنیگه ایشانهمن. مېن قۉلگه آلینهدیگن هېچ قندهی ایش قیلمهگنمن.»
جمعهخان فاتح زابل ولایتیدهگی طالبلر حاکمی اۉرینباسری لوازمیدن چېتلهتیلیشیگه مناسبت بیلدیریب، طالبلر حکومتیدهگی منصبلرنی اېگهللش مجبوري اېمسلیگینی ایتدی. اونینگ تأکیدلشیچه، اگر کیمدیر اۉز وظیفهسینی دوام اېتتیریشنی ایستهمسه یاکه بونگه قادر بۉلمهسه، لوازمنی ترک اېتیش حقیده عریضه بېریشی ممکن. او اوشبو اودیو یازوولرنی نشر قیلیش آرقهلی پشتون ملتیگه منسوب طالبان رهبریتیگه قرشی هېچ قندهی حرکت قیلمسلیگینی همده «طالبان اسلام امیرلیگی» بویروقلریگه بوندن کېین هم بۉیسونیشینی کۉرسهتیشگه حرکت قیلدی. جمعهخان فاتح زابلدهگی طالبلر حاکمی اۉرینباسری لوازمیدن آلینیشی عرفهسیده اۉز اختیاریده 10 مینگ نفر قوراللی کوچ بارلیگینی دعوا قیلگن اېدی. بیراق عیناً شو دعوا آرتیدن پشتون طالبان رهبریتی اونینگ احتمالي رئاکسیونسینی بهالش مقصدیده اۉز کوچلرینی درواز نینگ بېش تومنیگه یوباردی. فاتح اېسه بو حربي حرکتلرگه جوابن سکوت سهقلهدی و ینه بیر بار «طالبان اسلام امیرلیگی»نی قۉللب-قوّتلشینی تأکیدلهدی.
اسماعیليهلرنی جلب قیلیش؛ ملا یعقوب نینگ باشقهچه یاندشووی
جمعهخان فاتح بدخشانده اسماعیليهلرنی مجبورن حنفی مذهبیگه اۉتکزیش کمپاینینی آلیب بارهیاتگن بیر پیتده، طالبلر مدافعه وزیری ملا یعقوب اسماعیليهلر جماعهسی بیلن اوچرهشیب، اولرنی طالبلر اوردوسیگه قۉشیلیشگه چقیردی. سفر دوامیده ملا یعقوب کران و منجان، یمگان، جورم، زیباک همده اشکاشم اولسواللیکلریگه هم تشریف بویوردی. بدخشاندهگی اسماعیلي اهالی نینگ کتّه قِسمی عیناً شو حدودلرده استقامت قیلهدی.
حاضرگچه اسماعیليهلر جماعهسی طالبلر اوردوسیگه قۉشیلیش ایستهگینی بیلدیرگنی کوزهتیلمهگن. طالبلرنینگ سابق حکومتگه قرشی اوروشی دوریده هم اولر اوشبو گروه صفیگه قۉشیلیشگه قیزیقیش بیلدیرمهگن و طالبلر حاکمیتگه قَیتگنیگه قریب بېش ییل بۉلگنیگه قرهمهی، حربي، خوفسیزلیک همده استخبارات توزیلمهلریگه قۉشیلیشدن تيیلیب کېلماقده. جمعهخان فاتح اسماعیليهلر یشهیدیگن حدودلرده مسجدلر و دیني مدرسهلر قوردیریب، اولرنی حنفی مذهبینی قبول قیلیشگه اوندهشگه حرکت قیلگن اېدی. بیراق ملا یعقوب اسماعیليهلر بیلن اوچرهشووده باشقهچه یۉل توتدی. او اولرگه همدردلیک بیلدیریب، «طالبان اسلام امیرلیگی»نی قۉللب-قوّتلشگه چقیردی. َیریم کوزهتووچیلرگه کۉره، قندهاردهگی طالبلر رهبریتی نینگ جمعهخان فاتح فعالیتیگه جدّي اعتبار قرهتیشیگه سبب بۉلگن عامللردن بیری هم عیناً اسماعیليهلرنی مجبورن مذهبینی اۉزگرتیریش کمپاینی بۉلگن.
