کۉچمنچی (کۉچی)لر نینگ پادهلری بو کونلرده نهفقط پنجشیر ییلاولریده، بلکه دهقانچیلیک یېرلریگه هم کیریب بارماقده. اوشبو ولایت اهالیسینینگ ایتیشیچه، طالبلر حاکمیتگه قَیتگندن سۉنگ کۉچیلرنینگ پنجشیرنینگ تورلی حدودلریدهگی اشتراکی ینهده کوچهیگن. چاروا ماللری ییلاوی یوزهسیدن بیلدیریلگن اعتراضلر اېسه بعضاً کۉچیلر تامانیدن تهدید قیلینیشی، حتا ناراضیلیک بیلدیرگنلرنینگ طالبان تامانیدن حبسگه آلینیشی بیلن یکونلنماقده. طالبلر رسميلری حاضرچه بو دعوالر یوزهسیدن هېچ قندهی ایضاح بېرمهگن.
محمد (مستعار)، پنجشیر اهالیسیدن بیری، اۉزی نینگ اېکین میدانیگه تېرمولیب توررکن، دلهسیده اۉتلب یورگن کۉچیلر پادهسیگه اشاره قیلدی. او پادهنی اۉز یېریدن هَیدهب چیقرماقچی بۉلگنیده، کۉچیلرنینگ کېسکین مناسبتیگه دوچ کېلگن. او اطلاعات روز گزېتهسیگه بېرگن صحبتیده شوندهی دېدی: «یېریمگه بارگنیمده، پادهسی یانیده ایکّی نفر کۉچی اۉتیرگن اېکن. مېن اولر نینگ قۉی و اېچکیلرینی یېریمدن هَیدهیاتگنیمده، اولردن بیری: “قۉیلرنی اورمه، اولر سېنگه نیمه قیلدی؟ فقط بوغداینی یېدی، بوغدای هم اخیر اۉت-کو”، دېدی. کېین او قۉلیمدهگی تیاقنی تارتیب آلیب، بېلیمگه اوریشینی ایتیب تهدید قیلدی.»
قیشلاق اهالیسی ارهلشگنیدن سۉنگ بو ایکّی کۉچی اونینگ یېریدن چیقیب کېتگن. بیراق تخمیناً یریم ساعتدن کېین طالبانگه تېگیشلی رنجر روسومیدهگی موتر واقعه جاییگه کېلیب، محمدنی کۉچیلر بیلن آغزهکی تارتیشگنی سببلی حبسگه آلگن. محمد نینگ ایتیشیچه: «بو تومن پولیسسیگه تېگیشلی رنجر موتری اېدی. اوندهگیلر نینگ برچهسی پشتو زبان اېدی. اولر مېنگه تومن مرکزیگه باریشیم کېرهکلیگینی ایتیشدی و اۉزلری بیلن آلیب کېتیشدی.»
محمدنینگ روایتیگه کۉره، طالبان نینگ تومن پولیس قوماندانی اونگه ینه کۉچیلر بیلن تۉقنهشمسلیک و اولر نینگ پادهلرینی یېرلرگه کیریشیگه تۉسقینلیک قیلمسلیک حقیده آگاهلنتیرگن. او شوندهی دېیدی: «اولسواللیک امنیه قوماندانی، او پشتو زبان اېدی، مېنگه: “قندهی جرعت قیلدینگ کۉچیلرنی تیاق بیلن هَیدهب، اولرگه تهدید قیلیشگه؟ بیلمهیسنمی، اېندی سیزلر نینگ زۉرآورلیک قیلهدیگن دورینگیز توگهگن”، دېدی.» محمد بیر نېچه ساعت حبسده سهقلنگن، سۉنگره محلهدهگی آقسقاللر واسطهچیلیگی و یازمه کفالت عوضیگه قماقدن آزاد قیلینگن. او شوندهی دېیدی: «طالبان حکومتیده بیز هېچ نرسه قیله آلمهیمیز. کۉچیلر دهقانچیلیک یېرلریمیزگه کیریب کېلهدی و حاصلیمیزنی نابود قیلهدی.» اطلاعات روز گزېتهسی صحبتداشی نینگ شخصینی حمایه قیلیش مقصدیده اونینگ یشهیدیگن قیشلاغی و تومنی نامینی اعلان قیلمهگن.
