قندهار نینگ میانشین اولسواللیگی حاکملیگی بناسی یانیدهگی اوچته کانتینر ۴۰ درجهدن یوقاری جزیرهمه ایسّیقده عیاللر اوچون قماقخانهگه ایلنتیریلگن. اوشبو قیزیب کېتگن و بېرک کانتېنرلر ایچیده طالبان نینگ محکمه تیزیمیده عیبلنووچی یاکه جنایتچی دېب حسابلنگن عیاللر کېچه-یو کوندوز قماقده سقلنماقده. بیراق، کۉپلب حاللرده عیاللر اوچون علیحده قماقخانه کانتېنری هم موجود اېمس. شو سببلی، قماققه آلینگن عیاللر قندهار شهریدهگی مرکزي قماقخانهگه کۉچیریلگونیگه قدَر طالبان عملدارلری، اوشبو گروه قاضیلری همده قبیله آقسقاللری نینگ اویلریده سقلنهدی.
دفاع دن محروم
مریم (مستعار) بیر مدت اوشبو قماقخانهده قریب 40 نفر عیال بیلن بیرگه سهقلنگن. اونینگ شخصینی آشکار قیلمسلیک مقصدیده اطلاعات روز گزېتهسی او حقیدهگی قۉشیمچه معلوماتلرنی اعلان قیلمهیدی. تخمیناً بیر ییل اوّل مریم نینگ اېری اوییده وفات اېتگن. اېری نینگ قرینداشلری اونی قاتللیکده عیبلب، شو اساسده طالبان محکمهسی تامانیدن اونگه نسبتاً حقوقي ایش آچیلگن. مریم بیر آی دوامیده طالبان تامانیدن تېرگاو قیلینگن و بو گروه اونینگ قهیېرده همده قندهی شرایطده سهقلنهیاتگنینی عایله اعضالریدن یهشیرگن.
مریم نینگ ایتیشیچه، محکمه گه آلیب باریلگنیده او جوده قتّيق قۉرقوو و خواطرنی باشدن کېچیرگن.
او شوندهی دېیدی: «محکمه بناسی جوده عادي اېدی. ایچکریده بیر نېچه اېرکک اۉتیرردی. مېنی مېزگه اۉتقزیشدی. یورهگیم قتّيق اورهردی، قۉللریم تیترردی. اۉزیمنی حمایه قیلیش امکانیتیگه اېگه بۉلهمن، دېب اۉیلهگندیم. اما گپیرماقچی بۉلگنیمده، قاضی مېنگه گپیریشگه حققیم یۉقلیگینی، مېنینگ اۉرنیمگه عایلهمدهگی اېرککلردن بیری سۉزلشی کېرهکلیگینی ایتدی. اۉشه پیتده قاضیدن: «اگر گپیریشگه حققیم بۉلمهسه، اونده مېنینگ بو محکمه ده بۉلیشیم نینگ نیمه معناسی بار؟» دېب سۉرهگیم کېلدی. لېکن بوندهی دېسم، احوالیم ینهده آغیرلشیشیدن قۉرقدیم.»
محکمه مجلسی قیسقه دوام اېتدی. مریم نینگ ایشی کۉریب چیقیلگچ، او ینه قماققه قَیتریلدی. طالبان اوّل مریم گه چقیروو کاغذی یوباریب، فقط اېری نینگ وفاتی حقیده معلومات آلیشلرینی ایتگن اېدی. بیراق او طالبان نینگ پولیس قوماندانلیگیگه بارگنیده درحال حبسگه آلینیب، قارانغی بیر خانهگه آلیب کیریلگن.
مریم شوندهی دېیدی: «اۉشه خانهگه کیرگنیم نینگ دستلبکی ساعتلریده نفسیم بۉغیلهیاتگندېک تویولردی. اما تون اۉتیشی بیلن استه-سېکین بو حالتگه کۉنیکه باشلهدیم.» شوندن سۉنگ طالبان اونی جزا مدتینی اۉتهشی اوچون اوشبو گروه عملدارلریدن بیری نینگ اوییگه کۉچیردی. مریم معلوم وقت دوامیده اۉشه طالبان عملداری نینگ اوییده محبوس صفتیده یشه گن. اونینگ ایتیشیچه، اوی اعضالری اونی بیر نېچه بار حقارت قیلیب، تحقیرلهگن.
