چندین صراف در ولایت بلخ به روزنامه اطلاعات روز می‌گویند که طالبان به تمامی صرافان «کفایت‌مارکت»، مرکز اصلی تبادل ارز در شهر مزار شریف، هشدار داده‌اند که هرچه زودتر فعالیت‌های‌‌شان را به مرکز تجارتی «مزارهتل» منتقل کنند و هر صرافی که با این تصمیم مخالفت کند، بازداشت و زندانی خواهد شد.
بهگفتهی این صرافان، محمدیوسف وفا، والی طالبان در بلخ و از نزدیک‌ترین افراد به ملا هبت‌الله آخوندزاده، رهبر این گروه، بر خروج اجباری آنان از کفایت‌مارکت پافشاری می‌کند. این در حالی است که صرافان، علاوه بر نگرانی درباره‌ی امنیت و امکانات محل جدید، می‌گویند این انتقال می‌تواند زیان مالی سنگینی به آنان وارد کند.
سنگ تهداب مرکز تجارتی مزارهتل در سال ۱۴۰۱ خورشیدی، براساس تفاهم وزارت مالیه‌ی طالبان با بخش خصوصی، در شهر مزار شریف گذاشته شد. این مرکز با سرمایه‌‌گذاری مشترک چند بازرگان در زمین دولتی و با هزینه‌ی ۲۰ میلیون دالر ساخته شده و در سه‌طبقه، حدود ۹۰۰ دکان دارد. قرارداد این مرکز با بخش خصوصی برای ۲۰ سال تنظیم شده است و قرار است پس از پایان این مدت، به حکومت واگذار شود.
صرافان به اطلاعات روز می‌گویند که حاجی خان کاکر، بازرگان قندهاری، از سهام‌داران مزارهتل است. آنان ادعا می‌کنند که او از نزدیکان محمدیوسف وفا، والی طالبان در بلخ است و چند بازرگان پشتون دیگر نیز در این مرکز سهام دارند. این صرافان، ارتباط برخی سهام‌داران با والی طالبان را از دلایل پافشاری مقام‌های محلی بر انتقال فعالیت صرافی‌ها به مزارهتل می‌دانند.
انتقال کسب‌وکارها به این مرکز، پیش از این نیز صورت گرفته است. هم‌‌اکنون اتحادیه‌های فروش دارو و بخشی از فروشندگان مواد غذایی در مزارهتل مستقر شده‌اند. شرکت‌های دارویی نیز پیش‌تر به‌‌صورت اجباری از «مارکت آریا» به این مرکز منتقل شده بودند و اکنون صرافان کفایت‌مارکت با فشار برای انتقال فعالیت‌های‌‌شان مواجه‌اند.
سقوط ارزش دکان‌ها
چندین صراف به اطلاعات روز می‌گویند که ارزش دکان‌های کفایت‌مارکت از ۳۰ تا ۱۲۰ هزار دالر متغیر است و بهای برخی از آن‌ها حتا به ۲۰۰ هزار دالر می‌رسد. آنان نگران اند که با انتقال اجباری فعالیت صرافی‌ها، ارزش دکان‌هایی که با قیمت‌های بلند خریده‌اند، به‌‌شدت کاهش یابد.
بهگفتهی آنان، طالبان با وجود این نگرانی‌ها، همچنان بر اجرای تصمیم انتقال صرافان به مزارهتل اصرار دارند.
نگرانی صرافان تنها به ارزش دکان‌ها محدود نمی‌شود. شماری از آنان می‌گویند که طی سال‌ها فعالیت در کفایت‌مارکت، نشانی مشخص و شناخته‌‌شده‌ای برای مشتریان خود ساخته‌اند و انتقال اجباری، این ارتباط و اعتبار را نیز آسیب می‌زند.
محمدهاشم (مستعار)، یکی از صرافان بلخ که ۱۳ سال در کفایت‌مارکت فعالیت کرده است، می‌گوید: «کفایت‌مارکت برای ما تنها یک بازار نیست بلکه اعتبار است. ما سال‌ها کوشش کردیم که اعتبار مشتریان خود را جلب کنیم و یک آدرس مشخص بسازیم تا مردم ما سرگردان نشوند. مزارهتل اصلا جای صرافی نیست.»
فشار و بازداشت
فشار طالبان برای انتقال صرافان از کفایت‌مارکت به مزارهتل، پیشینه‌ی چندماهه دارد. در ماه حوت سال گذشته، طالبان حاجی عبدالقیوم رحیمی، رییس اتحادیه صرافان بلخ و هشت عضو این اتحادیه را برای مدتی بازداشت کردند.
منابع در آن زمان به اطلاعات روز گفته بودند که دلیل این بازداشت‌ها، مخالفت اتحادیه با انتقال صرافان به مزارهتل بوده است. بهگفتهی منابع، مسئولان اتحادیه این انتقال را به سود صرافان نمی‌دانستند.
در ادامه‌ی این فشارها، نیروهای طالبان در اواسط ماه سنبله سال روان، حدود ۸۰ دکان صرافی را در کفایت‌مارکت مهرولاک کردند. این اقدام برای فشار بر صرافانی صورت گرفت که با رفتن به مزارهتل مخالف بودند. طالبان به آنان هشدار دادند که هرچه زودتر کفایت‌مارکت را ترک کنند.