«اېندی حکومت اۉزیمیزنیکی»
پنجشیر اهالیسی روایتیگه کۉره، طالبان بو ولایتنی قَیته اېگهلهگنیدن سۉنگ، کۉچیلر طالبان نینگ قۉللب-قوّتلشی بیلن اۉز پادهلرینی زۉرلیک و تهدید آرقهلی محلي اهالی نینگ دهقانچیلیک یېرلری همده ییلاولریگه کیریتماقده. محلي اهالی اېسه بونگه تۉسقینلیک قیلیش امکانیگه اېگه اېمس.
فرزاد (مستعار) نینگ ایتیشیچه، اۉتگن هفته بیر گروه کۉچی اوچ کون دوامیده اولر نینگ قیشلاغی یقینیده چادر تیکیب یشهگن و چاروا ماللرینی اطرافدهگی اۉرمانلر همده تېپهلیکلرده اۉتلهتگن. نتیجهده بو حدودلردهگی آزوقه نینگ کتّه قِسمی اولر نینگ ماللری تامانیدن یېب توگهتیلگن. فرزاد نینگ ایتیشیچه، کۉچیلر نینگ ایکّی چادری بۉلگن، یوکلرینی تویهلرده تشیشگن و هر بیر عایلهده 100 باشدن آرتیق قۉی و اېچکی بۉلگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، قیشلاق اهالیسی نینگ هم اۉز قۉی و اېچکیلری بار و حدوددهگی ییلاولر فقط محلي اهالی نینگ چارواسیگه یېتهدی. شونگه قرهمهی، کۉچیلر هر ییلی بهار فصلیده بو یېرلرگه کېلیب، چاروالرینی اولر نینگ ییلاولریده باقهدی.
او اطلاعات روز گزېتهسیگه شوندهی دېدی: «کۉچیلردن نېگه حدودیمیزنی ترک اېتمهیسیزلر، دېب سۉرهگنیمده، اولردن بیری مېنگه: «اېندی حکومت اۉزیمیزنیکی. خواهلهگن ایشیمیزنی قیلهمیز»، دېدی. قۉلیده تیاق اوشلب تورگن ینه بیر کۉچی جهلی چیقیب: «اۉزیمیز ایستهسهک کېتهمیز. اگر ینه چادریمیز اطرافیگه کېلسنگیز، کېین نیمه بۉلسه، اۉزینگیز جوابگر بۉلهسیز»، دېدی.» فرزاد نینگ ایتیشیچه، او کۉچیلر بیلن تۉقنهشیشنی ایستهمهگن، چونکه طالبان اولرنی اېتنیک منسوبلیگی سبب قۉللب-قوّتلشیگه ایشانگن. «طالبان تاغلر نینگ یوقاری قِسملریگه محلي آدملر نینگ چیقیشیگه هم، او یېرده چاروا باقیشیگه هم رخصت بېرمهیدی. اما کۉچیلرگه تاغ چۉقّیلریگه چیقیشگه رخصت بېرهدی. کۉچیلر نینگ ماللری تاغ اېتکلریدهگی هم، یوقاری قِسمیدهگی هم برچه اۉتلرنی یېب بۉلگن و بیز اوچون هېچ نرسه قالمهگن.» اونینگ ایتیشیچه، طالبان حاکمیتگه قَیتیشیدن آلدین کۉچیلر عادتده محلي اهالی بۉلمهگن حدودلرده چاروالرینی باقیشر و پنجشیر اهالیسی بیلن یومشاقراق مناسبتده بۉلیشردی. اما حاضر بو حالت اۉزگرگن و اولر نینگ معاملهسی انچه قۉپال توس آلگن.
