بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ افغانستاندهگی یاردم ادارهسی (یوناما) اۉزینینگ ینگی حساباتیده افغانستاندهگی بیر نېچه اۉن ییللیک قوراللی تۉقنهشوولر، اوشبو واقعهلردن قالگن تأثیرلر و اولرنینگ قربانلرگه عاقبتلرینی اۉرگنیب،۱۹۵ نفر جبردیده بیلن صحبت اۉتکزگن.
یونامانینگ معلوم قیلیشیچه، اوشبو واقعهلر۱۹۹۴-ییلدن ۲۰۲۱ییلگچه صادر بۉلگن و افغانستاندهگی انسان حقوقلری بوزیلیشلری نینگ کیچیک بیر قِسمینی تشکیل اېتسه-ده، قربانلرگه اوزاق مدتلی جسماني، روحي، مالیوي و اجتماعي تأثیر کۉرستگن.
حاجی دیناگل۲۰۱۹-ییل ۵-جولای کونی آغیر قوراللردن اۉق اوزیلیشی و هوا هجوملری عاقبتیده عایلهسی نینگ بیر نېچه اعضاسیدن اَیریلگن. او یوناماگه شوندهی دېگن: «عایلهمیزدهگی همه تیریک جسدگه اۉخشهیدی. گرچه تیریکدېک کۉرینسهک-ده، اصلیده برچهمیز اۉلگنمیز».
یوناما گزارشیگه کۉره، اۉشه پیتده اوّل حاجی دیناگل نینگ۱۲ یاشلی اۉغلی برکتالله آغیر قورالدن آتیلگن اۉقده هلاک بۉلگن. اونینگ سکّیز یاشلی قیزی پادشاهگل،۱۰ یاشلی اۉغلی نجیبالله،۱۶ یاشلی جیینی کریم و۱۵ یاشلی جیینی عایشه یرهلنگن.
یونامانینگ یازیشیچه، او۱۸ یاشلی جیینی بیبی حلیمه بیلن یرهلنگن بالهلرنی شفاخانهگه آلیب کېتهیاتگن پیتده هوا هجومی اولرنینگ موترینی نشانگه آلگن و نجیبالله همده بیبی حلیمه واقعه جاییده هلاک بۉلگن.
یوناما حساباتیده ایتیلیشیچه، اوشبو واقعهدن راپپه-راسه بیر ییل اۉتیب، حاجی دیناگل نینگ۱۷ یاشلی قیزی بادانا اکهلریدن اَیریلگنی سببلی یوزهگه کېلگن افسردهلیک طفیلی اۉز جانیگه قصد قیلگن.
حاجی دیناگل یوناماگه شوندهی دېگن: «قالگن فرزندلریم جوده یکّهلنیب قالیشگن و عموماً باشقهلر بیلن اوچرهشیشنی یاکه اولر بیلن گپلشیشنی ایستشمهیدی».
یوناما حساباتیگه کۉره، صحبتده قتنهشگنلر نینگ۹۵ فایزی قوراللی ماجرالر پیتیده صادر بۉلگن واقعهلر اولرده روحي و حسسي عاقبتلر قالدیرگنینی ایتگن. اولر آرهسیده دقّتنی جمعلهی آلمهسلیک، خاطره نینگ یۉقالیشی، کوتیلمهگنده خاطرهلرنینگ جانلنیشی، افسردهگی و اجتماعي یکّهلنیش کبی حالتلر بار.
حساباتده ایتیلیشیچه، اَیریم قربانلر یاکه اولرنینگ عایله اعضالری واقعهلردن سۉنگ معین ایشلرنی قیلیش یاکه اَیریم جایلرگه باریشدن قۉرقهدیگن بۉلگن. بعضیلریده اېسه حادثهدن کېینگی استرس و جسماني علامتلر کۉرینیشیده نمایان بۉلگن.
آتهسی طالبان تامانیدن اۉغیرلب کېتیلیب، اۉلدیریلگن بیر اېرکک یوناماگه شوندهی دېگن: «بو واقعه عایلهمیزده قۉرقوو پیدا قیلدی. بیز اولر (طالبلر) بیزگه هم ضرر یېتکزیشیدن قۉرقردیک. آتهم حبسگه آلینگن کۉچه قیشلاغیمیزدن بازارگه آلیب بارهدیگن اساسي یۉل. مېن هر کونی بازارگه کېتهیاتیب شو یۉلدن اۉتهمن. هر سفر شو یېردن اۉتگنیمده آتهمنی – اونینگ قندهی شفقتسیز و ایاوسیز طرزده اۉلدیریلگنینی اېسلهیمن».
ینه بیر صحبتداش یوناماگه اۉغلی اۉقوو مرکزیگه کیرهیاتگن پیتده کوچلی پارتلش صادر بۉلگنی و اۉغلی یرهلنگنینی ایتگن.
اونینگ قۉشیمچه قیلیشیچه: «بیر کۉز آچیب-یومگونچه اۉنلب اۉقووچیلر، جملهدن، اۉغلیم هلاک بۉلدی یاکه یرهلندی. اۉغلیم بۉمبه پرچهلری سبب یرهلندی، اونینگ کۉزی، قولاغی و قۉللری شکستلندی. اونی اویگه آلیب کېلیشگنیده قانگه بېلهنگن اېدی. شاک طفیلی قان باسیمیم کۉتریلیب، هوشیمنی یۉقاتدیم. اۉشندن بېری اۉنگ آیاغیم تۉغری ایشلهمهیدی. اۉشه کون دهشتلی اېدی».
یوناما اۉز گزارشیده شونینگدېک، صحبتداشلر نینگ 58 فایزی جسماني،۴۵ فایزی اجتماعي تأثیرلر،۸۴ فایزی اېسه مالیوي ضرر کۉرگنینی بیلدیرگنینی ایتگن.
گزارشده عیاللرنینگ عایله اېرکک اعضالریدن اَیریلیش نینگ اجتماعي عاقبتلری، جملهدن، کمسیتیش و جندرگه اساسلنگن زۉرآورلیک حالتلریگه دوچ کېلگنی حقیده گپیرگنی هم قید اېتیلگن.
یونامانینگ یازیشیچه، افغانستان جمعیتیده عایلهدهگی اېرککلرنینگ اهمیتی و اولرنینگ عایله باقووچیسی صفتیدهگی رۉلی یوقاری بۉلگنی سببلی، اېرککلرنینگ اۉلدیریلیشی عیاللرنینگ اېرکین حرکتلنیشی، اجتماعي حیات کېچیریشی و جمعیتده اشتراک اېتیش امکانیتلرینینگ چېکلنیشیگه آلیب کېلگن.
بیر عیال شوندهی دېگن: «محرمیمسیز تشقریگه چیقسهم، مېن اوچون قیین. باشقه عایلهلرنی مَحرمی بیلن کۉرهمن و بوندن آغریق حس قیلهمن. فقط اویده اۉتیریب اۉیلهیمن: اگر اېریم تیریک بۉلگنیده، بیز هم قۉشنیلریمیز کبی بختلی عایله بۉلردیک».
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ افغانستاندهگی یاردم ادارهسی اوشبو باتفصیل گزارشیده افغانستاندهگی بیر نېچه اۉن ییللیک اوروشلرنینگ قربانلری، عاقبتلری و عیبدارلرینی اۉرگنگن.
گزارشگه کۉره،۲۰۰۹-ییلدن ۲۰۲۱-ییلگچه افغانستانده۴۰ مینگدن آرتیق تینچ اهالی هلاک بۉلگن و۷۷ مینگدن آرتیق تینچ اهالی یرهلنگن.
