بېش ییل اوّل طالبلر پنجشیرگه کیریب کېلگنیده، بو ولایت اهالیسیگه نسبتاً کوچلی حربي زۉراورلیکلر صادر اېتیلگن. اوشبو زۉراورلیک نینگ اَیریم کۉرینیشلری هنوز پنجشیرده دوام اېتماقده. اما بوگون پنجشیر اهالیسی طالبلر باسیمینینگ باشقه بیر شکلیگه دوچ کېلماقده. ولایتده کېنگ ترقهلگن قشّاقلیکنی حسابگه آلسک، بو باسیم اکثریت اهالی اوچون آغیر یوک بۉلماقده: عشری و زکاتنی اوندیریش باسیمی. طالبلر پنجشیرده عشری و زکاتنی باسیم، تهدید و قورال کوچی بیلن ییغیشنی دوام اېتتیرماقده. دهقانلر و چاروادارلر نینگ ایتیشیچه، طالبان خادملری اهالی نینگ قشّاقلیگی و احتیاجلرینی حسابگه آلمهگن حالده، دلهلردن آلینهدیگن آز مقداردهگی حاصل همده چاروا ماللریدن عشر و زکات ییغماقده. حتا قیشلاقلر اوچون پول ییغیش بۉییچه کواتهلر هم بېلگیلنگن. طالبلرنینگ پنجشیردهگی قیشلاق خۉجهلیگی باشقرمه سی ترکیبیده عشر و زکات ییغیش بۉلیمی تشکیل اېتیلگن بۉلیب، اوشبو توزیلمه پنجشیر تومنلریگه هم کېنگهیتیریلگن. طالبان عشر و زکات ییغیمینی آشیریش مقصدیده ییغیلگن عشر مقداری نینگ 10 فایزینی عشر ییغیش جریانیده اشتراک اېتگنلرگه رغبتلنتیرووچی تۉلاو صفتیده بېرهدی.
پنجشیردهگی خلق منبعلری «اطلاعات روز» گزیتهسیگه ایتیشیچه، طالبلر نینگ بو حرکتی عشر و زکات ییغووچی خادملر نینگ دهقان و باغبانلرگه نسبتاً باسیمینی کوچهیتیریشیگه سبب بۉلگن. اولر کۉپراق عشر ییغیش و شو آرقهلی اۉزلریگه کۉپراق اولوش آلیش اوچون اهالیگه باسیم اۉتکزماقده. پنجشیر تاغلی ولایت بۉلیب، قۉشنی ولایتلرگه نسبتاً بو یېرده اېکینچلیک یېرلری و مېوهلی باغلر کم. باشقه تاماندن، طالبان پنجشیر اهالیسی چارواسی نینگ تاغلر اطرافیده باقیلیشیگه کېسکین چېکلاولر جاري قیلگن. بو چېکلاولر طالبان نینگ قَیته حاکمیتگه کېلگنیدن کېینگی بېش ییل دوامیده ولایت دهقانلری و چاروادارلری نینگ درآمدی کمهییشیگه سبب بۉلگن.
رحمتالله (مستعار) پنجشیردهگی دهقانلردن بیریدیر. اونینگ ایتیشیچه، بو ییل اۉز یېریدن اتیگی 30 سېر بوغدای آلگن، طالبان اېسه اوندن عشر صفتیده 3 سېر بوغدای اوندیرگن. حالبوکه، او قشّاقلیکده یشه یدی. بیر سېر یېتّی کیلوگرامگه تېنگ.
او «اطلاعات روز»گه شوندهی دېگن: «طالبان نینگ قیشلاق خۉجهلیگی باشقرمه سی اوّلراق ولایتدهگی اهالی نینگ اېکینچلیک یېرلری، مېوهلی باغلری و چاروا ماللرینی رۉیخطگه آلگن. اولر هر بیر قیشلاققه باریب، رۉیخط اساسیده اهالیدن عشر ییغهدی. اگر کیمدیر اولر نینگ بویروغیگه بۉیسونمسه، حبسگه آلینهدی».
رحمتالله نینگ ایکّی فرزندی بار و اونینگ حیاتی کۉپ حاللرده خارجدهگی قرینداشلری نینگ یاردمیگه باغلیق. شونگه قرهمهی، طالبلر اونینگ آز مقداردهگی یېریدن آلگن حاصلیدن هم عشر اوندیرگن. اونینگ ایتیشیچه، بو ییل قشّاقلیک و احتیاجمندلیگی سببلی طالبلرنینگ عشر ییغووچی خادملری بیلن گپلشیب، بحثلشگن. بیراق اولر اونگه شوندهی جواب بېرگن: «بو اسلامي امیرلیک قانونی و بیز امیرالمؤمنین نینگ فرمانیگه موافق سیزدن عشر ییغیشگه مجبورمیز. سیز نینگ مال-ملکینگیز بار-یۉقلیگی بیز اوچون مهم اېمس. سیز پنجشیرلیلر هر بیر مسألهده جنجل قیلهسیزلر. بیزگه کۉپ بهانه ایتمنگ!» رحمتالله نینگ ایتیشیچه، طالبان اونی «اسلامي امیرلیک» قانونیگه بۉیسونمسلیکده عیبلب، حبسگه آلیشیدن قۉرقیب، آخر-عاقبت یېریدن آلگن حاصلی نینگ بیر قِسمینی اولرگه بېریشگه مجبور بۉلگن.
