خلق‌ارا مهاجرت تشکیلاتی (آیاوام) افغانستانگه قَیتگن شخصلر و عایله‌لرنینگ ۴۵فایزی اۉزلری‌نینگ اساسي احتیاجلرینی تأمینله‌ی آلمه‌یاتگنینی معلوم قیلدی.
اوشبو تشکیلات «قَیتیب کېلگنلر نینگ برقرارلیگی شرحی افغانستان» حساباتی‌نینگ اوچینچی سانیده افغانستانگه قَیتگن عایله‌لرنینگ تورموش شرایطی، باش‌پناه، شخصنی تصدیقلاوچی حجتلرگه اېگه بۉلیش، خدمتلردن فایده‌لنیش، خوفسیزلیک، اجتماعي بیردملیک و کېله‌جکده‌گی حیات رېجه‌لرینی اۉرگنگن.
آیاوام نینگ افغانستانده‌گی نماینده لیگی باشلیغی می‌هیونگ پارک‌نینگ ایتیشیچه: «نتیجه‌لر شونی کۉرسه‌ته‌دیکی، کۉپلب قَیتیب کېلگنلر افغانستان‌ده قالیب، حیاتلرینی قیته‌دن قوریشنی ایسته‌یدیلر. بیراق اولرنینگ بونی عملگه آشیریش امکانیتی تورموش اوچون درآمد تاپیش امکانیتلری، خوفسیز باش‌پناه، شخصنی تصدیقلاوچی حجتلر و اساسي خدمتلردن فایده‌لنیش، شونینگدېک، مېزبان جماعه‌لرنینگ قۉللب-قوّتلشیگه باغلیق.»
گزارشگه کۉره، قَیتیب کېلگنلر نینگ افغانستانگه قَیته انتیگراسیون‌لشووی بیر-بیری بیلن باغلیق و بیر-بیرینی کوچه‌یتیره‌دیگن کۉپلب تۉسیقلر تأثیریده قالماقده.
آیاوام اوشبو گزارشیده افغانستانگه کېلگنیگه کمیده سکّیز آی بۉلگن همده یاشی ۱۴ و اوندن کتّه بۉلگن قَیتیب کېلگنلرنی اۉرگنگنینی معلوم قیلدی.
تشکیلات‌نینگ بیلدیریشیچه، اوشبو شخصلر نینگ ۵۳ فایزی هېچ قنده‌ی تعلیم باسقیچینی توگه‌تمه‌گن، ۵۰ فایزی کسبي تجربه‌گه اېگه بۉلمه‌گن و ۶۹ فایزی صحبتدن آلدینگی ۳۰ کون دوامیده هېچ قنده‌ی ایش بیلن شغللنمه‌گن.
آیاوام نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، حتا ایشله‌یاتگنلر آره‌سیده هم ۷۱ فایز فقط یریم کونلیک یاکه تۉلیق بۉلمه‌گن ایش بیلن بند بۉلگن. شو بیلن بیرگه، قَیتیب کېلگن عایله‌لر و شخصلر نینگ ۵۴ فایزی اۉزلری نینگ اساسي احتیاجلرینی قاندیره آلمه‌گن.
تشکیلات‌نینگ تأکیدلشیچه، باش‌پناه خوفسیزلیگی همان اساسي تشویشلردن بیری بۉلیب قالماقده. حساباتده اۉرگنیلگن قَیتیب کېلگنلر نینگ ۷۷ فایزی وقتینچه‌لیک باش‌پناه‌لرده یشه‌گن، ۵۱ فایزی اېسه یشش اوچون یېترلی جایگه اېگه بۉلمه‌گن.
حساباتده ایتیلیشیچه، کۉپلب قَیتیب کېلگنلر «اجاره یاکه باشقه آدملرنیکیده یشش بۉییچه آغزه‌کی کېلیشوولرگه ته‌یه‌نیشگن. قَیتگنیدن بېری ۱۴ فایزی اوی-جاییدن چیقریب یوباریلگن، بو نینگ اېنگ کېنگ ترقه‌لگن سببی اېسه اجاره حقینی تۉله‌ی آلمه‌سلیک بۉلگن».
آیاوام، شونینگدېک، قَیتیب کېلگنلرنینگ شخصنی تصدیقلاوچی حجتلر و آزیق-طعام یاردمیگه احتیاجی بارلیگینی معلوم قیلدی. شخصنی تصدیقلاوچی حجتلر نینگ یېتیشمسلیگی اولر نینگ خدمتلردن فایده‌لنیشی و اوزاق مدتلی برقرارلیگیگه سلبي تأثیر کۉرسه‌تیشده دوام اېتماقده.
