خالد محمدی
طالبلرگه قرشی حربي جبههلر نینگ زیباک تومنیدهگی سۉنگگی هجوملری و یفتل اولسواللیگی نینگ بیر نېچه ساعت دوامیده بو گروه نظارتیدن چیقیب کېتگنیدن سۉنگ، طالبلر حکومتی بدخشانگه، خصوصاً، زیباک و یفتل اولسواللیکلریگه قۉشیمچه کوچلر یوباردی. ولایت نینگ چېگرهداش حدودلریده طالبلر کوچلری نینگ گزمه لری کوچهیتیریلدی، شونینگدېک، طالبان صفیدهگی پشتون ملتیگه منسوب کوچلرنینگ موجودلیگی هم آشیریلدی. شو بیلن بیرگه، کوچ یوباریش بیلن بیر قطارده، طالبلر بدخشانده قرشیلیک گروهلری آلدیده تیزیمی نینگ پوتور یېتگن قیافهسینی ترغیبات نقطهٔ نظریدن هم تیکلشگه اورینماقده.
طالبلر نینگ 219-«عمر ثالث» قول اردو قوماندانی عبدالوکیل مونیب یقینده بدخشان نینگ تاجیکستان و چین بیلن چېگرهداش حدودلرینی کۉزدن کېچیردی. اوشبو تشریفدن نشر قیلینگن صورتلرنینگ بیریده افغانستانده «سیمورغ» نامی بیلن مشهور بۉلگن تویوتا لندکروزر موتری کۉرینهدی. بوندهی موترلردن اساسن طالبان نینگ پشتون ملتیگه منسوب قوماندانلری فایدهلنهدی. بو موترلر نینگ قۉشینلرنی تشیش امکانیتی و یوقاری تېزلیگی طالبان نینگ اولردن بدخشان نینگ تاغلی و باریش قیین بۉلگن حدودلریده اۉز کوچلرینی تأمینلش و قۉشیمچه کوچلر یېتکزیب بېریشده فایدهلنیشیگه سبب بۉلگن.
زیباک گه یېتکرمهلرنی یوباریش
طلوع نیوز و طالبلرگه یقین عامهوي اخبارات واسطهلری، جملهدن «حریت» و «امید» رادیولری، شونینگدېک، بو گروه طرفداری بۉلگن بیر نېچه یوتوبېر زیباک اولسواللیگیگه و طالبلر بیلن «افغانستان آزادلیک جبههسی» کوچلری اۉرتهسیده تۉقنهشوو بۉلگن حدودگه باردی.
طلوع نیوز اوشبو واقعه نی یاریتیش اوچون موبی گروپ نینگ نشرلر بۉلیمی باشقروو کېنگشی اعضاسی ذبیح الله ساداتنی یوباردی. اونینگ طالبان کوچلری یانیده بۉلیشی و بو کوچلر تامانیدن کوزهتیب باریلگنی اجتماعي ترماقلردهگی اَیریم فایدهلنووچیلر نینگ کېسکین تنقیدیگه سبب بۉلدی.
ذبیح الله سادات نینگ بدخشان نینگ پاکستان بیلن چېگرهسیدهگی «نال نقطه»ده طالبان خوفسیزلیک مسووللری بیلن اۉتکزگن اینتېرویوسی هم تورلی مناسبتلرگه سبب بۉلدی. طالبان خوفسیزلیک مسووللریدن بیری مصاحبه ده شوندهی دېدی:
«هېچ قندهی معما یۉق. اولر اۉزلرینی قرشیلیک کۉرسهتووچیلر یاکه باشقه نرسه دېب اتشهدی. اولر نه قرشیلیک کۉرسهتووچیلر، نه باشقه نرسه. اولر… اۉغریلر. بولر نه قرشیلیک کۉرسهتووچیلر و نه بدخشاننی، خصوصاً افغانستاننی و بیز نینگ چېگره حدودلریمیزنی بېکار قیلیب، نظارت آستیگه آله آلهدی. اولر بونی قیله آلمهیدی».
او هېچ بیر گروه بدخشان نینگ پاکستان بیلن چېگرهداش حدودلری خوفسیزلیگیگه تهدید ساله آلمهسلیگینی دعوا قیلدی: «اولر تۉرتته اۉغری، تۉرت کون شو یېرده [آزادلیک جبههسی کوچلری بۉلگن حدودگه اشاره قیلیب] بۉلیشدی. پروردگار نینگ یاردمی بیلن اولرگه آغیر ضربه بېردیک».
طالبلرگه قرشی حربي جبههلر کوچلری نینگ بیر قِسمی افغانستان نینگ اوّلگی حکومتی ترکیبیدهگی مخصوص کوچلر و اوردو اعضالریدن عبارت بۉلیب، اولر طالبان بیلن ییللر دوامیده جنگ قیلیش تجربهسیگه اېگه. اوشبو تجربه بو جبههلر نینگ بدخشاندهگی هجوملرینی طالبان اوچون ینهده جدّي تهدیدگه ایلنتیرگن. طالبان ترغیبات و پراپگنده ساحهسیده هم کتّه منبعلرگه اېگه. بدخشاندهگی واقعهلرنی بو گروه نظارتیدهگی یېتکرمه لر و اجتماعي ترماقلرده «عادتي» حالت صفتیده کۉرسهتیشگه قرهتیلگن اورینیشلر همان دوام اېتماقده.