عشر فقط «طالبان امیرلیگی»گه تۉلهنهدی
طالبلرنینگ پنجشیردهگی اېکینچلیک باشقرمهسی برچه دهقان و باغبانلرگه عشرنی فقط اوشبو ادارهگه تۉلهش حقیده بویروق بېرگن. منبعلرگه کۉره، طالبان اهالیگه عشرنی باشقه شخص یاکه تشکیلاتگه تۉلهشسه، بو اولرنی قیزیقتیرمسلیگینی، بری بیر «اسلامي امیرلیک» عشرینی تۉلهشلری کېرهکلیگینی ایتگن.
بو حالت افغانستان نینگ اوّلگی حکومتی دوریده دهقان و باغبانلر اۉز حاصللریدن اجرهتیلگن عشرنی کمبغل قرینداشلری، احتیاجمند یقینلری یاکه حقدار شخصلرگه بېریب کېلگن بیر پیتده یوز بېرماقده. بیراق طالبان حاکمیتگه قَیتگچ، بو گروه دهقان و باغبانلر عشرنی فقط طالبانگه تۉلهشلری کېرهکلیگینی تأکیدلهماقده.
طالبلر دهقان و باغبانلردن عشر و زکات ییغایاتگن بۉلسه-ده، بو درآمد قهیېرده و قندهی مقصدلرده صرفلنهیاتگنی نامعلوم. پنجشیردهگی دهقان و باغبانلر عشر و زکات پوللری فقط طالبلر حسابیگه توشیب، بو گروه اولرنی اۉز اعضالری، کوچلری یاکه اولر نینگ عایلهلری اۉرتهسیده تقسیملشیدن خواطرده.
پنجشیر نینگ پریان تومنیده یشاوچی فرید «اطلاعات روز» گزیتهسیگه ایتیشیچه، طالبان تامانیدن عشر و زکات ییغیش مجبوري بۉلیب، اولر بونی قورال کوچی بیلن عملگه آشیرماقده. اونینگ ایتیشیچه، گرچه بو ییل زکاتینی اۉزی نینگ یقین و احتیاجمند قرینداشلریگه بېرگن بۉلسه-ده، طالبان بونی قبول قیلمهگن و کوچ ایشلهتیب اوندن زکات اوندیرگن.
او شوندهی دېدی: «بو ییل هم طالبلر نینگ عشر و زکات ییغووچی اوچ نفر خادیمی اوییمیز آرقهسیگه کېلیب، چاروام نینگ زکاتینی تۉلهشیمنی ایتدی. مېن اولرگه مال-ملکیم زکاتینی اوّلراق حقدارلر و احتیاجمندلرگه بېرگنیمنی ایتدیم. خادملر اېسه مېنگه عشر و زکاتنی ییغیش امیرلیککه تېگیشلی اېکنینی ایتیشدی. «باشقهلرگه یاردم بېر گنینگیز یخشی، اما زکاتینگیزنی بیزگه بېریشگه مجبورسیز. بو اسلامي امیرلیک نینگ حققی»، دېییشدی.» فرید نینگ ایتیشیچه، طالبلر خادملری اونینگ پادهسیدن ایکّی قۉینی اجرهتیب آلیب، کوچ بیلن زکات صفتیده آلیب کېتگن.
او تأکیدلهگن: «طالبان بیزگه نسبتاً قتّيق چېکلاولر جاري قیلگن. چاروا و ماللریمیزنی قیشلاقدن اوزاق ییلاولر و تاغلرگه آلیب چیقیشگه رخصت بېریشمهیدی. بیز بو پادهلرنی کتّه خرجتلر عوضیگه ییل دوامیده باقهمیز، اما اولر کېلیب، بیزدن عشر و زکات ییغهدی. بو جوده آغریقلی!»
