نوبل تینچلیک مکافاتی ساورینداری و انسان حقوقلری فعالی ملاله یوسفزی دنیا افغانستان عیاللریگه طالبان حرکتیدن کۉره کۉپراق ایشانیشی کېرهکلیگینی ایتدی.
یوسفزی خانیم بوگون کېچقورون (دوشنبه، ۳۰-سنبله) بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش ییغینینینگ ۸۱-ییغیلیشی دایرهسیده افغانستان عیاللرینینگ احوالی حقیده اۉتکزیلگن ییغیلیشده سۉزلهدی. اونگه کۉره، طالبلرنی تنیب آلیش و اولر نینگ کیملیگینی انگلب یېتیش اوچون بېش ییل یېترلی وقت بۉلگن.
او افغانستانده صادر بۉلهیاتگن واقعهلر جندر کمسیتیلیشی یاکه عیاللرنی جنسی سببلی تعقیب قیلیشدن هم کېنگراق اېکنینی، بلکه بو حکمرانلیکنینگ تیزیملشتیریلگن شکلی اېکنینی ایتدی.
انسان حقوقلری فعالی، شونینگدېک، افغانستانده صادر بۉلهیاتگن حالت «جند آپارتایدی» دېب اتهلیشی کېرهکلیگینی تأکیدلهدی. اونینگ ایتیشیچه، بو عیاللر و قیزلرگه قرشی تیزیملی رېپرېسسيهدیر و بیز اونی اصلیده قندهی بۉلسه، شوندهی دېب اتشیمیز کېرهک.
ملاله شوندهی دېدی: «بوگون عیاللرگه سیاستده اشتراک اېتیش، سپورت بیلن شغللنیش، صنعت ساحهسیده فعالیت یوریتیش یاکه حتا جماعت باغلریده بۉلیشگه رخصت بېریلمهیدی. اولر حتا محرم بۉلمهسه، شفاکارگه هم مراجعت قیله آلمهیدی. طالبلر عیاللرنینگ هر بیر حرکتی و حیاتی نینگ برچه جبههلرینی نظارت قیلماقده.»
او دنیانینگ افغانستان عیاللریگه نسبتاً اعتبارسیزلیگینی تنقید قیلیب، افغان عیاللری اۉزلری و کېلهجگی حقیده قرارلر قبول قیلینهدیگن خانهلرده بۉلیشنی ایستشلرینی ایتدی. اونینگ تأکیدلشیچه، بو عیناً دنیا یېتکچیلری طالبلر بیلن اوچرهشیب، عیاللرنینگ کېلهجگی حقیده قرارلر قبول قیلهدیگن خانهلردیر. عینِ پیتده افغانستان عیاللری و قیزلری بو اوچرهشوولردن چېتلشتیریلماقده.
ملاله یوسفزی قۉشیمچه قیلدی: «بیز قیته-قیته تأکیدلشیمیز کېرهک بۉلگن جهتلردن بیری شوکی، طالبلر بیلن مناسبتلرنی نارمهللشتیرمسلیگیمیز کېرهک. اولرگه مشروعیت بېرمسلیگیمیز یاکه اولرنی تن آلمهسلیگیمیز کېرهک. افغان عیاللری اولر نینگ کېلهجگی حقیده قرارلر قبول قیلینهدیگن خانهلرده هم بۉلیشی کېرهک. قیزلر حقوقلرینی حمایه قیلیش مسألهسیده هېچ قندهی مُراضاتگه باره آلمهیمیز.»
او طالبلرنینگ عیاللرگه قرشی چېکلاولری و سیاستلریگه توختهلیب، شوندهی دېدی: «دنیا یېتکچیلریدن عیاللرگه طالبلردن کۉره کۉپراق ایشانیشلرینی سۉرهیمن. اولر بیزگه شونچهکه فېمینیزمگه ایشانیشلرینی، فېمینیستیک سیاست یوریتیشلرینی و جندر تېنگلیگی نینگ بویوک حمایهچیلری اېکنلیکلرینی ایتمسینلر. اما حیاتیمیزده کۉریشیمیز ممکن بۉلگن اېنگ رېپرېسسیو رېجیملردن بیری بیلن تۉقنش کېلگنلریده، عیاللر اوچون هېچ نرسه قیله آلمهیپتیلر.»
طالبلر افغانستان اوستیدن قَیته نظارت اۉرنهتگنیدن بویان عیاللر و قیزلر نینگ تعلیم آلیشی و ایشلشینی تعقیقلب، اولرنینگ جمعیتدهگی اشتراکی و موجودلیگیگه نسبتاً کېنگ کۉلملی چېکلاولر جاري قیلگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی متخصصلرینینگ ایتیشیچه، طالبلر نینگ عیاللرگه نسبتاً سیاستلری «انسانیتگه قرشی جنایت» حسابلنهدی و «جندر آپارتایدی» صفتیده بهالنیشی ممکن.
