«قارانغولیک آرتیده: افغانستاندهگی معلوللیگی بۉلگن انسانلرنینگ متانتی، قدر- قیمتی و امید حکایهلری» حجتلی فلمی بویوک بریتانيا پارلمانیده نمایش اېتیلدی.
افغانستاندهگی معلوللیگی بۉلگن شخصلر، جملهدن معلوللیگی بۉلگن عیاللر و قیزلرنینگ کوندهلیک حیاتی همده حیاتي تجربهلرینی عکس اېتتیرووچی «قارانغاولیک آرتیده: افغانستاندهگی معلوللیگی بۉلگن انسانلر نینگ متانتی، قدر-قیمتی و امید حکایهلری» ناملی حجتلی فلم بویوک بریتانيا پارلمانیده نمایش اېتیلدی.
فلیم چهارشنبه کونی (۳-سرطان) راهیاب RAHYAB Initiative)) تامانیدن بویوک بریتانيا پارلمانیده تشکیل اېتیلگن مخصوص تدبیر دایرهسیده نمایش قیلیندی.
تدبیرده بویوک بریتانيا پارلمانی اعضالری، انسان حقوقلری بۉییچه کارشناسلری، جملهدن بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ افغانستان بۉییچه مخصوص گزارشگلری ریچارد بنت همده معلوللر حقوقلری ساحهسیده فعالیت یوریتووچی متخصصلر اشتراک اېتدی.
رهیاب تشبثی باشلیغی بنفشه یعقوبی اۉز نطقیده افغانستاندهگی معلوللیگی بۉلگن انسانلرنینگ آوازی خلقارا میدانده اېشیتیلیشی مهملیگینی تأکیدلهدی.
شونینگدېک، بویوک بریتانيا پارلمانی اعضاسی گرت توماس و کارگر حزبی نینگ تشقی سیاست گروهی باشلیغی پَیمانه اسد خلقارا همجعميت افغانستاندهگی انسان حقوقلری، خصوصاً معلوللیگی بۉلگن شخصلر حقوقلریگه اعتبارینی دوام اېتتیریشی ضرورلیگینی قید اېتدیلر.
رهیاب تشبثی دیرېکتوری نینگ اۉرینباسری مهدي سلامي تشکیلات نینگ دله تدقیقاتلری و علمي ایزلنیشلری نتیجهلریگه تهیهنیب، افغانستاندهگی معلوللیک مسألهسینی توشونیش کۉپ قیرّهلی یاندشوونی طلب قیلیشینی ایتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بوندهی یاندشوو معلوللیک نینگ جسماني و ایندیویدول جهتلری بیلن بیر قطارده، انسانلر حیاتیگه تأثیر قیلووچی اجتماعي، نهادلر و تیزیملی عامللرنی هم حسابگه آلیشی کېرهک.
تدبیر دایرهسیده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ افغانستاندهگی انسان حقوقلری بۉییچه مخصوص گزارشگلری ریچارد بنت، رهیاب تشبثی رهبری بنفشه یعقوبي همده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ معلوللیگی بۉلگن شخصلر حقوقلری بۉییچه مخصوص معروضهچیسی و هبا هجرس اشتراکیده مخصوص پنېل محاکمهسی هم اۉتکزیلدی.
بحثده سۉزگه چیققنلر افغانستاندهگی معلوللیگی بۉلگن انسانلر دوچ کېلهیاتگن معمالر فقط اولرنینگ جسماني حالتی یاکه ساغلیغی بیلن باغلیق اېمسلیگینی تأکیدلهدیلر. اولرنینگ فکریچه، اۉنلب ییللر دوام اېتگن اوروش، قشّاقلیک، مجبوري کۉچیش، ساغلیقنی سهقلش تیزیمی نینگ ضعیفلیگی، انسانپرورلیک بحرانی همده نهادیلشگن چېکلاولر بیرگهلیکده اوشبو معمالرنی ینه-ده چوقورلشتیرگن.
متخصصلر بو عامللر معلوللیگی بۉلگن شخصلرنینگ اجتماعي، اقتصادي و فقرالیک حیاتیده تۉلیق اشتراک اېتیشیگه جدّي تۉسیقلر یرهتگنینی تأکیدلهدیلر.
