«تبعیض» در روند توزیع کمک‌ها در غزنی؛ «نیازمندی قوم و مذهب نمی‌شناسد»

علی‌رغم تعهد گروه طالبان به تأمین شفافیت و توازن در توزیع کمک‌ها به مردم، ساکنان ولایت غزنی از توزیع ناعادلانه‌ی کمک‌ها در این ولایت شاکی هستند. آنان مدعی اند که توزیع کمک‌های بشردوستانه در این ولایت ناعادلانه و براساس زدوبند‌های قومی‌، مذهبی، سمتی، سیاسی و واسطه‌بازی انجام شده است.

به‌گفته‌ی ساکنان ولایت غزنی، در بعضی ولسوالی‌های این ولایت چندین بار کمک‌های بشردوستانه توزیع شده است، اما به برخی دیگر هیچ‌ توجهی صورت نگرفته است. مسئولان محلی گروه طالبان در غزنی نیز می‌پذیرند که در روند کمک‌رسانی در این ولایت مشکلاتی وجود داشته است.

انتظار

با فروپاشی حکومت به دست طالبان در ۲۴ اسد سال جاری، کارها در افغانستان راکد شد و میلیون‌ها نفر شغل‌شان را از دست دادند. وضعیتی که فقر را در افغانستان به‌صورت قابل ملاحظه‌ای افزایش داده است. چنانچه براساس آمار سازمان ملل متحد هم اکنون ۹۸ درصد مردم افغانستان به کمک نیاز دارند.

در چنین وضع سازمان‌های امداد‌‌رسان در افغانستان متعهد به امداد‌رسانی به مردم شده‌اند، اما اکنون روند با انتقادهای جدی شهروندان به همراه شده است.

در تازه‌ترین مورد شهروندان ولایت غزنی از ناعادلانه‌بودن کمک‌ها شاکی‌اند. آنان می‌گویند که کمک‌ها در این ولایت براساس تعلقات قومی، سیاسی و واسطه‌بازی توزیع می‌شوند و افراد نیازمند به‌دلیل تعلق قومی از دریافت کمک باز می‌مانند.

روند شناسایی و نام‌نویسی افراد نیازمند در یکی از محل‌های توزیع کمک در مناطق مرکزی. عکس از صفحه وزارت امور مهاجرین و عودت کنند گان گروه طالبان

نیازمندی قوم و مذهب

رخسار مادر و سرپرست شش فرزند است و در مرکز شهر غزنی زندگی می‌کند. او می‌گوید که روزها برای دریافت کمک منتظر مانده است: «یک هفته میشه که برای دریافت کمک صبح می‌روم و تا شب در محل توزیع کمک همراه با صدها نفر می‌باشم، اما از کمک خبری نیست.»

شوهر رخسار کارگر روزمزد است. او سه ماه پیش به‌دلیل بیکاری افغانستان را ترک کرده و راهی ایران شده است. رخسار می‌گوید که از آن زمان تا کنون از شوهرش خبری ندارد و در نبودش با فقر و دست‌تنگی شدید دست به گریبان اند.

زهره زن دیگری است که چندین روز برای دریافت کمک به مرکز غزنی رفته است. او مدعی است که در مرکز توزیع کمک WFP در شهر غزنی، برخورد نهاد‌های کمک‌رسان تبعیض‌آمیز و بسیار خشن است. او با بغض می‌گوید: «چهار روز برای طی مراحل دریافت کمک به مرکز توزیع کمک رفتم. در آنجا مردم به‌دلیل قومیت‌شان شکنجه می‌شوند و در اخیر بسیار کمک کم دریافت می‌کنند. وضع به اندازه‌ای خراب است که دلم را از دریافت کمک بد کرده.»

زهره مادر و نان‌آور چهار فرزند است و شوهرش را در جنگ از دست داده است.

ضیاالرحمان یکی ازمتنفذان ولایت غزنی می‌گوید که در پی تحولات سیاسی و بیکاری گسترده، شماری از مردم، به‌ویژه کارگران روزمزد افغانستان را ترک کرده و در نبود آنان خانواده‌های‌شان در وضع بد اقتصادی به‌سر می‌برند.

به‌گفته‌ی رحمان، این خانواده‌ها نیاز فوری به کمک‌های بشردوستانه دارند، اما تبعیض مانع بر سر راه کمک‌رسانی به آنان شده است: «کمک‌ها در مناطق پشتون‌نشین سرازیر می‌شود، اما در مناطق هزاره‌نشین و سایر اقوام کمک‌ها توزیع نشده است. مثلا در نوآباد، قلعه شهاده و حیدرآباد از صدها خانوده‌ی نیازمند، تنها به بیست خانوده وعده‌ی توزیع کمک داده‌اند، اما روزها است که زنان و مردان برای دریافت آن سرگردان اند.»

