طالباننینگ قاره رنگلی رنجر موتری ایرانگه هَیدهلگن سابق حربيلردن بیری نصیب (مستعار) نینگ اوی آرقهسیده تۉختهدی. قاره کۉیلک و شیم کيگن طالبان استخبارات خادملری اوی اېشیگینی قتّيق تقیللهتیشدی. اۉشه کوندن بېری قریب تۉرت آی اۉتدی، اما نصیب هنوز قۉرقوو بیلن یشهیدی، طالبان اونی ینه بیر بهانه بیلن حبسگه آلمسمیکن، دېب خواطرده. نصیب اطلاعات روز گزېتهسی بیلن صحبتده شوندهی دېیدی: طالبان اوّل بوتون محلهنی قورشهب آلیشدی، کېین مېنی حبسگه آلدی.
اونینگ سۉزلریگه کۉره، ایراندن جبری چیقاریلگندن کېین هرات ولایتینینگ اسلام قلعه چېگره یۉلیده آدملر جوده کۉپ بۉلگنی سببلی طالبان اوندن شبههلنمهگن و بیامیتریک تېکشیروودن اۉتکزمهگن. اما او پنجشېرگه یېتیب بارگچ، طالبان استخباراتی اونی قۉلگه آلگن. نصیب نینگ ایتیشیچه، او حبسده کلتکلنگن، بیراق طالبان اونینگ مخالف کوچلر بیلن علاقهسی بارلیگینی اثباتلهی آلمهگچ، محله آقسقاللرینینگ کفالتی بیلن آزاد اېتیلگن.
او، افغانستانگه کیرگنیمده حربي اېکنلیگیمنی اثباتلهیدیگن هېچ قندهی حجتیم یۉق اېدی، فقط بیامیتریک برماق ایزلریم بار اېدی دېدی. افغانستان چېگرهسیگه یېتگنیمیزده طالبان آدملرنی قتّيق سۉراق قیلهیاتگن اېدی، لېکن بختیمگه، اولرنینگ بیامیتریک قوریلمسی یۉق اېدی. پنجشېرگچه هېچ قندهی تهدیدسیز یېتیب کېلدیم، اما بیرینچی کېچهسی طالباندن قۉرققنیمدن تانگ آتگونچه اوخلهی آلمهدیم. هر لحظه اولرنینگ اویگه کیریب، مېنی آلیب کېتیشیدن قۉرقردیم.
افغانستاننینگ کۉپلب منطقهلریده عرف بۉلیشیچه، سفردن قَیتگن آدملر اۉز قرینداش و قۉشنیلریدن وفات اېتگنلر اوچون تعزیه بیلدیریشگه بارهدیلر. نصیب هم قَیتگنینینگ ایکّینچی کونی آتهسی بیلن بیرگه یقینلرینینگ اوییگه تعزیه اوچون باردی. شو اوچرهشوولر طفیلی اونینگ قَیتگنلیگی حقیدهگی خبر بوتون محلهگه ترقهلدی و طالبان اونینگ بارلیگیدن خبردار بۉلدی. شوندن سۉنگ، نصیبنینگ قرینداش و دۉستلری اونی کۉریش اوچون اوییگه کېله باشلشدی. اویده آدملرنینگ کۉپلیگی و قتناونینگ کۉپهییشی سبب طالبان اوچینچی کونی اونینگ اېشیگیگه کېلیشدی.
نصیب اطلاعات روز گزېتهسی بیلن صحبتده، اوچینچی کونی توشلیک پیتی عایلهم بیلن دسترخوان اطرافیده اۉتیرگن اېدیک، کیم دیر اېشیکنی تقیللهتدی دېب ایتهدی. اوکهم اېشیکنی آچگنی باردی. ایچیمدن سېزدیم بو طالبان بۉلیشی ممکن. شوندهی هم بۉلدی. اوکهم قَیتیب کېلدی و «طالبان کېلیشگن، ایتیشیپتی اکهنگ چیقسین، ولایتگه بارهمیز» دېدی. دسترخواندن درحال توردیم و طالبان حویلیگه کیرمسین دېب اېشیککه یوگوردیم. اۉشه پیتده بوتون عایله قۉرقوو و خواطر ایچیده اېدی. طالبان مېنی اۉزلری بیلن پنجشیر ولایتینینگ استخبارات باشقرمسیگه آلیب کېتدی.
