طالبان پس از دوونیمدهه بار دیگر اصطلاح «عناصر شر و فساد» را وارد ادبیات رسمی و تبلیغاتی خود کردهاند؛ اصطلاحی که این بار همزمان با ادعای حملات پهپادی به خاک پاکستان مطرح شده و منابع نزدیک به این گروه میگویند منظور از آن نظامیان پیشین افغانستان است. کاربرد این عبارت برای توصیف مخالفان ظاهرا نگرانی طالبان از شکل گرفتن روابط محکمتر میان حکومت پاکستان و نظامیان پیشین و مخالفان مسلح طالبان را بازتاب میدهد. به نظر میرسد که طالبان با به کار بردن این عبارت میکوشند نشان بدهند که از حمایت پاکستان از مخالفان طالبان آگاه اند.
طی دو هفتهی اخیر، وزارت دفاع طالبان مدعی شده است که حملات هوایی علیه مراکز شاخه خراسان دولت اسلامی (داعش) و عناصر «شر و فساد» را در ایالتهای خیبرپختونخوا و بلوچستان پاکستان، هممرز با افغانستان، انجام داده است. هرچند وزارت دفاع طالبان نوع این حملات را مشخص نکرده، اما گزارشها و شواهد منتشرشده نشان میدهد که این حملات با استفاده از پهپاد انجام شده است.
وزارت دفاع طالبان روز جمعه (۲۹ جوزا) برای نخستینبار پس از به قدرت رسیدن مجدد اصطلاح «شر و فساد» را در اطلاعیهی خود به کار برد؛ اصطلاحی که در نزدیک به پنج سال حاکمیت دوبارهی طالبان بر افغانستان در بیانیههای رسمی این گروه دیده نشده بود. وزارت دفاع طالبان توضیح نداده است که منظور از «شر و فساد» کدام گروه یا جریان است و این عنوان را برای چه کسانی به کار میبرد.
در اطلاعیهی روز جمعه وزارت دفاع طالبان آمده است که مراکز داعش و عناصر «شر و فساد» با همکاری برخی حلقههای استخباراتی «مغرض» برای طراحی و سازماندهی حملات علیه خاک افغانستان مورد استفاده قرار میگرفتند. در این اطلاعیه ذکر شده بود که حملات به منطقهی «گلستان» مربوط ولسوالی قلعه عبدالله و همچنان در منطقهی «شکر آبِ جنگلگردی» مربوط ولسوالی چاغی در ایالت بلوچستان انجام شد که در نتیجهی آن، «مراکز مشترک عناصر شر و فساد و داعشیان هدف قرار گرفت».
دومین حمله و تکرار ادعا
بار دوم، وزارت دفاع طالبان به روز سهشنبه (۹ سرطان) اعلام کرد که حملههای هوایی به مراکز داعش و عناصر «شر و فساد» در منطقهی سرانان ولسوالی پشین ایالت بلوچستان انجام شده است.
در این اطلاعیه ادعا شده بود که در این حملههای هوایی به داعش و عناصر «شر و فساد» تلفات سنگین جانی و مالی وارد شده است. در این اطلاعیه ذکر شده است: «این حملات با دقت بالا بر اهداف تعیینشده انجام شده و هیچگونه تلفات ملکی در پی نداشته است. نیروهای دفاع هوایی افغانستان هر مکانی را که از آن برای اخلال امنیت افغانستان استفاده شود، هدف قرار خواهند داد.»
عناصر «شر و فساد» کیستند؟
منابعی در میان طالبان مدعی شدهاند که منظور از اصطلاح «عناصر شر و فساد»، نیروهای پولیس محلی در حکومت پیشین افغانستان است که در منطقهی سرانان ولسوالی پشین ایالت بلوچستان حضور دارند.
این منابع همچنین عکسها و ویدیوهایی منتسب به این نیروها را منتشر کرده و مدعی شدهاند که آنان آزادانه در ایالت بلوچستان رفتوآمد و گشتوگذار میکنند.
کاربران نزدیک به طالبان نیز نوشتند که این حملهی پهپادی به کندک فیضالله غبیزی در نزدیکی اسپینبولدک قندهار و در منطقهی سرانان ولسوالی قلعه عبدالله ایالت بلوچستان انجام شده است. این کاربران حتا مدعی شدند که فیضالله غبیزی، با وجود آنکه شهروند افغانستان است، جاسوس استخبارات پاکستان محسوب میشود. آنان همچنین حدس زدند که «قاهر قوماندان»، از افراد نزدیک به فیضالله غبیزی نیز در این حملات کشته شده است.