به‌گفته‌ی رحمان، در بعضی از مناطق هزاره‌نشین در طول شش ماه گذشته کمک صورت نگرفته و یا بسیار اندک بوده است: «در ناور غزنی در طی شش ماه گذشته دو بار شش سیر آرد (۴۲ کیلوگرام آرد)، چهار سیر برنج (۲۸ کیلوگرام برنج) و دو لیتر روغن به بعضی خانواده‌ها توزیع شده است.»

باشندگان غزنی می‌افزایند که نیازمندی قوم و مذهب نمی‌شناسد و کمک‌ها باید به‌صورت یکسان توزیع شود.

مناطق پشتون‌نشین

این درحالی است که به گفته‌ی فعالان مدنی و متنفذان ولایت غزنی، میزان و نوعیت کمک‌های توزیع شده در این ولایت متفاوت است. به‌گفته‌ی متنفذان، کمک‌های توزیع‌شده در غزنی تا کنون شامل مواد غذایی، پول نقد و پوشاک بوده است.

متنفذان می‌افزایند که این کمک‌ها، اما بیشتر در مناطق پشتون‌نشین توزیع شده است.

در مناطق پشتون‌نشین طی شش ماه گذشته برای هر خانواده دو تا سه مرتبه کمک نقدی توزیع شده است. مردی در حال دریافت کمک. عکس از وزارت امور مهاجرین گروه طالبان

مجیب‌الرحمان باشندی شهر غزنی می‌گوید که در مناطق پشتون‌نشین طی شش ماه گذشته برای هر خانواده دو تا سه مرتبه کمک نقدی ۲۵۰ تا ۴۰۰ دالر کمک توزیع شده است، درحالی که در مناطق هزاره‌نشین در مرکز غزنی یک دور کمک به ده درصد افراد مستحق رسیده است: «کمک‌های نقدی تا کنون در ولسوالی‌های خوگیانی، قرباغ، رشیدان، اندر و … که مردم آن پشتون اند، توزیع شده است، اما در نوآباد، قلعه شهاده و حیدرآباد هیچ کمکی صورت نگرفته است. همین‌طور به ولسوالی‌های مالستان و جاغوری که مناطق هزاره‌نشین است.»

عبدالحمید یکی دیگر از شهروندان ولایت غزنی با تأیید این گفته‌ها می‌افزاید: «رییس اکثر انجوهای امدادرسان پشتون اند. آنان عمدا کمک‌ها را به سوی مناطق پشتون‌نشین سوق می‌دهند و مردم تاجیک، هزاره، سادات، قزلباش و بیات را با بی‌رحمی محروم کرده‌ و می‌کنند. بسیاری مردم در وضع فلاکت‌باری به‌سر می‌برند.»

خسرو ناصری ۳۵ ساله باشنده‌ی ولسوالی ناور ولایت غزنی نان‌آور و سرپرست خانواده‌ی شش نفری است. او که خود کارمند یک نهاد دولتی حکومت سرپرست گروه طالبان است، می‌گوید که روند کمک‌رسانی در غزنی نامتوازن و ناعادلانه است: «در مناطق پشتون‌نشین به هر خانواده کمک توزیع می‌شود، اما در مناطق غیر پشتون روند کمک‌رسانی متفاوت است. مثلا در ولسوالی ناور که باشندگان آن از قوم هزاره اند، هر مسجد سهمیه دریافت کرده نه خانه»

او توضیح می‌دهد که هر مسجد هشت صد خانواده عضویت دارند و برای آن تنها پنج کارت کمک توزیع شده است: «صاحبان همان پنج کارت تنها یک بوجی آرد ۴۲ کیلوگرامه و یک لیتر روغن دریافت کرده‌اند و خانواده‌هایی که عضویت در مسجد ندارند، اصلا شامل پروسه‌ی ثبت نام نشده‌اند.»

ناصری روند کمک‌رسانی و محرومیت مردم به‌دلیل تعلق قومی و زبانی را تأسف‌بار خوانده، اضافه می‌کند: «خانواده‌های زیادی نانی برای خوردن ندارند و کودکان به‌صورت درست تغذیه نمی‌شوند. ادامه‌ی این وضع سبب گسترش سوءتغذی در بین کودکان خانواده‌های نیازمند می‌شود؛ زیرا بیماری زبان و قوم نمی‌شناسد.»

به تازگی سازمان ملل از افزایش موارد ابتلای کودکان به سوءتغذی در افغانستان هشدار داده است. براساس آمار این سازمان، پنج میلیون کودک در افغانستان در معرض سوءتغذی اند و حدود یک میلیون کودک با احتمال مرگ به اثر سوءتغذی روبرو اند.

در همین حال، منابع از شفاخانه‌ی صحت طفل اندراگاندی از کابل می‌گویند که با فروپاشی حکومت به‌دست گروه طالبان،‌ بیماران مبتلا به سوءتغذی افزایش یافته است و در این شفاخانه به‌طور متوسط روزانه هشت کودک به‌دلیل ابتلا به سوءتغذی جان می‌دهند.

