خالد محمدی
بېش ییل دوام اېتگن طالبان حکمرانلیگی دوریده ایلک بار بیر اولسواللیک نظارتی بیر نېچه ساعتگه بو گروه قۉلیدن چیقدی. 26-سرطان تانگیده اۉزینی «سپاهيان میهن» دېب اتاوچی جبهه افغانستان نینگ شِمالی-شرقیدهگی بدخشان ولایتی نینگ یفتل اولسواللیگی مرکزیگه هجوم قیلدی و تومن حاکملیگی همده طالبان قوماندانلیگی بناسی اوستیدن نظارتنی قۉلگه آلدی. مذکور جبهه طالبان بیراغینی توشیریب، اونینگ اۉرنیگه یفتلدهگی طالبان قوماندانلیگی بناسی اوستیگه اۉز بیراغینی کۉتردی.
طالبان قوماندانلیگی بناسی اوستیگه اوشبو بیراق نینگ کۉتریلیشی طالبان نینگ جمهوریت دوریدهگی هجوملرینی یادگه سالهدی. اۉشه پیتده طالبان اولسواللیکلرنی اېگهلهگنیدن سۉنگ، حتا قیسقه مدتگه بۉلسه هم نظارتنی قۉلگه کیریتگنیده، اۉز بیراغینی تومن حاکملیگی یاکه پولیس قوماندانلیگی بناسی اوستیگه اۉرنهتیب، اونینگ صورت و ویدېولرینی اجتماعي ترماقلرده نشر قیلردی. اېندیلیکده خودّی شو سناریو بدخشانده اۉزینی «سپاهيان میهن» دېب اتاوچی جبهه تامانیدن تکرارلندی.
بو طالبان نینگ افغانستاندهگی ایکّینچی حکمرانلیگی باشلنگنیدن بویان بېش ییل ایچیده ایلک بار بیر تومن اداری بناسی بیر نېچه ساعت دوامیده طالبان نظارتیدن چیققن حالتدیر. بو واقعه سۉنگگی ایکّی هفته ایچیده طالبان مدافعه وزیری ملا یعقوب، طالبان اوردوسی باش باشلیغی قاری فصیح الدین فطرت همده طالبان نینگ هلمنددهگی واليسی مولوي امان الدین منصور بدخشانگه سفر قیلگن ولایتده یوز بېردی.
بوندن اوّل هم طالبلر استخباراتی باشلیغی اۉرینباسری ملا تاجمیر جواد بدخشانگه باریب، تاجیک ملتیگه منسوب طالبان اعضالریدن طالبان رهبری ملا هبتالله آخوندزاده نینگ برچه بویروقلریگه سۉزسیز عمل قیلیشنی طلب قیلگن اېدی.
باشقه تاماندن، سۉنگگی ایکّی آی ایچیده کانلر خوفسیزلیگینی تأمینلش اوچون مینگ نفرلیک مخصوص بۉلینمه بدخشانگه یوباریلدی. اوشبو بۉلینمه اعضالری نینگ اکثریتینی پشتون ملتیگه منسوب طالبان جنگچیلری تشکیل اېتهدی. شونینگدېک، ولایتده طالبان استخباراتی و حربي کوچلری سانی هم آشیریلگن. شونگه قرهمهی، طالبان نینگ یوقاری مرتبهلی عملدارلری تشریفی همده قۉشیمچه حربي کوچلر یوباریلگنی بو گروه نینگ بدخشاندهگی حربي موقعینی مستحکملهی آلمهدی. نتیجهده یفتل تومنی بیر نېچه ساعت دوامیده طالبان نظارتیدن چیقیب کېتدی.
یفتل؛ بیر تابونینگ بوزیلیشی
اجتماعي ترماقلرده «سپاهيان میهن» جبههسی کوچلریگه تېگیشلی اېکنی ایتیلهیاتگن بیر صورت ترقهلدی. اونده جبهه نینگ جنگچیلریدن بیری طالباندن قۉلگه کیریتیلگن قورال-اسلحهلر آرهسیده صورتگه توشگنی عکس اېتگن. اوشبو صورت اجتماعي ترماقلرده کېنگ ترقهلدی. “سپاهيان میهن” جبههسی بیاناتیده طالبانگه قرشی حربي هجوملرنی دوام اېتتیریش تأکیدلنگن. بیاناتده شوندهی دېییلهدی:
“اوشبو تقدیرنی بېلگیلاوچی عملیات تونگی ساعت ایکّی ده انیق رېجهلشتیریش و تۉلیق تیارگرلیک اساسیده باشلندی. عملیات دوامیده طالبان نینگ بیر قطار کوچلری جبهه جنگچیلری تامانیدن اسیر آلیندی، اولر نینگ برچه قورال-یراغی، اۉق-داریلری و حربي جهازلری جبهه کوچلری قۉلیگه اۉتدی.”