کمسیتیلیش حسسی و طالبان نینگ سکوتی
نوید (مستعار)، آبشار تومنی اهالیسیدن بیری، کۉچیلرنینگ پنجشیر نینگ برچه حدودلریده، حتا طالبان اوردوسی نینگ نظارت پُستهلری و حربي قرارگاهلری یقینیده هم هېچ قندهی تۉسیقسیز یوریشینی ایتهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، طالبان بوندهی رخصتنی محلي اهالیگه بېرمهیدی. اونینگ ایتیشیچه، آبشار تومنیده لغمان ولایتیدن کېلگن بیر گروه کۉچی پنجشیر نینگ «دره پرنگال» تاغلریگه جایلشگن و بو حدوددهگی آزوقه نینگ کتّه قِسمینی چاروا ماللری یېب توگهتگن. شو سببلی، محلي اهالی اېندی اۉز چاروالری اوچون یېم-خشَک ساتیب آلیشگه مجبور بۉلماقده. او شوندهی دېیدی: «بو کۉچیلر تۉرت عایلهدن عبارت بۉلیب، 600 باشدن آرتیق قۉی و اېچکیگه اېگه. محلي اهالی اولرنی تاغلردن چیقریشگه حرکت قیلدی، اما بو نینگ عهدهسیدن چیقه آلمهدی. اولر آدملرگه: «بیز کۉچیمیز و افغانستان نینگ هر قندهی تاغی و دشتیده کۉچیب یوریشگه حققیمیز بار. بو یېرگه هم شو نینگ اوچون کېلدیک و ییل آخریگچه شو یېرده قالهمیز»، دېب ایتیشدی.» نوید نینگ ایتیشیچه، اولر کۉچیلر نینگ محلي ییلاولرگه کیریب کېلیشی مسألهسینی طالبان عملدارلری بیلن محاکمه قیلگن، بیراق طالبان اولرگه شوندهی جواب بېرگن: «کوه کلان، سیزلر چاروانگیزنی باشقه جایده باقینگلر و کۉچیلرگه تۉسقینلیک قیلمنگلر.» نوید کۉچیلر نینگ حدود ییلاولریدهگی اشتراکی آرتیب بارهیاتگنیدن خواطر بیلدیرهدی و طالبان نینگ قۉللب-قوّتلشی بیلن اولر نینگ پنجشیردهگی شخصي یېرلر همده ییلاولردهگی موجودلیگی ینهده کوچهییشینی تأکیدلهیدی.
طالبان نینگ پنجشیردهگی محلي عملدارلری و اوشبو گروهگه علاقهدار عامهوي اخبارات واسطهلری کۉچیلر نینگ بو ولایتگه کېنگ کۉلمده کیریب کېلیشی حقیده هېچ قندهی ایضاح بېرمهیپتی. طالبان پنجشیرده کېنگ حربي موجودلیککه اېگه بۉلیب، ولایت بۉیلب یوزلب نظارت پُستهلری و حربي قرارگاهلر تشکیل اېتگن. محلي اهالی سۉزلریگه کۉره، پنجشیرده هنوزگچه خوفسیزلیک و حربي محیط حکم سورماقده. شونگه قرهمهی، اولر طالبان کۉچیلر نینگ کیریب کېلیشیگه تۉسقینلیک قیلمهیاتگنینی ایتیشهدی.
بو نینگ سببی صفتیده طالبان کوچلری نینگ اکثریتی پشتونلردن عبارت اېکنی و پنجشیر ییلاولریگه کیرگن کۉچیلر نینگ هم کۉپچیلیگی پشتون اېکنی کۉرسهتیلهدی. پنجشیر جیوگرافیک جهتدن کیچیک ولایت بۉلیب، اونینگ ییلاولری و طبيعي منبعلری محلي اهالی نینگ چارواسی همده کۉچیلر نینگ ییریک پادهلری احتیاجینی بیر وقتده قاندیریشگه یېتمهیدی. محمد، فرزاد و نوید نینگ ایتیشیچه، شو وضعیت طفیلی اولر اۉزلرینی طالبان تامانیدن کمسیتیلگن دېب حس قیلماقده و بو گروه محلي اهالی بیلن کۉچیلر اۉرتهسیدهگی کېلیشماوچیلیکلرده کۉچیلر تامانینی آلماقده. اولر نینگ فکریچه، بو حالت دوام اېتسه، نهفقط ییلاولرگه، بلکه پنجشیر اهالیسی نینگ دهقانچیلیک یېرلری و تورموش منبعلریگه هم جدّي ضرر یېتکزهدی.