هر بیر قیشلاق اوچون مجبوري پول سهمیه بېلگیلنگن
پنجشیردهگی مردمی منبعلر«اطلاعات روز» گزېتهسیگه ایتیشیچه، طالبلرنینگ اېکینچلیک باشقرمه سی هر بیر قیشلاق آقسقالیگه عشر صفتیده معلوم مقدارده پول ییغیش وظیفهسینی یوکلهگن. اولر بو مبلغنی ییغیب، «بَیت المال»گه تاپشیریشگه مجبور قیلینگن. بو جریان حاصل ییغیم-تېریمی توگهگنیدن کېین عملگه آشیریلهدی و هر بیر قیشلاق آقسقالی بېلگیلنگن مبلغنی طالبانگه تاپشیریشی کېرهک.
عبدالغفار (مستعار)، قیشلاقلردن بیری نینگ آقسقالی، طالبلر عشر پولینی تۉلهمسه، حبسگه آلینیشیدن آگاهلنتیرگنینی ایتدی.
او «اطلاعات روز» گزیتهسیگه شوندهی دېدی: «طالبان بیزگه: «هر بیر قیشلاقدن اېکینچلیک حاصلینگیز حسابیدن 30 مینگ افغاني پول ییغیشینگیز کېرهک. شونده بَیت المال اوچون کۉپراق درآمد ییغیلهدی و شو آرقهلی اسلامي امیرلیک اهالیگه ینهده یخشی خدمتلر کۉرسهتیشی ممکن»، دېدی».
او طالبان نینگ بو طلبینی قیشلاق اهالیسی بیلن محاکمه قیلگنینی، بیراق اولر اوشبو بویروققه راضی اېمسلیگینی ایتگن. اونینگ قۉشیمچه قیلیشیچه: «بوندهی مقداردهگی پولنی ییغیش بیزنینگ امکانیتیمیزدن تشقریده. بوتون یېریمیزدن اتیگی تۉرت قاپ بوغدای حاصل آلدیک. بو پولنی قهیېردن تۉلهیمیز؟ بیز یېری کۉپراق عایلهلردن کۉپراق، یېری کمراق عایلهلردن اېسه کمراق پول آلیشگه قرار قیلدیک. جمعی 12 مینگ افغاني ییغیلدی. قالگن 18 مینگ افغانينی بیر آی دوامیده بدولت و سخاوتلی آدملردن ییغیشگه مجبور بۉلدیم».
پنجشیرده یشاوچی، اسمی گزارشده آشکار اېتیلیشینی ایستهمهگن دیني علمالردن بیری طالبان حکومتی نینگ قانونيلیگی یۉقلیگینی ایتدی. اونینگ تأکیدلشیچه، بو حکومت خلق ارادهسیگه ضد بۉلگنی اوچون طالبلرگه عشر و زکات تۉلهنمسلیگی کېرهک.
او «اطلاعات روز» گزیتهسیگه شوندهی دېدی: «زکات قرآنی کریمده بېلگیلنگن و کمبغللر نینگ حققیزدیر. زکات بېریلیشی کېرهک بۉلگن بیرینچی کیشیلر زکات نصابیگه اېگه بۉلگن شخص نینگ یقین قرینداشلریدیر. اوّل یقینلرگه، کېین باشقهلرگه بېریش فرضدیر. طالبان زکاتنی اۉزی اوچون ییغماقده و بو اسلام شریعتیگه ضددیر».
او خلقدن عشرنی مجبورن ییغیش «اسلام شریعتی»گه ضد اېکنینی تأکیدلب، شوندهی دېدی: «آدملردن اولر نینگ راضیلیگیسیز، مجبورلش و زۉرلیک بیلن پول ییغیش حرام و هېچ قندهی حالتده جایز اېمس. افغانستان خلقی جوده قشّاقلشگن و عشر تۉلهشگه قُربی یېتمهیدی، اما طالبان بو پوللرنی ییغیب آلماقده». طالبان حکومتی «اسلام شریعتی»نی تطبیق اېتهیاتگنینی دعوا قیلهدی. بیراق اهالی طالبان اۉز دعواسیگه ضد روشده اولرگه نسبتاً باسیم و چېکلاولرنی کوچهیتیرگنینی، عشر و زکاتنی قشّاقلیک و آچلیکده یشه یاتگن آدملردن مجبورن ییغایاتگنینی اَیتماقده.
عشر و زکات ییغیش طالبان نینگ قَیته حاکمیتگه کېلیشیدن آلدین هم بو گروه فعالیتیده موجود بۉلگن. طالبان افغانستان نینگ اوّلگی حکومتی و اونینگ غربدهگی اتفاقچیلریگه قرشی اوروش آلیب بارگن دورده هم دهقان و باغبانلردن عشر و زکات نامی آستیده پول ییغگن. اوشبو مبلغ نینگ بیر قِسمی اولر نینگ اوروش خرجتلرینی تأمینلشگه صرفلنگن. حاضر اېسه طالبان «اسلامي امیرلیک» دعواسی آستیده عینِ جریاننی اۉز حاکمیتی دوریده هم دوام اېتتیرماقده.