«سپاهيان میهن» جبههسی نینگ اوشبو عملیاتیگه افغانستان سابق حکومتی کامندولریدن بۉلگن قَیوم ملنگ قوماندانلیک قیلگن. او ایلگری افغانستان ملي قرشیلیک جبههسی اعضاسی بۉلگن و طالبانگه قرشی بېواسطه همده چریکی اوروشلریده تجربهگه اېگه.
دقّتگه سزاوار تامانی شوندهکی، بدخشاندهگی اوشبو هجومدن اوّل “سپاهيان میهن” جبههسی نامی جماعتچیلیک و عامهوي اخبارات واسطهلریده دېیرلی تیلگه آلینمهگن اېدی. بیراق جبهه نینگ یفتل اولسواللیگی مرکزیگه قیلگن هجومی آرتیدن اونینگ نامی اجتماعي ترماقلرده تېز سرعتده ترقهلیب، فایدهلنووچیلر نینگ اعتبارینی تارتدی. شو بیلن بیرگه، طالبلر نینگ اَیریم مخالفلری هم مذکور هجومنی قۉللب-قوّتلشلرینی بیلدیردیلر.
“سپاهيان میهن” جبههسی اعضالری نینگ بیر قِسمینی افغانستان سابق حربي خدمتچیلری تشکیل اېتهدی. اَیریم حربي تحلیلچیلرنینگ فکریچه، اوشبو جبهه یفتل اولسواللیگی مرکزیگه اویوشتیرگن هجوم آرقهلی طالبانگه قرشی قوراللی کورهشدهگی ایلک قدمینی قطعیت بیلن تشلهدی و اۉزینی طالبانگه قرشی شکللنهیاتگن ینگی حرکتلردن بیری صفتیده تنیتیشگه موفق بۉلدی.
بدخشان دقّت مرکزیده
«سپاهيانی وطن» جبههسی نینگ یفتل اولسواللیگی مرکزیگه اویوشتیرگن هجومی طالبان اوچون کتّه ضربه بۉلدی. شو سببلی طالبان اوردوسی باش باشلیغی قاری فصیح الدین فطرت یفتل تومنیگه یوباریلدی و تومننی قَیته اېگهللش ضرورلیگینی تأکیدلهدی.
او شوندهی دعوا قیلدی: «تورلی گروهلر فقط اۉز موجودلیگینی اعلان قیلیش اوچون چیقماقده. گۉیاکه اولر بارلیگینی کۉرسهتیش مقصدیده بیر جایده بیراق کۉتریب، شاو-شوو قیلهدی. قرشیلیک جبههسی، آزادلیک جبههسی و سپاهيان میهن شولر جملهسیدن. اۉرگنیشلریمیزگه کۉره، بو گروه سپاهيان میهن بۉلگن. اولر خوفسیزلیک کوچلریمیزگه قرشی توریش یاکه جنگ قیلیش امکانیتیگه اېگه اېمس. فقط نام چیقریش اوچون آواز کۉتریشهدی. بو یېرده هم شوندهی قیلیشدی، اما الله گه شکر، جوده قیسقه مدت ایچیده جلولندیلر.»
بدخشان قاری فصیح الدین فطرت نینگ تأثیر حدودی حسابلنهدی و اونینگ کوچلری ولایت نینگ تورلی حدودلریده جایلشتیریلگن. طالبان نینگ ایکّینچی حاکمیتی دوریده بیر اولسواللیک نینگ ایلک بار قۉلدن چیقیشی هم عیناً اونینگ نظارت حدودی و قوماندانلیگی آستیدهگی منطقهده یوز بېردی.