اونینگ سۉزلریگه کۉره، حبسگه آلینگن کوندهن تارتیب، قماقده اۉتگن کونلریگه قدَر طالبان تېرگاوچیلری اونی بیر نېچه بار سۉراق قیلیشگن حربي اۉتمیشی، ایراندهگی یشش دوری و طالبان مخالفلریگه نسبتاً قرهشلری حقیده سۉرهگنلر. بیرینچی حبس کونیمده مېنی کیچکینه بیر خانهگه تشلشدی، دېیدی او. خانه قارانغی اېدی، فقط اېشیک تېپهسیدن آزگینه یاروغلیک کیررردی. عصر نمازینینگ وقتی بۉلدی. اېشیکنی آچیشدی و «بار، طهارت آل» دېییشدی. کېچهسی طعام آلیب کېلیشدی، لېکن یورهگیم اۉرتهنهیاتگنی سبب آغزیمدن بیر لُقمه نان هم اۉتمهدی.
نصیبنینگ سۉزلریگه کۉره، ایکّینچی کېچهسی اونی طالبان استخباراتی اوچون مۉلجللنگن مخصوص خانهلردن بیریگه آلیب کیریشگن، بو خانه قییناققه سالیش اسبابلری بیلن تۉله اېدی. مقصد اونی قۉرقیتیش و مجبورن «عیبینی تن آلیش»گه مجبور قیلیش اېدی. اما افغانستان حکومتی قولهگنیدن کېین او هېچ قندهی حربي فعالیت بیلن شغللنمهگن و هېچ بیر گروه بیلن علاقهسی بۉلمهگنی سببلی، طالبان اوندن هېچ قندهی اقرار آلیشگه موفق بۉلمهگن.
اۉشه خانهده کېبل، تیاق، برق بیلن قیینهیدیگن اوسکونهلر و باشقه قییناق اسبابلری بار اېدی دیب تیلگه آلهدی مېنگه: «قورال و حربي جهازلرینگ قهیېرده؟ تېز تاپشیر»، دېب سۉرهشدی. مېن اولرگه: «حکومت قولهگندن کېین قورالیمنی طالبان نینگ اۉزیگه تاپشیرگنمن، اېندی مېنده هېچ قندهی قورال یۉق،» دېدیم. شوندن کېین استخبارات خادملری اوندن طالبانگه قرشی جبههلر حقیده معلومات بېریشنی طلب قیلیشدی. نصیبده بوندهی معلومات بۉلمهگنی اوچون اونی اوریب، قیینهشدی. او ایتهدی: «مېن اولرگه: جمهوریت قولهگندن کېین هېچ کیم بیلن علاقم یۉق، اېدی دېدیم. شونده طالباندن بیری قۉلیدهگی کېبل بیلن آرقهمگه، کېین سانیمگه اوردی. آغریق جوده کوچلی اېدی. بیزگه یالغان گپیرمه، تېزده تن آل دېدی. مېن اونگه: ‘اگر مېن حقیمده بیرار دلیل تاپسنگیز، خواهلهگن ایشینگیزنی قیلینگ، دېب جواب بېردیم.» اېرتهسی کونی نصیبنینگ عایلهسی قیشلاق آقسقالی، ایکّی نفر کېکسه و بیر دوکاندارنی کفالت صفتیده آلیب کېلدی، شوندن کېین طالبان اونی آزاد قیلیشدی.
استخباراتدن قۉرقیش
نصیب طالبان تامانیدن حبسگه آلینگن یگانه سابق حربي اېمس. ایراندن هَیدهلیب، ییللر دوامیده مهاجرلیکده یشهگن و اېندی ینه پنجشرگه قَیتگن کۉپلب سابق عسکرلر هم شوندهی حالتگه دوچ کېلیشماقده. اولرنینگ اَیریملری مجبورن اۉز اختیاری بیلن طالباننینگ استخبارات ادارهسیگه باریب، حساب بېریشگه مجبور بۉلیشهدی؛ بارمهگنلرینی اېسه طالباننینگ اۉزی حبسگه آلیب، سۉراق و تېکشیروودن اۉتکزهدی. پنجشیرده، طالبان استخبارات کوچلری اېنگ کیچیک شبهه بیلدیریلسهگینه، هېچ قندهی چېکلاوسیز هر کیمگه باستیریب کیریشهدی. اولرنینگ اهالینی حبسگه آلیشگه، کلتکلشگه و حتی قییناققه سالیشگه قۉللری آچیق، اولرنینگ حرکتلرینی تۉختهتهدیگن هېچ قندهی اداره یۉق.
رحمتالله (مستعار)، ینه بیر سابق حربي، تون یریمیده طالبان اېشیگی آلدیگه کېلیب، اونی عایلهسی کۉز اۉنگیده کلتکلب آلیب کېتمسین، دېب قۉرققنیدن، اختیاري روشده پنجشیردهگی طالبان نینگ حربي کمیسیونیگه باردی. او جمهوریت حکومتی قولهگنیدن سۉنگ ایرانگه کېتیب، او یېرده ایش قیلگن، کېین اېسه ایران حکومتی تامانیدن چېگره آرتیگه چیقریلگن اېدی. رحمتالله اطلاعات روز بیلن صحبتده شوندهی دېیدی، قرینداشلریم نینگ مصلحتیگه بناءً ادارهگه باردیم. قۉرقردیمکی، طالبان اېشیک آلدیگه کېلیب، مېنی عایلم کۉز اۉنگیده کلتکلب کېتیشلری ممکن. اویلریدن مجبورن آلیب کېتیلهیاتگنلرنی کۉریب، اۉزیم باریشیم یخشیراق، دېب اۉیلهدیم.