خلق‌ارا مهاجرت تشکیلاتی اۉز حساباتیده قَیتیب کېلگنلرنینگ افغانستاننی ینه ترک اېتیش ایسته‌گینی هم اۉرگنگن.
گزارش‌ده قید اېتیلیشیچه: «یکّه ترتیبده قَیتیب کېلگنلر آره‌سیده افغانستاندن تشقریگه چیقیشنی رېجه‌لشتیرگنلر اولوشی بیرینچی باسقیچده ۱۱ فایزنی تشکیل اېتگن، ایکّینچی باسقیچده بو کۉرستکیچ ۵ فایزگچه کمه‌یگن و اوچینچی باسقیچده ۱۶ فایزگچه آشگن.»
حساباتده قۉشیمچه قیلینه‌دی: «قَیتیب کېلگن عایله‌لر آره‌سیده اېسه بو کۉرستکیچ ماس روشده ۲ فایزدن ۱ فایزگه، سۉنگ ۴ فایزگه اۉزگرگن.»
آیاوام اوچینچی تدقیقات باسقیچیده یکّه ترتیبده قَیتیب کېلگنلرنینگ افغانستاننی ترک اېتیشنی رېجه‌لشتیریش احتمالی قَیتیب کېلگن عایله‌لرنیکیگه قره‌گنده تۉرت برابر یوقاری بۉلگنینی معلوم قیلدی.
تشکیلات نینگ تأکیدلشیچه، «بو حالت درآمد، بندلیک و کېله‌جکده‌گی کۉچیب اۉتیش حقیده‌گی قرارلر اۉرته‌سیده‌گی باغلیقلیکنی یقّال کۉرسه‌ته‌دی».
آیاوام نینگ بیلدیریشیچه، تدقیقات‌نینگ اوچه‌له باسقیچیده‌گی نتیجه‌لر قَیتیب کېلگنلرنینگ قَیته انتیگراسیون‌لشووی بیلن باغلیق باسیملر همان سېزیلرلی اېکنینی و وقت اۉتیشی بیلن اۉزگره‌یاتگنینی کۉرسه‌تماقده.
تشکیلات اوشبو نتیجه‌لرگه کۉره، قَیتیب کېلگنلرنی قۉللب-قوّتلش فقط اولرنینگ مملکتگه کیریب کېلیش باسقیچی بیلن چېکلنمسلیگی کېره‌کلیگینی تأکیدله‌دی.
خلق‌ارا مهاجرت تشکیلاتی برقرار یېچیملرگه دایمي سرمایه کیریتیش و حدودلرگه اساسلنگن قَیته انتیگراسیون یاندشوولرینی قۉللشگه چقیردی.
تشکیلات‌نینگ تأکیدلشیچه، بونده‌ی یاندشوولر تورموش اوچون درآمد تاپیش امکانیتلرینی کېنگه‌یتیریشی، باش‌پناه‌دن فایده‌لنیش امکانیتلرینی یخشیلشی، شخصنی تصدیقلاوچی حجتلرنی آلیش اوچون شرایط یره‌تیشی همده قَیتیب کېلگنلر و اولر یشه‌یاتگن مېزبان جماعه‌لر نینگ خدمتلردن فایده‌لنیش امکانیتلرینی کېنگه‌یتیریشی کېره‌ک.
افغانستان سۉنگگی ییللرده ایران و پاکستاندن چیقریب یوباریله‌یاتگن مهاجرلر نینگ عامه‌وي قَیتیشی سببلی مثلی کۉریلمه‌گن مقیاسده‌گی قَیتیش تۉلقینیگه دوچ کېلماقده.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی معلوماتلریگه کۉره، ۲۰۲۳-ییل سپتمبریدن بویان ایران و پاکستاندن قریب ۶.۵ میلیون مهاجر افغانستانگه قَیتگن.
اوشبو مهاجرلر نینگ قَیتیشی طالبان حاکمیتی سبب یوزه‌گه کېلگن گومانیتار انقراض شرایطیده افغانستانده‌گی انسانی وضعیتنی ینه‌ده آغیرلشتیریب، انسانپرورلیک یاردمیگه بۉلگن احتیاجنی آشیرماقده.