بااینحال، ویدیوهایی که طالبان منتشر کردهاند، شماری از افراد لباس شخصی را نشان میدهد که سلاح حمل میکنند؛ در حالی که باشندگان ایالت بلوچستان و بخشهایی از خیبرپختونخوا نیز بهطور معمول پیراهن و تنبان میپوشند و صرف نوع پوشش به تنهایی هویت این افراد را مشخص نمیکند.
فردوس کاوش، روزنامهنگار، در حساب فیسبوک خود نوشت که طالبان در دورهی نخست حاکمیتشان اصطلاح «عناصر شر و فساد» را برای نیروهای مقاومت و دیگر نیروهای غیرطالب به کار میبردند، اما پس از بازگشت دوبارهی این گروه به قدرت در سال ۲۰۲۱، این اصطلاح دیگر استفاده نشد؛ زیرا تمام نیروهای غیرطالب از صحنهی نظامی کنار رفته بودند.
البته طالبان ادعا کردهاند که داعش و عناصر «شر و فساد» در منطقهی سرانان مرکز مشترک داشتهاند. اما اگر براساس ادعای طالبان، منظور از «عناصر شر و فساد» نیروهای پولیس محلی حکومت پیشین افغانستان باشد که اکنون علیه طالبان بسیج شدهاند، این ادعا با توجه به سابقهی رویاروییهای خونین داعش و نیروی پولیس حکومت جمهوریت محکم به نظر نمیآید؛ زیرا نظامیان پیشین افغانستان بارها شاخه خراسان دولت اسلامی (داعش) را سرکوب کرده و درگیریهای سنگینی با این گروه داشتهاند. داعش در پی برقراری خلافت اسلامی در افغانستان است، اما چنین هدفی با خواست و اهداف مخالفان طالبان، از جمله جبهههای نظامی مخالف این گروه همخوانی ندارد و آنان چنین داعیهای را مطرح نکردهاند.
افزایش تنش طالبان و پاکستان
حکومت طالبان با حمایت پاکستان، بهویژه ارتش و سازمان اطلاعات نظامی آن کشور (آیاسآی)، توانست پس از شکست در حملهی ائتلاف جهانی به رهبری امریکا در پی حملات ۱۱ سپتامبر، خود را دوباره سازماندهی کرده و جنگ را از سر بگیرد. بااینحال، پس از بازگشت طالبان به قدرت، این گروه به درخواست پاکستان برای اعمال فشار و مقابله با تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) و همپیمانان آن پاسخ مثبت نداده است.
در چند ماه اخیر سطح تنش میان حکومت طالبان و پاکستان افزایش یافته است. پاکستان طی ماههای گذشته حملات هوایی به قلمرو افغانستان انجام داده که تلفات غیرنظامیان را نیز در پی داشته است. در مقابل، حکومت طالبان که هنوز مشخص نیست پهپادهای خود را از کدام منبع و مرجع بهدست آورده است، حملات پهپادی به خاک پاکستان را با ادعای هدف قرار دادن مراکز داعش و عناصر «شر و فساد» انجام میدهد.
حکومت طالبان در پاسخ به ادعای پاکستان مبنی بر حمایت این گروه از تحریک طالبان پاکستان و همپیمانان آن، مدعی است که شاخه خراسان دولت اسلامی (داعش) و همچنین عناصر «شر و فساد» از خاک پاکستان علیه طالبان حملات را سازماندهی و اجرا میکنند.
بااینحال، تا کنون هیچ گزارش مستندی دربارهی بسیج نظامیان پیشین افغانستان، از جمله نیروهای پولیس محلی، در خاک پاکستان برای انجام عملیات علیه طالبان منتشر نشده است.
حکومت طالبان نگران است که پاکستان براساس سیاست دیرینهی خود در قبال افغانستان، که طی حدود نیمقرن گذشته بر حمایت از مخالفان حکومتهای افغانستان برای تضعیف یا سرنگونی آنان استوار بوده، این بار نیز از مخالفان طالبان حمایت کند. همانگونه که پاکستان در دوران نظام جمهوری از طالبان حمایت کرد، اکنون نیز حکومت طالبان بیم آن دارد که اسلامآباد گروههای دیگری، از جمله نظامیان پیشین افغانستان، را برای مقابله با طالبان سازماندهی و حمایت کند؛ اقدامی که میتواند چالشهای امنیتی این گروه را در آینده گسترش دهد.
آنچه تا کنون روشن است، این است که اصطلاح «شر و فساد» پس از چند سال دوباره به ادبیات رسمی طالبان بازگشته است؛ اما هنوز روشن نیست این واژه صرفا یک تعبیر تبلیغاتی برای حملات اخیر به خاک پاکستان است یا از این پس بهمثابهی عنوان رسمی برای اشاره به مخالفان جدید طالبان در خارج از افغانستان به کار خواهد رفت.
