جمعیت اسلامي افغانستان حزبی و «افغانستان ملي قرشیلیک جبههسی» طالبلر طرفداری علمالرنینگ کابل بیلیم یورتیده اۉتکزگن ییغیلیشیگه مناسبت بیلدیرر اېکن، «افغانستاندهگی بحران سیاسي تماشالر و ساخته ییغینلر بیلن حل اېتیلمهیدی. بو بحراندن چیقیش یۉلی خلق ارادهسینی تن آلیش همده اولرنینگ حاکمیت توزیلمهسیده حقیقي و تېنگ اشتراک اېتیشی اوچون شرایط یرهتیشدیر»، دېب تأکیدلهدی.
جمعیت اسلامي حزبی و «افغانستان ملي قرشیلیک جبههسی» نینگ بوگون (چهارشنبه، ۲۷عقرب) نشر قیلگن قۉشمه بیاناتیده ایتیلیشیچه: «طالبلر بوندهی ییغیلیشلرنی اۉتکزیش آرقهلی افغانستان خلقینینگ طلبلرینی ناتۉغری تلقین قیلماقده. خلق نینگ ایستهگی طالبلرگه علاقهدار گروهلر اۉرتهسیده منصبلرنی تقسیملش یاکه تنلب آلینگن شخصلر تامانیدن موجود ناقانوني و اوتاریتر توزومنی تصدیقلش اېمس، بلکه اساسي حقوقلر، قانوني اېرکینلیکلر، اجتماعي عدالت و اۉز سیاسي تقدیرینی بېلگیلشده اشتراک اېتیش حقوقیگه اېگه بۉلیشدیر».
اوشبو ایکّی سیاسي قنات قۉشیمچه قیلیب، «سیاسي حاکمیت هېچ بیر شخص یاکه گروهنینگ شخصي ملکی اېمس، بلکه خلق نینگ ارادهسی و راضیلیگیدن کېلیب چیقهدیگن امانتدیر. طالبلر اېسه بو تمایلدن بېبهره»، دېب تأکیدلهگن.
اولر نینگ ایتیشیچه، «هېچ کیم کوچ ایشلهتیش یاکه دیننی ماناپال طرزده تلقین قیلیش آرقهلی حاکمیتنی اۉز قۉلیده سقلب قالالمهیدی. سیاسي اشتراک هم فقط خلق نینگ اېرکین تنلش حقوقی و فقرالرنینگ تېنگ حقوقلرینی کفالتلش اساسیدهگینه مضمون و قانونيلیک کسب اېتهدی».
جمعیت اسلامي حزبی و «افغانستان ملي قرشیلیک جبههسی» طالبان سیاستی افغانستاننی چوقور سیاسي، اجتماعي و انسان حقوقلری بحرانیگه دچار قیلگنینی ایتیب، بو گروه ساخته ییغیلیشلر اۉتکزیش، «گۉیاکه دیني عالِملر»نی توپلش و کابل بیلیم یورتی کبی علمي مؤسسهلرنینگ نفوذیدن فایدهلنیش آرقهلی اۉزی نینگ «ناقانوني حاکمیتی»گه لېگیتیملیک بېریشگه اورینهیاتگنینی بیلدیردی.
اولر تأکیدلهگنیدېک، «افغانستان بحرانینینگ برقرار یېچیمی خلق ارادهسیگه اساسلنگن، برچه قتلملرنی قمرب آلووچی سیاسي تیزیمنی برپا اېتیشدیر. بوندهی تیزیمده اېرکین تنلاو حقوقی، قانون اوستوارلیگی، اجتماعي عدالت، حسابدارلیک و برچه فقرالر نینگ حقوقلریگه رعایه اېتیلیشی کفالتلنیشی لازم».
اوشبو ایکّی سیاسي قناتنینگ ایتیشیچه، «بوندهی تیزیم جمعیتدهگی برچه قتلملر، سیاسي آقیملر و خلق عامهسینینگ حقیقي اشتراکی اساسیده شکللنیشی، تینچ-تاتوو یشش و برقرارلیک اوچون زمین یرهتیشی کېرهک».
اولر قۉشیمچه قیلگن: «طالبلر دیني تعلیماتلر و روحانيلرنینگ موقعیدن اۉز سیاستینی آقلش اوچون تاباره کۉپراق سو استفاده طرزده فایدهلنهیاتگنینی حسابگه آلیب، مملکت روحانيلری و تنیقلی علمالریدن دیني، اخلاقي و اجتماعي مسوولیتلریگه موافق ظلم، کمسیتیش، دیني تعلیماتلر نینگ بوزیب تلقین قیلینیشی همده دیندن سیاسي مقصدلرده فایدهلنیشگه قرشی سکوت سقلهمسلیکلرینی کوتهمیز. اولر عدالت، انسان قدر-قیمتی، حقیقتنی ایتیش و مسوولیت تمایللریگه تهیهنیب، خلق نینگ حقیقت و عدالت طلب قیلووچی آوازی بۉلیشلری کېرهک».
اولرنینگ فکریچه، «ظلم و عدالتسیزلیک قرشیسیده سکوت سقلش علمالر و جمعیتگه تأثیر کۉرسهتووچی شخصلرنینگ دیني همده اخلاقي مسوولیتیگه ماس کېلمهیدی. دیني علمالر معنوي و اجتماعي موقع اېگهلری صفتیده خلق یانیده توریش، انسان حقوقلری و قدر-قیمتینی حمایه قیلیش همده دیننینگ دېسپاتیزم و حاکمیت مونوپولیهسینی آقلش واسطهسیگه ایلنتیریلیشیگه یۉل قۉیمسلیک مسوولیتیگه اېگه».
طالبلر طرفداری روحانيلر شو هفته نینگ دوشنبه و سهشنبه کونلری کابل بیلیم یورتیده اوشبو گروه رهبرینینگ فرمانلری تأثیریگه بغبشلنگن ییغیلیشده تۉپلنیشدی. ییغیلیش نینگ ایکّینچی کونی هبتالله آخوندزاده اشتراکیده دوام اېتدی و اونده قتنهشگن روحانيلر اونگه «شیخالاسلام» عنوانینی بېریشدی.
طالبلر رهبری اوشبو ییغیلیشده افغانستاننینگ برچه اهالیسی حنفی مذهبیگه منسوبلیگینی ایتیب، خارجده یشهیاتگن فقرالرنی مملکتگه قَیتیشگه چقیردی همده اگر اولر لیاقتلی و مناسب بۉلسه، اولرگه «منصب» بېریلیشینی بیلدیردی.
او ییغیلیشده اۉزینی «امیر» دېب اتهدی و «امیر شرعي بۉلمهسه، شریعتنی تطبیق اېتیش ممکن اېمس»، دېدی.
طالبلرنینگ باشقه رهبرلری هم ییغیلیشدهگی نطقلریده سیاسي مسألهلرگه توختهلیب، جملهدن، سابق حکومت بیلن کېلیشووگه اېریشیلمهگنی و همهشمول حکومت توزیلمهگنی اوچون خورسند اېکنلیکلرینی بیلدیردیلر. اولر، اگر بوندهی حکومت شکللنگنیده، بو گروه استه-سېکین ضعیفلشیب بارردی، دېب ایتیشدی.
