کلیدر؛ چاق‌گرگی که سر آهو و پاهای گربه برتن دارد
یکی دیگر از خصوصیت‌های خوب این رمان، حفظ تعلیق به‌صورت استادانه است. شاید بارها اتفاق افتد که خواننده‌ی این رمان، ناهار یا شام خود را فراموش کند و یا عقب اندازد. حجم بلند این رمان، فقط با جادویِ حفظ تعلیق ماهرانه است که به‌شکل قابل ملاحظه‌ای زود تمام می‌شود.
بادهای تغییر در عرصه نظام بین‌‌الملل در حال ‌‌وزیدن است؛ آیا اژدها برمی‌‌خیزد؟
چین، در حال حاضر بعد از ایالات متحده دومین بودجه نظامی را دارد و این روند در حال افزایش است و باعث نگرانی جدی ایالات متحده شده ‌‌است. بودجه نظامی چین در سال 2008، 57 بیلیون دالر امریکایی بود که نسبت به سال 2007، 17.6 درصد افزایش را نشان می‌‌دهد.
از تمرکزگرایی تا رویای تمرکززدایی قدرت
به تعویق‌انداختن داعیه و یا اغماض از ضرورت حیاتی تمرکززدایی قدرت ممکن است برای برخی از آدرس‌های سیاسی دست‌دومی، آب‌ونان مقطعی‌ فراهم کند، اما نادیده‌گرفتن این نیاز جدی اجتماعی و سیاسی کشور پیامدی جز بحران و بی‌ثباتی، افتراق اجتماعی و پایین‌آمدن هرچه بیش‌تر میزان مشروعیت دستگاه قدرت در افغانستان نخواهد داشت.
اتنوسنتریسم و توهم ملت‌شدن در افغانستان
افغانستان به‌لحاظ تاریخی سرزمینی بوده که در آن مردم و تبار (اتنی)های مختلف با فرهنگ‌ها، رسم‌ها و عنعنات متفاوت اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با هم زندگی کرده‌اند، اما هیچ‌گاه یک ملت واحد نبوده‌ است. این سخن که «ما یک ملت واحد هستیم» برحق نیست؛ زیرا ما هنوز به یک توافق اساسی روی مسایل عمده و اساسی خود که عبارت از منافع ملی، حاکمیت ملی، ساختار قدرت سیاسی و نظام اداری است، نرسیده‌ایم.
شوکت صبور؛ خالق جنگل رسوا چه می‌کند؟
یک واقعیت ناخوشایند هم همین است که تعدادی از خواننده‌های بااستعداد چون امکانات و روابط لازم را ندارند، از چشم‌ها انداخته شده‌اند، و در این مورد شوکت صبور تنها نیست. ولی آنچه را صبور و امثال او خودشان یک‌تنه، اما با وسواس، تا هنوز بیرون داده است، نشان می‌دهد که آن‌ها استعدادهای در خور توجه‌اند.
من برای وطن چه می‌خواهم؟
من برای وطن دموکراسی، حکومت همه‌شمول و حاکمیت قانون می‌خواهم؛ اما در کشوری که قوم‌گرایی و تعصبات زبانی و مذهبی و سمتی این‌قدر قوی هستند، من نمی‌توانم به تنهایی برای دموکراسی گریبان پاره کنم یا با تأکید بر حاکمیت قانون تمام رابطه‌های ضروری‌ام با افراد قدرتمند را از بین ببرم.
کرونا و فقر؛ چگونه از بحران بیش‌تر در افغانستان جلوگیری کرد؟
برای ترویج نهادگرایی و تسریع اجراآت جهت مدیریت وضعیت، رییس‌جمهور به وزیر صحت عامه و والیان صلاحیت تصامیم مالی و اداری فراتر از محدودیت‌های کنونی بدهد. اما قبل از آن، بدون در نظرداشت مصلحت سیاسی، کسانی را که دانش مدیریت جدید و تجربه اجراآت اضطراری و سابقه کار با مؤسسات ملی و بین‌المللی دارند، به صفت والی و مسئولان ارشد بگمارد.
سوسیالیستِ مذهب‌‌گرا؛ خوانشی از پاسخ‌نامه‌ی ممدلی به پدرش
ما افغانستانی‌ها بیش‌ترمان، هر جایی که باشیم و در هر مقامی که رسیده باشیم، وقتی اعصاب‌مان خراب شد -که کم هم اتفاق نمی‌افتد- از کوره در می‌رویم و مثل بدمعاشان وقروتک‌ها، به تهدید و توهین طرف مقابل روی می‌آوریم. نماینده‌ی نوعی ما ممدلی نیز همین کار را می‌کند
اگر خبر به پدرم برسد | داستان
عرق در شیارهای گردنم سه خط مشخص سوزش ایجاد کرده بود. دستمال را از سرم برداشتم و عرق گردنم را خشک کردم. سایه‌ی درخت بزرگ بید کمی آرامم کرد. پای دیوار کانکریتی روی کاه و پلاستیک و پشقل حیوان و تراشه‌های چوب سر پا نشستم. به دیوار تکیه دادم. کف پایم در بین بوت از گرمی می‌سوخت.
عوامل آگاهانه و ناآگاهانه‌ی روایت قربانی‌نگر به زن
این عوامل منجر به کاهش قدرت چانه‌زنی سیاسی زنان افغانستان در حوزه‌های مختلف و همچنین سبب بی‌باوری‌های داخلی به حضور سیاسی زنان شده است. این عوامل باعث شده بحث حضور سیاسی زنان با اعداد اندازه‌گیری شود، نه براساس کیفیت، موثریت و تأثیرگذاری جمعی آنان.
ضرورت غیرمتمرکزشدن نظام سیاسی و اداری افغانستان
تحقیقات در حوزه اداره و مدیریت نشان می‌دهد که نظام سیاسی و اداری غیرمتمرکز رابطه مستقیم با کاهش فساد اداری دارد. دلیل‌اش هم این‌ست که پاسخ‌گویی و نظارت‌پذیربودن مأموران در نظام متمرکز و غیرمتمرکز متفاوت است. در نظام غیرمتمرکز مردم محل به مأموران ولایتی و محلی دسترسی مستقیم دارند. در صورتی که این مأموران صلاحیت‌های بودیجوی و اجرایی مستقل از مرکز داشته باشند، مردم از طریق رسانه‌ها و نهادهای اجتماعی مأموران منتخب‌شان را زیر فشار خواهند گذاشت تا نسبت به نیازهای‌شان پاسخ‌گو و مسئولیت‌پذیر باشند.
آموزگاران مکاتب خصوصی در باتلاق فراموشی
بحران کرونا پس از مدتی فروکش می‌‌کند. اوضاع عادی می‌‌شود. اما این بی‌‌مهری‌‌ها نسبت به معلمان مکاتب خصوصی، تمام نهاد آموزش و پرورش در کشور را متأثر می‌کند. جایگاه پایین معلم، از این هم بیش‌تر سقوط می‌‌کند. معلمی که این تجربه تلخ را سپری می‌‌کند، نفرت عمیقی نسبت به شغل معلمی پیدا خواهد کرد. و هر آن ممکن است از شغل معلمی دست بکشد و دیگر هرگز به این شغل روی نیاورد.