قیشلاق آقسقالی رحمتاللهنینگ طالبان مسووللری بیلن اوچرهشووینی تشکیل قیلیب بېردی. اوّل او استخبارات ادارهسیگه، سۉنگ طالبان نینگ حربي کمیسیونیگه باردی. او یېرده او جدّي سۉراق و تېکشیروودن اۉتکزیلدی. رحمتالله واقعهنی شوندهی حکایه قیلهدی:
قیشلاق آقسقالینینگ آلدیندن کېلیشووی بیلن طالبان ولایت حاکملیگیگه باردیک، حاکمنی کۉرماقچی اېدیک، لېکن اۉشه کونی او جوده بند اېدی و اوچرهشه آلمهدیک. شوندن کېین استخبارات ادارهسیگه و حربي کمیسیونگه یۉل آلدیک. اولرنینگ مېنگه مناسبتی یامان اېدی. «تیزیم قولهگندن کېین قرشیلیک مقاومت جبهه سیگه قۉشیلدینگمی؟ دېب سۉرهدی. حربي جهازلرینگنی نیمه قیلدینگ؟» مېن اولرگه جهازلرنی تاپشیرگنیم حقیدهگی حجتنی کۉرسهتدیم. شونده«سېن آزادسن، کېتهوېر.» دېدی استخبارات ادارهسی خادملری. شونگه قرهمهی، رحمتالله، طالباندن هېچ قندهی کفالت یاکه ایشانچ یۉق؛ او هنوز قۉرقوو ایچیده یشب کېلهیاتگنینی اظهار قیلهدی. طالبانگه ایشانچ یۉق. اولر هر لحظه قَیتیب کېلیشلری ممکن. حلی هم اولرنینگ قصاصکارانه هجوملریدن قۉرقیب، تینچ یشهی آلمهیهپمن.
ایرانگه سفر قیلگن هر بیر کیشینی تېرگاو قیلیش
احمد فواد هېچ قندهی حربي فعالیت بیلن شغللنمهگن؛ حکومت قولهشی آرتیدن تخمیناً آلتی آی اۉتیب ایش تاپالمهی ایرانگه کېتگن. اما افغانستانگه قَیتگنیده طالبان اونی چقیریب، سۉراق قیلیشگن.او اطلاعات روز گزیتهسیگه، قیشلاق نینگ ملکی آتهمگه قۉنغیراق قیلیب: «اۉغلینگنی اولسواللیک استخبارات باشقرووی چقیریپتی دېدی. تومنگه یۉل آلسین،» دېدی. مېن یالغیز تومنگه باردیم. اولسواللیک استخبارات باشقروویگه یېتیب بارگچ، جوده قۉرقیب قالدیم، چونکه بو مېنینگ طالبان تامانیدن بیرینچی چقیریلیشیم اېدی. اولرنینگ قوماندانی آلدیگه کېلگنیمده، او بیر فورمهنی آلیب، بیر خادیمیگه اوزهتیب: «اونی نظارتگه آلیب بارینگ،» دېدی. اۉشه خانه نینگ اېشیگی و دېرَزهلری تېمیر اېدی. مېن اۉشه خانهده یالغیز اېدیم و جوده قۉرقدیم. طالباننینگ فارسي گپیرهدیگن بیر اعضاسی فوادگه، اگر او حربي فعالیت بیلن شغللنمهگن بۉلسه، اونی قۉییب یوباریشنی ایتدی. او مېنگه دېدی: «خواطر آلمهنگ، سیزنی قۉییب یوبارهمیز. بیز ایراندن کېلگن هر کیمنی تېکشیرهمیز، چونکه بعضیلری، ایران و باشقه چېت اېلردن کېلگچ، پنجشیرده تیزیمگه قرشی حرکتلر قیلماقده.»