مکان ثبت نام افراد نیازمند. عکس از وزارت امور مهاجرین گروه طالبان

کمک‌ برای همه

از زمان فروپاشی حکومت به‌دست گروه طالبان، ۳۱۲۱ خانواده‌ در غزنی از سوی چندین مؤسسه و ریاست امور مهاجران و عودت‌کنندگان ولایت غزنی کمک دریافت کرده‌اند.

براساس گفته‌ها‌ی منابع، اکثریت این شمار افراد متعلق به قوم پشتون و از ولسوالی‌های پشتون‌نشین اند.

یک فعال مدنی ولایت غزنی می‌گوید: «زمانی که ما به روند توزیع ناعادلانه کمک به‌دلیل تعلق قومی و زبانی اعتراض کردیم، مسئولان محلی طالبان به صراحت و با پررویی گفتند که در ۲۰ سال گذشته به اندازی کافی خورده‌اید و اکنون نوبت مجاهدین و حامیان‌شان است.»

ریاست امور مهاجرین و عودت‌کنندگان طالبان در ولایت غزنی مشکلات در روند توزیع کمک‌ها در این ولایت را پذیرفته و گفته است که این اداره در آینده‌ها این مشکل را حل می‌کند.

محمدکاکر، مدیر ادغام مجدد ریاست امور مهاجرین طالبان در ولایت غزنی در صحبت با یک رسانه‌ی محلی گفته است: «تاجایی ما از این مشکل خبر داریم که قبلا از طرف مؤسسه WFP در چهار اطراف غزنی سروی که صورت گرفته بود، راستی یک تعداد خانه‌های که در مسجدها شریک نبودند، شامل لیست نشده بودند. ولی در آینده این مشکل را حل می‌کنیم.»

در همین حال، یکی دیگر از شهروندان ولایت غزنی می‌گوید که شناسایی و سروی برای توزیع کمک‌ها در این ولایت با هماهنگی نمایندگان مساجد و وکلای گذر صورت می‌گیرد و خانواده‌هایی که عضویتی در مساجد ندارند، شامل لیست افراد نیازمند نمی‌شوند: «خانواده‌های زیادی هستند که در خانه‌های کرایی زندگی می‌کنند و در هیچ مسجدی عضویت ندارند. آن خانواده‌ها که بیشترشان مسحتق هم هستند، از دریافت کمک‌ها محروم می‌مانند.»

فعالان مدنی و اجتماعی از گروه طالبان و نهادهای کمک‌کننده می‌خواهند که در کارشیوه‌ی شناسایی خانواده‌های مستحق، تجدید نظر کنند، تا افراد نیازمند به کمک‌ها دست‌رسی پیدا کنند.

توزیع نابرابر کمک‌های بشردوستانه

این درحالی است که یک تحقیق نیز نشان می‌دهد که کمک‌های بین‌المللی در دوره‌ی حاکمیت طالبان، به‌شکل نابرابر و تبعیض‌آمیز توزیع شده است.

براساس این تحقیق، از آغاز حاکمیت گروه طالبان تا پایان سال ۲۰۲۱، بیش از ۶۸ هزار خانواده در افغانستان، از کمک‌های نقدی و غیرنقدی جامعه جهانی برخوردار شده‌اند.

از این میان، ۲۶ هزار و ۸۳۴ خانواده در سراسر افغانستان کمک‌های نقدی و ۴۱ هزار و ۷۱۵ خانواده نیز از کمک‌های غیرنقدی مستفید شده‌اند. کمک‌های نقدی صورت‌گرفته نیز شامل بیش از ۱۰۱ میلیون افغانی و بیش از ۶ میلیون دالر بوده است.

طبق این تحقیق، ولایت‌های ننگرهار، هلمند و کابل، بیش‌ترین کمک را دریافت کرده‌اند. اما تا اواسط ماه جدی امسال ولایت‌های غزنی، قندهار، لوگر، هرات، پکتیا و نورستان هیچ کمک نقدی دریافت نکرده‌اند.

به همین ترتیب، ولایت‌های مرکزی کم‌ترین میزان کمک‌ها را دریافت کرده‌اند.

یک تحقیق نشان می‌دهد که کمک‌های بین‌المللی در دوره حاکمیت طالبان، به شکل نابرابر و تبعیض‌آمیز توزیع شده است. عکس: شبکه‌های اجتماعی

به همین ترتیب آمارهای ارایه‌شده از توزیع کمک تحت نظر طالبان، نشان می‌دهد که این کمک‌ها برخی از تبارها و اقلیت‌های مذهبی را نادیده گرفته و عمدتاً کمک‌ها به ولایاتی که از تبار خاص برخوردار بوده و یا پیرو مذهب خاصی هستند، کمتر اختصاص داده شده و یا اصلاً اختصاص داده نشده است.

یادآوری: تمامی نام‌ها در این گزارش به دلایل امنیتی و بنابر درخواست منابع مستعار انتخاب شده است.