پس از آن، اتحادیه صرافان بلخ در یکم ماه میزان، در یک نشست خبری اعلام کرد که دفتر ریاست این اتحادیه به مزارهتل منتقل شده و از این پس، این مرکز محل دادوستد ارز در شهر مزار شریف است.
حاجی عبدالقیوم رحیمی، رییس اتحادیه صرافان بلخ، در این نشست خبری گفته بود: «کمیته‌‌ای که به هدایت مقام ولایت ترتیب شده بود حکم صادر کرد که باید دفتر ریاست اتحادیه صرافان را از کفایت‌مارکت به مرکز تجارتی مزارهتل انتقال دهیم. به همین دلیل فعالیت‌های این اتحادیه پس از این از مرکز تجارتی مزارهتل ادامه پیدا می‌کند.»
با وجود انتقال دفتر اتحادیه، مخالفت شماری از صرافان با تغییر محل فعالیت‌‌شان ادامه دارد. دست‌کم ۲۰ صراف در گفت‌وگو با اطلاعات روز، از توسل طالبان به زور و تهدید برای انتقال دفترهای صرافی انتقاد کرده و مشکلات متعددی را دلیل مخالفت‌‌شان با رفتن به مزارهتل عنوان کرده‌اند.
نبود دکان کافی برای تمامی صرافان، نبود امنیت مناسب، رسیدگی نشدن به موقع به مشکلات، هزینه‌ی بلند خدمات مارکت، نبود برق پایدار و جنراتور خودکار هنگام قطع برق، از جمله مشکلاتی است که آنان مطرح می‌کنند. صرافان همچنین از انحصار خدمات اینترنت در دست یک شبکه با هزینه‌ی بلند و آنتن‌دهی ضعیف شکایت دارند.
عزیزالله (مستعار)، یکی از صرافان کفایت‌مارکت، از طالبان می‌خواهد که در تصمیم انتقال اجباری آنان تجدیدنظر کنند. او می‌گوید که مزارهتل محل مناسبی برای ادامه‌ی فعالیت صرافی‌ها نیست و انتقال به آن می‌تواند نگرانی‌های امنیتی به همراه داشته باشد.
او می‌افزاید: «مارکت تجارتی مزارهتل درست است که یک مرکز جدید است و امکانات کافی دارد اما امنیت ندارد. در کفایت‌مارکت ما شاهد هیچ دزدی نیستیم چون مارکت در وسط بازار است چهار طرف‌اش بیروبار است و هیچ دزد پس از دزدی از ساحه فرار کرده نمی‌تواند اما از مزارهتل راه فرار زیاد است.»
مزارهتل در شهر مزار شریف/شبکه‌های اجتماعی
دو روایت از ظرفیت مزارهتل
در کنار نگرانی‌های امنیتی و هزینه‌های خدمات، ظرفیت مزارهتل برای پذیرش تمامی صرافان نیز محل اختلاف است.
یکی از اعضای اتحادیه صرافان بلخ که نمی‌خواهد هویتش در گزارش ذکر شود، نبود دکان کافی را از دیگر دلایل خودداری صرافان از انتقال به این مرکز می‌داند.
او می‌گوید که در حال حاضر، بیش از ۵۰۰ شرکت صرافی در کفایت‌مارکت جواز فعالیت دارند و در هر شرکت، دست‌کم سه صراف کار می‌کنند. بهگفتهی این عضو اتحادیه، شمار صرافانی که اکنون در این مارکت سرگرم تبادل ارز هستند، به بیش از دو هزار نفر می‌رسد.
این صراف می‌گوید: «در مزارهتل دکان کم است. ما حدود دو هزار دکان نیاز داریم. مزارهتل نمی‌تواند نیازمندی ما را تأمین کند. ما اگر از اینجا برویم در مزار‌هوتل جای نمی‌شویم.»
در مقابل، عصمت‌الله اسحاق‌زی، یکی از شرکای مزارهتل، پیش از این ادعای کمبود جا را رد کرده و به رسانه‌ها گفته بود که حدود ۴۰۰ دکان مجهز برای صرافی‌ها در نظر گرفته شده است و آنان می‌توانند با خیال راحت در این مرکز فعالیت کنند؛ «ما ۴۰۰ دفتر مجهز با اتاق‌های بزرگ با سایر نیازمندی‌های آن را تهیه کردیم که تا صراف‌ها بیایند استفاده بکنند. اینجا هیچ مشکل کمبود جای وجود ندارد.»
برای صرافان معترض، این انتقال تنها تغییر محل کار نیست؛ ارزش دکان‌ها، امنیت دارایی‌ها و اعتبار نشانی‌‌ای که طی سال‌ها برای مشتریان خود ساخته‌اند، به آن گره خورده است. بااین‌حال و بهگفتهی آنان، طالبان بر اجرای این تصمیم اصرار دارند و مخالفت با آن را با تهدید به بازداشت و زندان پاسخ می‌دهند.