فوادنینگ ایتیشیچه، سۉراق اوّلیده طالبان اونی ملایملیک بیلن ایرانگه باریش سببینی سۉرهب تېکشیریشگن، اما کېینچهلیک اوندن طالبانگه قرشی مخالف کوچلر بیلن احتمالي علاقهسی حقیده انیقراق معلومات طلب قیلیشگن. او، مېندن سۉرهشدی: مخالفت جبههسی اعضالری بیلن علاقهنگ بارمی یۉقمی؟» مېن دېدیم: «مېن ایشچی اېدیم، تانگدن کېچگچه فابریکهلرده ایشلردیم، فقط باشقه افغان ایشچیلر بیلن بیرگه بۉلردیم، خلاص. هېچ کیم بیلن علاقه قیلمهگنمن.» شونده او دغل آهنگده بقیردی: «راستینی ایت، ایرانده قرشیلیکدهگیلر بیلن اېمسمیدینگ؟ اېندی بو یېرگه کېلیب، نیمه رېجهنگ بار؟» مېن ینه دېدیم: «هېچ کیم بیلن علاقهم بۉلمهگن، حاضر هم اۉز اوییمده یشهیپمن. اگر ایشانمسهنگیز، بوتون محلهمیزدهگی آدملردن سۉرنگ مېن قرشیلیکدهگیلردن منمی یۉقمی؟» فوادنینگ سۉزلریگه کۉره، اوزاق دوام اېتگن سۉراقلردن سۉنگ طالباندن بیری اونینگ تیلفونینی آلیب کېلیب، اونگه: «آتهنگگه قۉنغیراق قیل، اوچ کیشی کفالتگه کېلسین،» دېگن. شوندن کېین اونی آزاد قیلیشگن.
محمد آغه حکیم، طالبان نینگ پنجشیردهگی ولایت حاکمی، پریان اولسواللیگیده بۉلیب اۉتگن بیر عامهوي ییغیلیشده بو گروه کوچلری شبهه بیلدیریلگن هر بیر کیشینی حبسگه آلیشینی تصدیقلهدی. او ییغیلیشده: تیزیمگه تهدید سالیشی ممکن دېب حسابلنگن هر کیم حبسگه آلینهدی، اگر عیبسیز بۉلسه، کېین ینه آزاد قیلینهدی دېگن. ایراندن کېلهیاتگنلرنینگ برچهسی شبههلی، چونکه ایرانده مقاومت جبهه مرکزی فعال. کۉپ تشکیلاتلنیش و حرکتلر ایران آرقهلی عملگه آشیریلهدی. بیز اولرنی حبسگه آله میز و کېینراق آزاد قیلهمیز. خواطر آلمهنگ، اولر بیز اوچون مهمان حسابلنهدی.
والی طالبان در پنجشیر ادعا کرده است که بازداشت نظامیان پیشین و شهروندان مشکوک «امر عادی» در ساختار حکومت طالبان است. او در توجیه این اقدام گفته است: «موضوع بازداشتها در تمام ولایتها است و نظام برای بقای خود توجه دارد.»
از زمان سقوط پنجشیر بهدست گروه طالبان، این ولایت بهشدت نظامیسازی شده است. طالبان در بیشتر مناطق پاسگاهها، قرارگاهها و ایستهای بازرسی متعدد ایجاد کردهاند. پنجشیر تنها ولایتی در افغانستان است که در آن از آغاز شب قیود رفتوآمد برقرار است. این گروه کنترل شدید بر رفتار باشندگان دارد و از بیم آنکه جبهههای نظامی مخالفشان از میان مردم پنجشیر سربازگیری کنند، به هرگونه تحرک یا تماس مشکوک با سختگیری و بازداشت پاسخ میدهند.
طالباننینگ پنجشیر ولایتیدهگی والیسی سابق حربيلر و «شبههلی» کیشیلرنینگ حبسگه آلینیشی طالبان باشقرووی توزیلمهسیده «عادتدهگی ایش» اېکنینی دعوا قیلگن. او بو حرکتنی آقلب شوندهی دېگن: حبسگه آلیش مسألهسی برچه ولایتلرده موجود، تیزیم اۉزی نینگ برقرارلیگی و دواميلیگینی تأمینلش اوچون بونگه اعتبار قرهتهدی. طالبان پنجشیرنی اېگهلهگنیدن بېری بو ولایت کېسکین درجهده حربيلشتیریلگن. طالبان دېیرلی برچه حدودلرده نظارت پستهلر، حربي قرارگاهلر و تېکشیروو پُستهلرینی تشکیل اېتیشگن. پنجشیر افغانستاندهگی یگانه ولایت بۉلیب، اونده کېچ کیریشی بیلن حرکتلنیشگه چېکلاو جاري اېتیلگن. بو گروه اهالی نینگ کوندهلیک حیاتینی قطعي نظارت آستیگه آلگن و مقامت جبههلری پنجشیر اهالیسی آرهسیدن عسکر یاللشیدن قۉرقیب، هر قندهی شبههلی حرکت یاکه علاقه حالتیگه قتّيق مناسبت بیلدیرهدی کۉپینچه حبس و سۉراق بیلن.