اولر معلوللیگی بۉلگن انسانلرنینگ کمسیتیلیشی و جمعیتدن چېتلشتیریلیشی بیرته سبب نتیجهسی اېمس، بلکه شخصي شرایطلر، جمعیتدهگی مناسبتلر، دولت انستیتوتلری و عمومي سیاستلرنینگ اۉزارا تأثیری محصولی اېکنینی قید اېتدیلر. شو سببلی، اجتماعي اینکلیوزيهنی تأمینلش برچه درجهلرده موافقلشتیریلگن چارهلرنی طلب قیلهدی.
اشتراکچیلر معلوللیگی بۉلگن شخصلر حالتیگه عاید معلوماتلر و علمي تدقیقاتلرده حلی هم سېزیلرلی بۉشلیقلر موجودلیگینی بیلدیریب، بیلیم یورتلری، علمي مرکزلر، خلقارا تشکیلاتلر و محلي انستیتوتلر اۉرتهسیدهگی همکارلیک ثمرهلی سیاست ایشلب چیقیش اوچون انیقراق معلوماتلر بازهسینی یرهتیشگه خدمت قیلیشینی تأکیدلهدیلر.
شونینگدېک، اولر افغانستانده معلوللیگی بۉلگن شخصلر حالتی بۉییچه دلیللرگه اساسلنگن و فنلرارا تدقیقاتلرنی کوچهیتیریشگه چقیردیلر.
تدبیر اشتراکچیلری محلي شرایطلرگه ماس، اینکلیوزیو رواجلنیش دستورلریگه کۉپراق سرمایه کیریتیش ضرورلیگینی هم تأکیدلهدیلر. اولر نینگ فکریچه، رواجلنیش و انسانپرورلیک دستورلری نهفقط ایندیویدوال احتیاجلرنی، بلکه معلوللیگی بۉلگن انسانلر یشهیاتگن اجتماعي و نهادیلشگن شرایطلرنی هم حسابگه آلیشی همده محلي تشکیلاتلرنینگ دستورلرنی ایشلب چیقیش و عملگه آشیریشدهگی رۉلینی کوچهیتیریشی لازم.
سۉزگه چیققنلر خلق ارا مقیاسده تن آلینگن «بیزسیز بیز حقیمیزده هېچ نرسه» تمایلیگه تهیهنیب، معلوللیگی بۉلگن شخصلر تدقیقاتلر، سیاست ایشلب چیقیش، دستورلرنی عملگه آشیریش و بهالش جریانلریده فعال اشتراک اېتیشی کېرهکلیگینی تأکیدلهدیلر. اولرنینگ فکریچه، بو انسانلر فقط خدمت آلووچیلر اېمس، بلکه ترقیات نینگ تېنگ حقوقلی همکارلری صفتیده اعتراف اېتیلیشی لازم.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی معلوماتلریگه کۉره، افغانستانده قریب 1،5 میلیون کیشی آغیر معلوللیک بیلن یشهیدی و بو معلوللیکلر نینگ اکثریتی اۉنلب ییللر دوام اېتگن اوروش عاقبتی دیر. تشکیلات قید اېتیشیچه، اوروش عاقبتیدهگی معلوللیک یوکی نینگ اېنگ کتّه قِسمینی بالهلر کۉترماقده.
2021-ییل اگست آییده طالبان حاکمیتنی قَیته اېگهلهگنیدن سۉنگ افغانستان نینگ اقتصادي و اجتماعي تیزیمی جدّي انقراضگه یوز توتدی. بو حالت معلوللیگی بۉلگن انسانلرنینگ حیاتیگه هم کېسکین سلبي تأثیر کۉرسهتدی.
رهیاب تشبثی حساباتیگه کۉره، سۉنگگی تۉرت ییل دوامیده خلقارا یاردم نینگ قیسقهریشی، دولت انستیتوتلری نینگ ایزدن چیقیشی، ساغلیقنی سقلش خدمتلری نینگ کمهییشی و قشّاقلیک نینگ کوچهییشی عاقبتیده معلوللیگی بۉلگن شخصلر کۉپ قیرّهلی محروملیک و اجتماعي چېتلنیش خوفی آستیده قالماقده.