«مېنگه: «سېن اېرینگنی اۉلدیرگنسن، یامان نام چیقرگن عیالسن. اېرینگنی باشقه اېرکککه تورموشگه چیقماقچی بۉلگه نینگ اوچون اۉلدیرگنسن»، دېب ایتیشردی.»مریم نینگ سۉزلریگه کۉره، اۉشه اویده اونینگ قۉل-آیاقلری باغلنمهگن اېدی، اما اویدن چیقیشگه رخصت بېریلمهگن.
او شوندهی دېیدی: «او یېردهگی حیاتیم تشقریدن قرهگنده عادتدهگیدېک اېدی. هېچ کیم مېنی دایمي کوزهتیب تورمسدی، لېکن یشه یاتگن خانهمدن چیقیشگه رخصت یۉق اېدی. طعامنی هم اۉشه خانهگه آلیب کېلیشردی. مېن اوچون اېنگ کتّه معما اوی اعضالری نینگ تحقیرلاوچی مناسبتی اېدی. طالبان مېنگه اوی ایشلری نینگ اَیریملریده یاردم بېریشیم کېرهکلیگینی ایتدی. بعضاً طعام پیشیریش، تازهلش و باشقه کوندهلیک یوموشلرده قتنهشردیم. اویده بیر کېکسه عیال بار اېدی. او مېنگه: «ایشله، کېین طعام یې. اگر ایشلهمسهنگ، بیز هم سېنگه طعام بېرمهیمیز»، دېر اېدی.»
کانتېنر قماقخانهسی
نوبتدهگی محکمه مجلسیدن سۉنگ طالبان مریمنی اولسواللیک پولیس قوماندانلیگی بناسی یانیدهگی عیاللر قماقخانهسیگه کۉچیردی. بو جای بلند دېوارلر و تیکنلی سیملر بیلن اۉرهلگن بۉلیب، قماقخانه کانتېنرلردن تشکیل تاپگن اېدی.
مریم شوندهی دېیدی: «قماقخانه ایچیده فقط بیرته کیچیک میسهزار بار اېدی. اونینگ اطرافی سیم و پنجرهلر بیلن اۉرهلگندی. بیز محبوس عیاللرگه فقط قویاشنی کۉریش اوچون اۉشه جایگه چیقیشگه رخصت بېریشردی. نوبتی تېرگاوگه کېلگن عیال بیزدن اجرهتیب آلیب کېتیلردی. سۉراق پیتیده بیزنی قتّيق تهدید قیلیشردی، حتا بعضاً اۉلیم بیلن قۉرقیتیب: «اگر حقیقتنی ایتمسهنگلر، اۉلدیریلهسیزلر»، دېر اېدیلر.» مریم نینگ ایتیشیچه، کېچهلری قماقدهگی هر بیر عیال اۉز حیاتی و نیمه سببدن قملگنینی باشقهلرگه سۉزلب بېرردی. بیراق اولر نینگ دېیرلی برچهسی طالبان تامانیدن ایشلری نینگ عدالتلی کۉریب چیقیلیشیدن امیدینی اوزگن اېدی.
او شوندهی دېیدی: «کېچ کیرگنده هر بیر عیال اۉز حکایهسینی ایتیب بېرردی. کۉپچیلیک ییغلر، بو حالت و عیبلاولر قچان توگهشینی، قچان ینه عادي حیاتیگه قَیته آلیشینی سۉرردی. اولرنینگ کۉپی فقط کوتیش بیلن یشردی و جوده قتّيق امیدسیزلیککه توشگن اېدی.» گرچه مریم طالبان محکمه سی نینگ آخرگی مجلسیده قاتللیک عیبلاویدن آقلنگن بۉلسه-ده، قماقدهگی خاطرهلری، شونینگدېک طالبان عملدارلریدن بیری نینگ اوییده محبوس بۉلگن پیتده دوچ کېلگن تحقیرلر و اېرینی اۉلدیریشده عیبلنیب دایمي ملامت اېشیتگنی هنوزگچه اونی ترک اېتمهیپتی. مریم نینگ ایتیشیچه، بعضاً او کېچهلری توشیده ینه قماققه توشگنینی کۉرهدی.
