پس از حملات اخیر جبهههای نظامی مخالف طالبان در ولسوالی زیباک و خروج چندساعتهی ولسوالی یفتل از کنترل این گروه، حکومت طالبان نیروهای بیشتری به بدخشان، بهویژه ولسوالیهای زیباک و یفتل، فرستاده است. گشتزنی نیروهای طالبان در مناطق مرزی این ولایت افزایش یافته است و حضور نیروهای پشتونتبار طالبان نیز تقویت شده است. همزمان با اعزام نیرو، طالبان میکوشند تصویر آسیبدیدهی نظام خود در برابر گروههای مقاومت در بدخشان را نیز از نظر تبلیغاتی ترمیم کنند.
عبدالوکیل منیب، فرمانده فرقه ۲۱۹ عمر ثالث طالبان، اخیرا از مناطق مرزی بدخشان با تاجیکستان و چین بازدید کرده است. در یکی از عکسهای منتشرشده از این بازدید، یک موتر تویوتا لندکروزر دیده میشود که در افغانستان به «سیمرغ» مشهور است. این نوع موتر بیشتر از سوی فرماندهان پشتونتبار طالبان استفاده میشود. توانایی این موترها در جابهجایی نیروها و سرعت زیاد آنها باعث شده است که طالبان از آنها برای اکمال نیروهای خود در جغرافیای کوهستانی و دشوارگذر بدخشان استفاده کنند.
اعزام رسانهها به زیباک
طلوعنیوز و رسانههای نزدیک به طالبان، از جمله رادیو حریت و رادیو امید، و چندین یوتیوبر هوادار این گروه، به ولسوالی زیباک و محل درگیری میان طالبان و نیروهای «جبهه آزادی افغانستان» رفتند.
طلوعنیوز، ذبیحالله سادات، عضو هیأتمدیره بخش نشرات موبیگروپ را برای پوشش این رویداد اعزام کرد. حضور او در کنار نیروهای طالبان و اسکورتشدنش از سوی این نیروها با انتقاد شدید شماری از کاربران شبکههای اجتماعی مواجه شده است.
مصاحبهی ذبیحالله سادات با مسئولان امنیتی طالبان در نقطهی صفر مرزی بدخشان با پاکستان نیز واکنشهایی برانگیخته است. یکی از مسئولان امنیتی طالبان در این مصاحبه گفت: «کدام مشکلی نیست. آنها که میگویند مقاومتگر هستند و یا هر چیز [دیگر] هستند. آنها نه مقاومتگر هستند نه چیز دیگری. آنها… دزدها هستند. اینها نه مقاومتگر هستند و نه میتوانند که بدخشان و خصوصا افغانستان و مرزهای صفری ما را ملغا کنند و تحت تصرف بگیرند، آنها این کار را کرده نمیتوانند.»
او مدعی شد که هیچ گروهی نمیتواند امنیت مناطق مرزی بدخشان با پاکستان را تهدید کند؛ «آنها چهار تا دزد هستند که چهار روز همینجا [اشاره به منطقهای که نیروهای جبهه آزادی حضور داشتند] بودند. به یاری پروردگار، ضربهی سنگینی زدیم.»
بخشی از نیروهای جبهههای نظامی مخالف طالبان از اعضای نیروهای ویژه و ارتش حکومت پیشین افغانستان هستند که سالها تجربهی جنگ با طالبان را دارند. این سابقه باعث شده است که حملات این جبههها به تهدید جدیتری برای طالبان در بدخشان تبدیل شود.
طالبان در بخش تبلیغات و پروپاگندا نیز نیروی زیادی در اختیار دارند. تلاش برای «عادی» جلوه دادن رویدادهای بدخشان در رسانههای تحت مدیریت این گروه و فضای مجازی همچنان ادامه دارد.
تنش میان طالبان و باشندگان یفتل
در ۱۰ اسد، میان شماری از باشندگان ولسوالی یفتل و نیروهای طالبان مستقر در این ولسوالی درگیری و تنش شکل گرفت. منابع مردمی در یفتل گفتند که این درگیری پس از آن آغاز شد که نیروهای طالبان یک زن را بازرسی کردند. در این رویداد دستکم دو نفر از باشندگان محل و یک عضو طالبان کشته و شماری دیگر زخمی شدند.
