بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ بالهلر جمغرمهسی (یونیسف) طالبلر تامانیدن عیاللر و قیزلرنینگ تعلیم آلیشی همده ایشلشیگه قۉییلگن چېکلاو فقط بیر اولادگه تأثیر قیلمسلیگینی، بلکه اونینگ عاقبتلری اوچون کېینگی اولاد هم حق تۉلهشینی ایتدی.
یونیسف بوگون جمعه کونی (۲۳-اسد)، طالبلرنینگ افغانستانده حاکمیتگه قَیتگنی نینگ بېش ییللیگی مناسبتی بیلن بیانات نشر قیلیب، ۲۰۲۱-ییل ۱۵-اگستدن بېری۲.۶ میلیون قیز تعلیم آلیش امکانیدن محروم بۉلگنینی معلوم قیلدی.
تشکیلات نینگ ایتیشیچه، قیزلر تعلیمی و عیاللر بندلیگیگه قۉییلگن چېکلاولر افغانستانگه هر ییلی۸۴میلیون امریکا دالری مقداریده اقتصادي ضرر کېلتیرماقده و چېکلاولر دوام اېتر اېکن، بو ضرر هر ییلی ینه-ده آرتیب بارهدی.
یونیسفنینگ آگاهلنتیریشیچه، بو چېکلاولر فقط بیر اولادگه تأثیر قیلمهیدی، بلکه اونینگ خرجتلری و عاقبتلری کېینگی اولادگه هم اۉتهدی.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی بالهلر جمغرمهسی شوندهی دېیدی: «سوادسیز آنهلر اولوشی آشگنی سری، اولر نینگ فرزندلری آرهسیده توغیلگنده وزن نینگ کم بۉلیشی، یېترلی درجهده اېملنمسلیک و بۉی اۉسیشی نینگ آرتده قالیشی خوفی هم آشهدی. بو اېسه الّهقچان باسیم آستیده بۉلگن ساغلیقنی سقلش تیزیمیگه ینه-ده کتّه یوک توشیرهدی.»
یونیسف تحلیلیگه کۉره، بېواسطه تأثیرگه اوچرهیاتگن قیزلردن تشقری، افغانستان۲۰۳۰-ییلگچه۲۰ مینگگچه عیال اۉقیتووچی و قریب۵.۵ مینگ عیال شفاکارنی یۉقاتیش خوفیگه دوچ کېلماقده. شونینگدېک، باشلنغیچ تعلیمدهگی عیال اۉقیتووچیلر سانی حاضر نینگ اۉزیده۹ فایزدن کۉپراققه کمهیگن: ۲۰۲۲ییلدهگی قریب 73 مینگ نفردن۲۰۲۴-ییلده تخمیناً۶۶مینگ نفرگچه توشگن.
یونیسف تدقیقاتلریگه کۉره،۲۰۳۰–۲۰۲۵-ییللر آرهلیغیده دولت خدمتلریده عیاللرنینگ اولوشی۲۱ فایزدن۱۷.۷فایزگچه کمهیگن.
یونیسف اجراچی مدیری کاترین راسل شوندهی دېدی: «بېش ییل بیر مملکت تاریخیده قیسقه دور بۉلیشی ممکن، اما قیز باله نینگ حیاتیده بو حل قیلووچی دوردیر.»
او قۉشیمچه قیلدی: «صنف خانهسی تعلیم آلیشدن کۉره کۉپراق نرسهنی بېرهدی. او یاش انسانگه اۉز آوازینی تاپیش و اۉز صلاحیتینی تۉلیق رۉیابگه چیقریش امکانینی بېرهدی همده بالهلر محنتی، اېرته تورموش قوریش، زۉرآورلیک و سوءاستعمالدن حمایه قیلووچی قلقان وظیفهسینی بجرهدی.»
اونینگ سۉزلریگه کۉره، «مکتبلر یاپیلگچ، بو حمایه واسطهلری هم یۉقالدی».
یونیسف قیزلر مکتبدن چېتلهتیلگنده، اولر بالهلر محنتی، سوءاستعمال، اېرته تورموش قوریش و جندر اساسیدهگی زۉراورلیک کبی خوفلرگه کۉپراق دوچ کېلیشیدن آگاهلنتیردی.
کاترین راسل بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبی نینگ افغانستانده قیزلر تعلیمیگه قۉییلگن تعقیقنی بېکار قیلیش حقیدهگی چقیریغینی تکرارلب، طالباننی «تعلیمگه قۉییلگن چېکلاولرنی بېکار قیلیشگه و برچه قیزلر همده عیاللرگه زودلیک بیلن مکتب و بیلیم یورتلریگه قَیتیش امکانینی بېریشگه» چقیردی.
اونینگ تأکیدلهشیچه: «یاشلری نینگ یرمی آرتده قالدیریلگن مملکت رونق تاپه آلمهیدی.»
بو حالت طالبان ۲۰۲۱-ییل ۱۵-اگستده کابلگه کیرگنیدن سۉنگ یوز بېرگن. تخمیناً ایکّی هفته اۉتیب، طالبلر قیزلرگه آلتینچی صنفدن یوقاری باسقیچلرده مکتبده تعلیم آلیشگه رخصت بېریلمسلیگینی اعلان قیلگن. شونینگدېک، طالبان ۲۰۲۲-ییل دیکابر آییده عیاللر نینگ یونیورسیتیلرده تعلیم آلیشینی چېکلنگن.
