په تبت او نیپال کې د سېلابونو له امله د تایید شوو قربانیانو شمېر له ۹۰۰ څخه اوښتی او په همدې مهال د ورکو کسانو شمېر هم له پنځو زرو څخه زیات شوی دی.
د فرانسې خبري اژانس د راپور له مخې، د ژغورنې ډلې د دوشنبې په ورځ د شپږمې ورځې لپاره هم د خټو او خاورو په منځ کې خپلو هڅو ته دوام ورکړ.
د یخو اوبو، ډبرو او خاورو ستره څپه چې د چهارشنبې په ورځ یې کلي او ښارونه ویجاړ کړل، لږ تر لږه د نیپال او د چین د تبت په سیمه کې یې د ۹۰۳ کسانو ژوند اخیستی دی.
د نیپال لومړي وزیر بالېندرا شاه د یکشنبې په ماښام دا پېښه «د تصور وړ نه او زړه بوږنوونکې» وبلله.
د ژغورنې ډلې په سختو او خطرناکو شرایطو کې د وخت له تېرېدو سره په سیالۍ کې هڅه کوي لسګونه هغه کارکوونکي وژغوري چې د اوبو برېښناکوټونو په تونلونو کې د بند پاتې کېدو احتمال یې شته. دوی د کیندلو او چاودنو له لارې د خاورو او اوبو په منځ کې د تېرېدو لپاره لاره جوړوي. په دې پرلهپسې عملیاتو کې د چین، هند او جنوبي کوریا ډلې هم مرسته کوي.
تر اوسه درې جسدونه له دوو تونلونو څخه را ایستل شوي او د ژغورنې ډلو موندلې چې تونلونه له خټو او خاورو ډک او تړل شوي دي.
د دې هولناکې فاجعې په منځ کې د امید نښې هم لیدل شوې دي. یوه شپږ کلنه نجلۍ د پېښې څلور ورځې وروسته، د جمعې په ورځ، له خټو څخه ژوندۍ را وایستل شوه. پولیسو هغه مهال وموندله چې خپلې مور ته یې غږ کاوه او ژړل یې. نوموړې اوس له خپلو والدینو سره یوځای شوې ده.
د نیپال د وسلهوالو پولیسو ویاند نیترا بهادر کارکي فرانسې خبري اژانس ته ویلي: «د هغې بدن په خټو کې بند و، خو سر یې له خټو بهر و.»
هغه زیاته کړې: «اوس هغه له خطر څخه بهر ده، په روغتون کې د رغېدو په حال کې ده او له خپلې کورنۍ سره یوځای شوې ده.»
د امریکا د ځمکپوهنې ادارې ویلي چې دا فاجعه د یوه کنګل د نړېدو له امله رامنځته شوې ده. که څه هم د دې کنګل د نړېدو کره لامل لا نه دی معلوم، خو اقلیمي بدلونونو په ټوله نړۍ کې د کنګلونو د ویلې کېدو بهیر چټک کړی او د دا ډول فاجعو خطر یې زیات کړی دی.
د نیپال د بهرنیو چارو وزیر شیشیر خانال ویلي: «د نیپال خلک د اقلیمي بدلونونو او د هغو د پایلو له امله له اصلي قربانیانو څخه دي.»
پوهان وايي چې همالیا، چې د نړۍ تر ټولو لوړه غرنیزه لړۍ ده، د نړۍ د تودوخې له زیاتېدو سره په چټکۍ سره د ویلې کېدو په حال کې ده.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق یوه چارواکي، آبیودون بانیري، فرانسې خبري اژانس ته ویلي: «دا یوه داسې فاجعه ده چې لا هم د پراخېدو په حال کې ده.» هغه زیاته کړې چې د لسګونو زرو زیانمنو شویو کسانو اړتیاوې ډېرې پراخې دي.
په داسې حال کې چې د مړو د ساتنې خونې له جسدونو ډکې شوې دي، نیپال د هغو سلګونو جسدونو د ښخولو بهیر پیل کړی چې د DNA نمونو له اخیستو وروسته موندل شوي دي، څو کورنۍ یې په راتلونکي کې وپېژني او ترلاسه یې کړي.
کتمندو له نړیوالې ټولنې د مرستې غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې نیپال د مړو د ساتلو لپاره «له زرو څخه زیاتو» فریزرونو ته اړتیا لري.
اندېښمنې کورنۍ، چې د خپلو ورکو خپلوانو د برخلیک په اړه د خبر ترلاسه کولو لپاره بېصبره دي، په ټولنیزو مرکزونو کې پر پردو د مړو انځورونه ګوري، څو ښايي وکولای شي قربانیان وپېژني.
په نیپال کې د ورکو کسانو په نوملړ کې د ۵۹۲ بهرنیو وګړو نومونه هم شامل دي؛ په دې ډله کې هغه سیلانیان هم دي چې د دې هېواد ظاهراً ارامو غرنیو سیمو ته د غرهخېژنې لپاره تللي وو، او هغه هندوان زیارت کوونکي هم شامل دي چې په تبت کې مقدس کایلاش غره ته د معنوي سکون لپاره سفر کړی و.
د نیپال د پوځ د ژغورنې ډلو د دوشنبې په ورځ ویلي چې دوی هڅه کوي «اوبه، خټې او رسوبات» وباسي او د شاوخوا ۱۰۰ هغو کارګرانو د موندلو لپاره کیندنې کوي چې حکومت یې لا هم په څو تونلونو کې د ژوندي پاتې کېدو احتمال ورکوي.
دغه کسان په نیپال کې د اوبو د برېښناکوټونو د ۹۳۳ کارکوونکو له ډلې دي چې لا هم یې د برخلیک په اړه معلومات نشته. هغه کارکوونکي چې له سیمې څخه په وتلو بریالي شوي، د فاجعې د رامنځته کېدو د شېبې زړه بوږنوونکې صحنې بیان کړې دي.
په چین کې تبت تر ډېره د بهرنیو خبریالانو پر مخ تړلی دی او چینايي چارواکي هلته د وضعیت په اړه د معلوماتو یوازینۍ سرچینه بلل کېږي.
د چین دولتي رسنیو راپور ورکړی چې هغه ژغورونکي چې هڅه کوي د فاجعې مرکز، یعنې د «ګېرونګ» سرحدي بندر، ته ځان ورسوي، د یکشنبې په ورځ یوازې ۲۸۵ متره مخکې تللي دي.
چین اعلان کړی چې په تبت کې ۱۶ کسان مړه شوي او ۵۴۶ نور ورک دي.