حالبوکه، جمهوریت دوریده قاری فصیح الدین فطرت و اونینگ کوچلری بدخشاندهگی بیر نېچه تومنلرنی بیر نېچه بار اېگهلهگن اېدی. اېندیلیکده اېسه اولر اۉزلری خودّی شوندهی سناریوگه دوچ کېلماقده. تحلیللرگه کۉره، یفتل اولسواللیگی نینگ بیر نېچه ساعتگه طالبان نظارتیدن چیقیشی قاری فصیح الدین فطرت نینگ طالبان صفیدهگی نفوذینی سوسهیتیریشی ممکن.
بو، سۉنگگی آیلرده بدخشانده پشتون ملتیگه منسوب طالبان جنگچیلری سانی آشیریلگنیگه قرهمهی یوز بېردی. شو بیلن بیرگه، یفتلدهگی اوشبو واقعه یقین کېلهجکده بدخشانگه، اینیقسه یفتل اولسواللیگیگه، ینه کۉپراق طالبان کوچلری، خصوصاً پشتون جنگچیلری نینگ یوباریلیشیگه زمین یرهتیشی احتمالدن خالی اېمس.
طالبان اوچون ضربه
«سپاهيان میهن» جبههسی یفتل اولسواللیگیگه اویوشتیرگن هجومدن سۉنگ، طالبان بدخشانده اوشبو جبههگه اعضالیک و او بیلن همکارلیک قیلیشده گمان قیلینگن بیر نېچه کیشینی حبسگه آلدی.
طالبان نینگ یفتل اولسواللیگی حاکمی قدیر غفوري نینگ ایتیشیچه، تومن قۉلدن چیقیشیگه علاقهدارلیکده گمان قیلینیب، کمیده 15 نفر بدخشانلیک یاش حبسگه آلینگن. او بو یاشلر «دشمن الداویگه اوچگنی» نی دعوا قیلگن. بیراق، یفتل تومنیدهگی محلي منبعلر اطلاعات روزگه حبسگه آلینگنلر نینگ «سپاهيان میهن» جبههسی بیلن هېچ قندهی علاقهسی بۉلمهگنینی بیلدیرگن.
طالبان تومنلر درجهسیده هم انسان منبعلری، هم حربي تخنیک یېتیشماوچیلیگی معماسیگه دوچ کېلماقده. افغانستان نینگ اَیریم تومنلریده بو گروه جانلی کوچ و حربي جهازلر بۉییچه چېکلاولرگه اېگه. بو اېسه مذکور حدودلر نینگ طالبانگه قرشی قوراللی گروهلر، جملهدن یفتل گه اویوشتیریلگن هجوم کبی عملیاتلر آلدیده ینهده ضعیفلشیشیگه سبب بۉلیشی ممکن.
شو بیلن بیرگه، تومنلرنی اوزاق مدت دوامیده سقلب قالیش و نظارت قیلیش، اینیقسه آلیس و اهالی کم یشه یدیگن حدودلرده، دایما مرکّب وظیفه بۉلیب کېلگن. افغانستان نینگ سابق حکومتی هم طالبان نینگ چېکّه تومنلرگه قیلگن هجوملریدن سۉنگ دستلب اولرنی قَیته اېگهللشگه اورینگن. بیراق حربي خرجتلر نینگ آشیشی و انساني یۉقاتیشلر کۉپهیگنی سببلی، آخر-عاقبت اَیریم تومنلر اوزاق وقت دوامیده طالبان نظارتیده قالگن اېدی. اېندیلیکده طالبان حکومتی هم خودّی شوندهی معماگه دوچ کېلماقده.
“سپاهيانی وطن” جبههسی نینگ هجومی شونی کۉرسهتدیکی، طالبان هم تومنلرنی سهقلب قالیش و نظارت قیلیشده جدّي معمالرگه دوچ کېلماقده همده بو حدودلر اېگهللب آلینیشی خوفی آستیده قالیشی ممکن.
یفتل اولسواللیگی نینگ بیر نېچه ساعت دوامیده طالبان نظارتیدن چیقیشی ینه شونی نمایان اېتدیکی، طالبان قَیته حاکمیتگه کېلگنیگه بېش ییل بۉلگنیگه و بو گروه اۉز حربي صلاحیتی آشگنینی دعوا قیلهیاتگنیگه قرهمهی، او حلی هم یفتلدهگی کبی کوتیلمهگن هجوملر قرشیسیده ضعیف بۉلیب قالماقده و اَیریم تومنلر اوستیدن نظارتنی، هېچ بۉلمهگنده وقتینچه، یۉقاتیشی ممکن.