یفتل اهالیسی و طالبلر اۉرتهسیدهگی کېسکینلیک
10 اسدده یفتل اولسواللیگینینگ بیر گروه اهالیسی بیلن اوشبو تومنده جایلشگن طالبان کوچلری اۉرتهسیده تۉقنهشوو و کېسکینلیک یوزهگه کېلدی. یفتلدهگی محلي منبعلرنینگ ایتیشیچه، تۉقنهشوو طالبلر کوچلری بیر عیالنی تینتوو قیلگنیدن سۉنگ باشلنگن. اوشبو واقعهده کمیده ایکّی نفر محلي یشاووچی و بیر طالبان اعضاسی هلاک بۉلگن، ینه بیر نېچه کیشی یرهلنگن.
مذکور واقعه و اوندن کېینگی ناراضیلیکلردن سۉنگ طالبان باش وزیری ملا حسن آخوند یفتلدهگی حادثهنی اۉرگنیش اوچون هیئت یوباردی. هیئتگه طالبان نینگ چېگرهلر، اېلتلر و قبیلهلر وزیری نورالله نوري رهبرلیک قیلدی. ایچکی ایشلر وزیری نینگ اداری مسألهلر بۉییچه اۉرینباسری رحمت الله نجیب و مدافعه وزیرلیگی نینگ لجستیک بۉییچه اۉرینباسری مولوي محمد علی جان احمد هم هیئت اعضالری بۉلگن.
طالبان نینگ چېگرهلر، قوم و قبیلهلر وزیرلیگی نشر قیلگن بیاناتده ایتیلیشیچه، هیئت بدخشان مرکزی فیض آباددن طالبان نینگ هلمنددهگی واليسی امانالدین منصور بیلن بیرگه یفتل تومنیگه باریب، محلي اهالی بیلن اوچرهشگن.
نورالله نوري یفتل اولسوالیلگی نینگ بیر گروه نفوذلی کیشیلری بیلن اوچرهشووده طالبان صفیده هېچ قندهی کمسیتیش، اېتنیکچیلیک یاکه عرقچیلیک یۉقلیگینی دعوا قیلدی. او تېکشیروو و تېرگاودن سۉنگ یفتل واقعهسیده مسوول بۉلگن شخصلر انیقلنیب، قانون قۉلیگه تاپشیریلیشینی تأکیدلهدی.
شوندن سۉنگ طالبلر هیئتی یفتل اهالیسیدن «اسلامي امیرلیک»نی قۉللب-قوّتلشنی سۉردی. طالبان هیئتی اعضاسی موسی خان مورشید یفتل اهالیسی «طالبان اسلامي امیرلیگی» طرفیده اېکنینی دعوا قیلدی.
یفتل اهالیسی و طالبلر اۉرتهسیدهگی کېسکینلیک
10 اسدده یفتل اولسواللیگینینگ بیر گروه اهالیسی بیلن اوشبو تومنده جایلشگن طالبان کوچلری اۉرتهسیده تۉقنهشوو و کېسکینلیک یوزهگه کېلدی. یفتلدهگی محلي منبعلرنینگ ایتیشیچه، تۉقنهشوو طالبلر کوچلری بیر عیالنی تینتوو قیلگنیدن سۉنگ باشلنگن. اوشبو واقعهده کمیده ایکّی نفر محلي یشاووچی و بیر طالبان اعضاسی هلاک بۉلگن، ینه بیر نېچه کیشی یرهلنگن.
مذکور واقعه و اوندن کېینگی ناراضیلیکلردن سۉنگ طالبان باش وزیری ملا حسن آخوند یفتلدهگی حادثهنی اۉرگنیش اوچون هیئت یوباردی. هیئتگه طالبان نینگ چېگرهلر، اېلتلر و قبیلهلر وزیری نورالله نوري رهبرلیک قیلدی. ایچکی ایشلر وزیری نینگ اداری مسألهلر بۉییچه اۉرینباسری رحمت الله نجیب و مدافعه وزیرلیگی نینگ لجستیک بۉییچه اۉرینباسری مولوي محمد علی جان احمد هم هیئت اعضالری بۉلگن.
طالبان نینگ چېگرهلر، قوم و قبیلهلر وزیرلیگی نشر قیلگن بیاناتده ایتیلیشیچه، هیئت بدخشان مرکزی فیض آباددن طالبان نینگ هلمنددهگی واليسی امانالدین منصور بیلن بیرگه یفتل تومنیگه باریب، محلي اهالی بیلن اوچرهشگن.
نورالله نوري یفتل اولسوالیلگی نینگ بیر گروه نفوذلی کیشیلری بیلن اوچرهشووده طالبان صفیده هېچ قندهی کمسیتیش، اېتنیکچیلیک یاکه عرقچیلیک یۉقلیگینی دعوا قیلدی. او تېکشیروو و تېرگاودن سۉنگ یفتل واقعهسیده مسوول بۉلگن شخصلر انیقلنیب، قانون قۉلیگه تاپشیریلیشینی تأکیدلهدی.