آزادلیک عوضیگه نکاح
گُلناز اسملی کېکسه عیال نینگ ایتیشیچه، اونینگ قیزی اېریدن اجرهشیشگه اورینگنیدن سۉنگ سابق اېری تامانیدن قاتللیککه سوءِقصد قیلیش و باشقه اېرککلر بیلن ناقانوني جنسي علاقهده بۉلیشده عیبلنگن. گُلناز اطلاعات روز گزېتهسیگه ایتیشیچه، کویاوی قیزی نینگ نفقهسینی (تأمیناتینی) بېرمهگن. شو سببلی قیزی اجرهشیش اوچون محکمه گه مراجعت قیلیشگه مجبور بۉلگن.
مذکور ایش بۉییچه محکمه مجلسی اۉتکزیلگن و طالبان قاضیسی ایش تۉلیق کۉریب چیقیلگونیگه قدَر گُلناز نینگ قیزینی قماققه آلیش حقیده قرار چیقرگن. بیراق گُلناز یشه یدیگن حدودده عیاللر اوچون مخصوص قماقخانه بۉلمهگنی سببلی، اونینگ قیزی جزا مدتینی اۉتهش اوچون طالبان قاضیلریدن بیری نینگ اوییگه آلیب کېتیلگن.
گُلناز شوندهی دېیدی: «قیزیم محکمه ده بۉلگنیده، برچه طالبان قاضیلری اونینگ سابق اېری تامانینی آلدی. قیزیم نیمه دېسه هم، هېچ کیم اونینگ گپلریگه ایشانمهدی. اونگه جوده آز گپیریش امکانیتی بېریشدی و کېین قماققه یوباریشدی.» محکمه مجلسیدن سۉنگ گُلناز نینگ قیزی ایکّی کونلیک قماق مدتینی اۉتهش اوچون طالبان قاضیسی نینگ شخصي اوییگه کۉچیریلدی.
«قیزیمنی قاضی نینگ اوییدهگی قارانغی بیر خانهگه آلیب کیریشدی و اېشیکنی تشقریدن قفللب قۉییشدی. طعام و باشقه احتیاجلرینی قاضی نینگ عایلهسیدهگی عیاللر آلیب کېلیشردی. اونگه اویدن چیقیشگه رخصت بېریلمسدی.» گُلناز نینگ ایتیشیچه، عیناً شو دورده ایشنی کۉرهیاتگن قاضی قیزیگه قماقدن آزاد بۉلیشی و محکمه قراری اونینگ فایدهسیگه چیقیشی عوضیگه قاضی نینگ کېکسه آتهسیگه تورموشگه چیقیشنی تکلیف قیلگن. او شوندهی دېیدی: «قیزیم قارانغی خانهدن قوتولیش اوچون طالبان قاضیسی نینگ آتهسیگه تورموشگه چیقیش تکلیفینی قبول قیلدی. کېین اېسه اۉشه اویدن قاچیب کېتدی.» گُلناز نینگ سۉزلریگه کۉره، قیزی قاچگنیدن کېین طالبان اونی ینه قۉلگه آلگن و حاضرده او طالبان قماقخانهسیده سهقلنماقده.
شخصي قماقخانهلر
حاجی نبی (مستعار) قندهاردهگی قبیله آقسقاللریدن بیری بۉلیب، اۉز اویی نینگ بیر قِسمینی طالبان اوچون شخصي قماقخانهگه ایلنتیرگن. او اطلاعات روز گزېتهسیگه ایتیشیچه، قماقده سهقلنهیاتگن هر بیر عیال اوچون طالبان حکومتیدن هر کېچه 500 افغاني آلهدی. حاجی نبی اۉز اویینی طالبان نینگ قندهاردهگی قماقخانهلریگه نسبتاً «خوفسیزراق» دېب حسابلهیدی و اویی نینگ بیر قِسمینی محبوس عیاللرنی سهقلش اوچون اجرهتیش آرقهلی اولرگه یاردم بېرهیاتگنینی دعوا قیلهدی.