پس از این رویداد و اعتراضهای ناشی از آن، ملا حسن آخوند، نخستوزیر طالبان، هیأتی را برای بررسی رویداد یفتل اعزام کرد. ریاست این هیأت را نورالله نوری، وزیر سرحدات، اقوام و قبایل طالبان، بر عهده داشت. رحمتالله نجیب، معاون اداری وزارت داخله و مولوی محمدعلی جان احمد، معاون لجستیک وزارت دفاع طالبان، نیز از اعضای این هیأت بودند.
در اطلاعیهای که وزارت سرحدات، اقوام و قبایل طالبان منتشر کرد، آمده بود که این هیأت از فیضآباد، مرکز بدخشان، به همراه امانالدین منصور، والی طالبان در هلمند، به ولسوالی یفتل رفته و با باشندگان محل دیدار کرده است.
نورالله نوری در دیدار با شماری از متنفذان ولسوالی یفتل مدعی شد که در صفوف طالبان هیچگونه تبعیض، قومگرایی و نژادپرستی وجود ندارد. او تأکید کرد که پس از بررسی و تحقیق، افراد مسئول در رویداد یفتل شناسایی و به پنجهی قانون سپرده خواهند شد.
سپس هیأت طالبان از باشندگان یفتل خواست که از «امارت اسلامی» حمایت کنند. موسیخان مرشد، عضو هیأت اعزامی طالبان، مدعی شد که مردم یفتل در کنار «امارت اسلامی طالبان» هستند.
او گفت: «کسی همانطور فکر نکند که مردم یفتل پایین و بالا نظام [طالبان را] خوش ندارند. برادرهای عزیز! …در این نظام قرآن حاکم است و مسئولان [آن] علما و مجاهدین هستند. در این نظام ناموس ما و شما محفوظ است و در این نظام امنیت است. آیا شما به این نظام راضی هستید یا نیستند، شما جواب بدهید! الحمدالله! این مردم ولسوالی یفتل سفلی همه از نظام اسلامی، شرعی و محمدی راضی هستند.»
عبدالقدیر غفوری، ولسوال یفتل پایین بدخشان، نیز مدعی شد که «دشمنان» امارت اسلامی در تلاش تبلیغات در یفتل هستند.
او گفت: «شکلی که دشمنان این نظام و امارت اسلامی و ملت افغانستان شایعات بد و سوء به راه انداختند، ثابت میکنند و نه آن رقمی که شما انتظار دارید؛ انتظار شما نقش بر آب است. آن خواب و خیال است و آرمانهای شما به گور میرود. جای دارد که دشمنان افغانستان و این نظام اسلامی زحمات خود را بکشند و تلاشهای خود را بکنند و رسوا شوند.»
حدود یک ماه پیش، ولسوالی یفتل پایین براثر حملهی «جبهه سپاهیان میهن» برای چند ساعت از کنترل طالبان خارج شد. نیروهای این جبهه پرچم خود را بر ساختمان ولسوالی یفتل نصب کردند.
سپس عبدالقیوم ملنگ، فرمانده «جبهه سپاهیان میهن»، ویدیویی از حضورش در این ولسوالی منتشر کرد. او در این ویدیو با لحنی کنایهآمیز خطاب به طالبان گفته بود: «سلام من را به هبتالله (رهبر طالبان) برسان.»
انتشار ویدیوی نصب پرچم «جبهه سپاهیان میهن» و پیام کنایهآمیز عبدالقیوم ملنگ بازتاب گستردهای داشت. یفتل نخستین ولسوالیای است که در طول پنج سال حاکمیت مجدد طالبان -هرچند برای چند ساعت- از کنترل این گروه خارج شده است.
تحولات اخیر در ولسوالیهای زیباک و یفتل نشان میدهد که بدخشان در حال تبدیلشدن به یکی از کانونهای تازهی مخالفت مسلحانه و نارضایتی محلی علیه طالبان است. اعزام نیرو و تجهیزات بیشتر و تلاش برای کنترل روایت رسانهای این رویدادها نیز نشان میدهد که طالبان تهدیدهای امنیتی در این ولایت را جدی گرفتهاند.