شوندن سۉنگ طالبلر هیئتی یفتل اهالیسیدن «اسلامي امیرلیک»نی قۉللب-قوّتلشنی سۉردی. طالبان هیئتی اعضاسی موسی خان مورشید یفتل اهالیسی «طالبان اسلامي امیرلیگی» طرفیده اېکنینی دعوا قیلدی.
او شوندهی دېدی: «هېچ کیم یفتل قویی و یوقاریدهگی خلق [طالبان] تیزیمینی یاقتیرمهیدی، دېب اۉیلهمسین. عزیز برادرلر! …بو تیزیمده قرآن حکمران و اونینگ مسووللری علمالر و مجاهدلردیر. بو تیزیمده بیز نینگ ناموسیمیز و سیز نینگ ناموسینگیز حمایهلنگن، بو تیزیمده خوفسیزلیک بار. سیزلر بو تیزیمدن راضیمیسیز یاکه راضی اېمسمیسیز – جواب بېرینگ! الحمدالله! منه بو قویی یفتل تومنی اهالیسی برچهسی اسلامي، شرعي و محمدي تیزیمدن راضی».او شوندهی دېدی: «هېچ کیم یفتل قویی و یوقاریدهگی خلق [طالبان] تیزیمینی یاقتیرمهیدی، دېب اۉیلهمسین. عزیز برادرلر! …بو تیزیمده قرآن حکمران و اونینگ مسووللری علمالر و مجاهدلردیر. بو تیزیمده بیز نینگ ناموسیمیز و سیز نینگ ناموسینگیز حمایهلنگن، بو تیزیمده خوفسیزلیک بار. سیزلر بو تیزیمدن راضیمیسیز یاکه راضی اېمسمیسیز – جواب بېرینگ! الحمدالله! منه بو قویی یفتل تومنی اهالیسی برچهسی اسلامي، شرعي و محمدي تیزیمدن راضی».
عبدالقدیر غفوري، بدخشاننینگ قویی یفتل تومنی اولسوالی هم «اسلامي امیرلیک دشمنلری» یفتلده ترغیبات آلیب باریشگه اورینهیاتگنینی دعوا قیلدی. او شوندهی دېدی: «بو تیزیم، اسلامي امیرلیک و افغانستان خلقی نینگ دشمنلری یامان و سلبي میش-میشلرنی ترقهتیش آرقهلی قندهی کۉرینیش یرهتیشگه اورینهیاتگنینی کۉریب توریبسیز. بو سیز کوتگن نرسه اېمس؛ کوتگنلرینگیز پوجگه چیقهدی. بو توش و خَیال، آرزو-امیدلرینگیز اېسه گۉرگه کېتهدی. افغانستان و بو اسلامي تیزیم نینگ دشمنلری اۉز حرکتلری و اورینیشلرینی دوام اېتتیریشلری ممکن، اما آخر-عاقبت شرمنده بۉلهدیلر».
تخمیناً بیر آی اوّل قویی یفتل اولسواللیگی «وطن سپاهيلری جبههسی» هجومی عاقبتیده بیر نېچه ساعت دوامیده طالبان نظارتیدن چیقیب کېتگن اېدی. اوشبو جبهه کوچلری اۉز بیراغینی یفتل تومنی بناسیگه اۉرنهتگن.
شوندن سۉنگ «وطن سپاهيلری جبههسی» قوماندانی عبدالقیوم ملنگ اوشبو اولسواللیکده بۉلگنینی عکس اېتتیرووچی ویدېونی نشر قیلدی. او ویدېوده کنایهلی آهنگده طالبلرگه مراجعت قیلیب: «مېنینگ سلامیمنی هبت الله گه (طالبان رهبریگه) یېتکزینگ»، دېگن اېدی.
«وطن سپاهيلری جبههسی» بیراغی نینگ اۉرنهتیلگنی عکس اېتگن ویدېو نینگ و عبدالقیوم ملنگ نینگ کنایهلی خبری نینگ ترقهلیشی کېنگ عکس-صدا بېردی. یفتل طالبان نینگ قَیته حاکمیتگه کېلگنیدن کېینگی بېش ییل دوامیده، گرچه بیر نېچه ساعت بۉلسه-ده، اوشبو گروه نظارتیدن چیققن بیرینچی تومن بۉلدی.
زیباک و یفتل تومنلریدهگی سۉنگگی واقعهلر بدخشان طالبانگه قرشی قوراللی قرشیلیک و محلي ناراضیلیک نینگ ینگی مرکزلریدن بیریگه ایلنهیاتگنینی کۉرسهتماقده. قۉشیمچه کوچ و تخنیک یوباریلیشی، شونینگدېک، اوشبو واقعهلر حقیدهگی مېدیا نظارت قیلیشگه قرهتیلگن اورینیشلر طالبان ولایتدهگی خوفسیزلیک تهدیدلرینی جدّي قبول قیلهیاتگنینی هم کۉرسهتهدی.