فاتح نینگ اسماعیليهلر آرهسیدهگی اوچرهشوولری عکس اېتگن صورت و ویدېولر، شونینگدېک، اونگه قرهشلی دیني مدرسهلرده اسماعیلي بالهلر و اۉسمیرلر نینگ حنفی مذهبی اساسیده تعلیم آلهیاتگنی تصویرلنگن ماتریاللر اونینگ فعالیتینی طالبان عالي رهبریتی دقّت مرکزیگه آلیب چیققن.
حاکمیت نینگ قندهارده مرکزلشووی
طالبلر اۉز حاکمیتینی کوچلی مرکزلشگن باشقروو اساسیده یوریتیشگه اینتیلماقده. گروه رهبریتی محلي قوماندانلر، اینیقسه پشتون بۉلمهگن طالبلر وکیللری اۉز حدودلریده مستقل سیاسي و حربي کوچگه ایلنیشینی ایستهمهیدی. اولرنینگ فکریچه، بوندهی حالت طالبلر مرکزي رهبریتی نینگ موقعینی ضعیفلشتیریشی ممکن. شو نقطهی نظردن، جمعهخان فاتح نینگ تأثیرینی کمهیتیریش، اونی زابل ولایتی حاکمی اۉرینباسری لوازمیگه اۉتکزیش و کېینچهلیک بو وظیفهدن بۉشهتیش محلي قوماندانلرنی نظارت آستیده اوشلب توریش سیاستی نینگ بیر قِسمی صفتیده بهالنماقده. تخمیناً ایکّی یریم آی آلدین طالبلر استخباراتی رهبری اۉرینباسری و طالبان عالي رهبری هبتالله آخوندزادهگه یقین شخصلردن بیری بۉلگن تاجمیر جواد ایلک بار بدخشانگه سفر قیلدی. او تاجیک ملتیگه منسوب طالبلر قوماندانلری بیلن اوچرهشووده اولردن طالبلر رهبری نینگ برچه بویروقلریگه هېچ قندهی شرطسیز بۉیسونیشنی طلب قیلدی. شوندن بویان بدخشانده طالبان استخبارات کوچلری سانی سېزیلرلی درجهده کۉپهیگن. قندههاردهگی طالبان رهبریتی بو کوچهییشنی بدخشان نینگ چین، تاجیکستان و پاکستان بیلن چېگرهداش استراتژیک حدود اېکنی بیلن ایضاحلهسه-ده، اوشبو دورده ولایتگه یوباریلگن استبارات خادملری نینگ کتّه قِسمی پشتون ملتیگه منسوب اېکنی ایتیلماقده. ملا یعقوب نینگ بدخشانگه سفری هم عادي چېگرهوي حربي قِسملرنی کۉزدن کېچیریش بیلن چېکلنمهگن.
کوزهتووچیلرگه کۉره، طالبان رهبریتی بوندهی سفرلر و حربي نمایشلر آرقهلی محلي قوماندانلرنی ینه-ده قطعي نظارت قیلیش همده حاکمیتنی مرکزي رهبریت قۉلیده تۉپلش سیاستینی دوام اېتتیرماقده. جمعهخان فاتح نینگ طالبان اوردوسی و استخبارات کوچلری اشتراکی نینگ کوچهییشیگه جوابن سکوت سقلشی و آرتگه چېکینیشی اېسه، هېچ بۉلمهگنده حاضرچه، اونینگ طالبان رهبریتی بیلن احتمالي قرهمه-قرشیلیگی یکونلنگنینی همده کوچلر موازنتی مرکزي طالبان رهبریتی فایدهسیگه اۉزگرگنینی کۉرسهتماقده.
