افغانستان خلقینینگ بیرلیگی حزبی رهبری محمد محقق طالبلر طرفداری بۉلگن ملالرمینگ کابل بیلیم یورتیده اۉتکزگن ییغینیگه مناسبت بیلدیریب، اوشبو ییغین طالبلر حکومتیگه قانونيلیک بېریش مقصدیده تشکیل اېتیلگنینی ایتدی. بیراق اونینگ تأکیدلشیچه، سیاسي توزومنینگ مشروعلیگی «خلق آوازی آرقهلی قۉلگه کیریتیلهدی، معاش آلووچی بیر گروه ملالرنینگ تصدیغی بیلن اېمس».
او فیسبوک صحیفهسیده نشر قیلگن بیاناتیده کابل بیلیم یورتیدهگی ییغینده هبتالله آخوندزاده، اونینگ رهبرلیگیدهگی توزوم همده او تامانیدن چیقریلگن فرمانلرگه قانونيلیک و خلق آرهسیده مقبوللیک بېریشگه اورینیش بۉلگنینی، اما بو مقصد عملگه آشمهگنینی یازگن.
او شوندهی قۉشیمچه قیلگن: «طالبلر امیرلیگی دستلب بیر گروه ملالرنی تعیینلب، تصدیقلب، کېین عیناً اۉشه ملالر امیرلیک و اونینگ رهبرینی تصدیقلشگه کیریشیشی منطق و فلسفه نقطهٔ نظریدن آچیق-آیدین «دور» (منطقي دایرهويلیک) حالتیدیر. یعنی، ایکّی تامان بیر-بیریگه اۉزارا قانونيلیک بېریشی، اولردن بیرینینگ ایشانچلیلیگی ایکّینچیسینینگ تصدیغیگه باغلیق بۉلیشیدیر. بوندهی دایرهوي دلیللشنینگ منطقي جهتدن اساسسیزلیگی روشن».
طالبلر رهبرینینگ اۉزی هم کېچه اوشبو ییغینده اشتراک اېتیب، نطق سۉزلهگن. او اۉز نطقیده خارجده استقامت قیلهیاتگن آدملرنی مملکتگه قَیتیشگه چقیرگن و اگر اولر لیاقتلی همده مناسب بۉلسه، اولرگه «لوازم» بېریلیشینی ایتگن.
اونینگ بو بیاناتلری سیاسي رهبرلر آرهسیده تورلی مناسبتلرگه سبب بۉلگن.
محقق اۉز مناسبتیده طالبلرنینگ سیاسي مخالفلری بیر نېچه بار «عملدهگی امیرلیک توزیلمهسیده لوازم و منصبلرنی تقسیملشنی ایستهمسلیکلرینی، بلکه حقیقي مذاکرهلرینی باشلشگه تیار اېکنلیکلرینی بیلدیرگنلر»، دېب یازگن.
اونینگ تأکیدلشیچه، بوندهی مذاکرهلرده ینگی مؤقت اسلامي باشقروونی شکللنتیریش، ینگی قانون لایحهسینی ایشلب چیقیش و افغانستاننینگ کېلهجکدهگی سیاسي توزومی شکلینی بېلگیلش مسألهلری محاکمه قیلینیب، کېلیشووگه اېریشیلیشی کېرهک.
محقق ینه شوندهی دېگن: «ملا هبتاللهنینگ افغانستاندهگی اساسي معمانی بیر نېچته لوازم و منصبلرنی تقسیملش درجهسیگچه توشیرهدیگن تکلیفی اساسسیز، موهوم و انیق سیاسي همده حقوقي دایرهگه اېگه بۉلمهگن چقیریقدیر. بوندهی تکلیف مملکتدهگی مشروعیت بحرانی و اساسي معمالرگه یېچیم بۉله آلمهیدی».
محقق طالبلر رهبرینینگ افغانستاندهگی تورلی مذهب وکیللری حقیدهگی نطقینینگ ینه بیر قِسمینی «دیني خیلمه-خیللیک حقیقتینی انکار اېتیش» دېب بهالهگن.
طالبلر رهبری کابل بیلیم یورتیدهگی ییغینده افغانستاننینگ برچه اهالیسی حنفی مذهبیگه اعتقاد قیلیشینی ایتگن اېدی.
محقق نینگ ایتیشیچه، بو بیانات افغانستاننینگ یقّال تاریخي، دیني و دېموگرافیک حقیقتینی انکار اېتیشدیر.
او افغانستان دیني جهتدن خیلمه-خیل مملکت اېکنینی تأکیدلهگن.
اونینگ سۉزلریگه کۉره، مملکت اهالیسی نینگ اکثریتینی تشکیل اېتووچی سنّی حنفيلردن کېین شیعهلر افغانستاندهگی ایکّینچی ییریک دیني گروه حسابلنهدی. اولر نینگ سانی تخمیناً ۸–۱۰ میلیون کیشی دېب بهالنهدی.
محقف نینگ تأکیدلشیچه، قندهی مقصد یاکه سبب بیلن عملگه آشیریلیشیدن قطع نظر، مذهبلر و دیني آقیملرمینگ موجودلیگینی انکار اېتیش افغانستان جمعیتی نینگ انیق و شبههسیز حقیقتلرینی اۉزگرتیرمهیدی. عکسینچه، بوندهی یاندشوو مملکتده ملي بیرلیک، دیني همجهتلیک و سیاسي برقرارلیکنی تأمینلشگه هم هېچ قندهی یاردم بېرمهیدی.