او شوندهی دېیدی: «قماقدهگی عیاللرنی سهقلهیاتگن هر بیر کیشی هر 24 ساعت اوچون قبیلهلر و قوملر وزیرلیگیدن 500 افغاني آلهدی. بوندن تشقری، بو مسوولیتنی ذمّهسیگه آلگنلر عملدارلر نینگ علیحده اعتباریگه هم سزاوار بۉلهدی. بیز بو ایشنی عیاللرگه اۉز قیزلریمیزدېک مناسبتده بۉلیش مقصدیده قیلهمیز. بیز نینگ اویلریمیز اَیریم باشقه جایلرگه قرهگنده خوفسیزراق، دېب حسابلهیمیز.» حاجی نبی نینگ ایتیشیچه، اونینگ اوییده قوراللی قۉریقچیلر یۉق. محبوس عیاللر و قیزلرنی نظارت قیلیش همده اولرگه قرهش وظیفهسی اونینگ عایله اعضاسی بۉلگن عیاللر ذمّهسیگه یوکلنگن. عیاللر اوچون مخصوص قماقخانهلر یېتیشمهگنی سببلی، عیبلنووچی عیاللر اونینگ اوییده بیر کوندن 30 کونگچه سهقلنهدی. حاجی نبی نینگ سۉزلریگه کۉره، قندهاردهگی ینه بیر قطار قبیله آقسقاللری و دیني علمالر هم اۉز اویلرینی قماقدهگی عیاللرنی سقلش جاییگه ایلنتیرگن.
قیین اوچرهشوو
نصرالله نینگ (مستعار) آپهسی اۉغریلیکده عیبلنگن اېدی. بیراق طالبان کمیده ایکّی آی دوامیده اونینگ عایلهسیگه او بیلن اوچرهشیشگه رخصت بېرمهدی همده قهیېرده سهقلنهیاتگنی حقیده هېچ قندهی معلومات بېرمهدی. نصرالله نینگ ایتیشیچه، آپهسی سکّیز کون دوامیده طالبان نینگ دیني علمالریدن بیری نینگ اوییده محبوس صفتیده سهقلنگن، سۉنگره طالبان قماقخانهسیگه اۉتکزیلگن.
او شوندهی دېیدی: «محبوس عیاللر دیني علمالر اویلریده سهقلنمسلیگی کېرهک. اگر کیمدیر جنایت صادر اېتگن بۉلسه، اوّلا محکمه قیلینیشی، کېین اېسه قماققه یوباریلیشی لازم. عیال بیرار ایشده عیبلنسه، اونینگ ایشی جوده اوزاق وقت کۉریب چیقیلهدی. قاضی حتا اونگه گپیریش امکانینی هم بېرمهیدی. اونی سهقلش و حمایه قیلیش اوچون اېسه هېچ قندهی ستندرد جای موجود اېمس.»
نصرالله اطلاعات روز گزېتهسیگه ایتیشیچه، قندههاردهگی طالبان مرکزي قماقخانهسیده محبوس عیاللر بیلن اوچرهشیش جوده قیین. عیال پولیسچیلر سانی نینگ کملیگی سببلی اوچرهشوولر کۉپینچه کېچیکتیریلهدی.
او شوندهی دېیدی: «هفتهسیگه ایکّی مرته اوچرهشیشگه رخصت بېریلردی. اېرککلر نینگ قماقخانهگه کیریب-چیقیشی نسبتاً آسان اېدی. اما عیال محبوسلر بیلن اوچرهشیش جوده مشکل بۉلردی. چونکه عیاللر بۉلیمینی نظارت قیلهدیگن خادملر جوده کم اېدی و اولر برچه مراجعتچیلرگه خدمت کۉرسهته آلمهسدی. مېن شوندهی عایلهلرنی کۉردیمکی، آرهدن بیر نېچه آی اۉتگن بۉلسه هم، قماقدهگی عیال قرینداشلرینی اوچرهته آلمهگن اېدی.»
طالبان حکومتی عیال پولیس تیزیمی نینگ کتّه قِسمینی همده قماقخانهلردهگی عیاللر بیلن باغلیق توزیلمهلرنی توگهتگن و افغانستان بۉیلب عیال پولیسچیلر سانینی کېسکین کمهیتیرگن. نتیجهده، اَیریم تومنلرده عیاللر اوچون مخصوص قماقخانهلر نینگ یۉقلیگی و عیال پولیسچیلر یېتیشمسلیگی سببلی، عیبلنووچی عیاللر رسمي قماقخانهلرده اېمس، بلکه طالبان عملدارلری، قاضیلر، دیني علمالر و قبیله آقسقاللری نینگ شخصي اویلریده سهقلنماقده.
