آیا می‌‌شود ماه را خرید؟

این روزها و با این گرانی‌ها، تهیه‌ی خانه حداقل در کابل، به آرزویی محال می‌ماند. اما آیا می‌شود به جای زمین، روی ماه صاحب‌ خانه شد؟ دولت‌ها نمی‌توانند به صرف فرود آمدن روی ماه ادعای مالکیت آن را بکنند، ولی افراد و شرکت‌ها ممکن است روزی این کار را انجام دهند. اما آیا واقعا می‌شود ماه یا بخشی از آن را خرید؟

حد اقل در حال حاضر ماه مثل دریا می‌ماند: همه می‌توانند از آن استفاده کنند؛ اما هیچ‌کس مالک آن نیست. در سال 1967‌/ 1346، ایالات متحده‌ی آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی مذاکراتی در خصوص «معاهده‌ی فضای خارجی» انجام دادند، که بر‌اساس آن، هیچ‌کشوری نمی‌توانست مالکیت قطعه‌ای از ماه یا یک سیارک را در اختیار داشته باشد. استفان دویل، وکیل بازنشسته‌ای که زمانی قایم‌مقام بخش امور داخلی ناسا بود می‌گوید: «شما این حق را دارید که به ماه بروید و بخشی از خاک ماه را بر‌دارید؛ اما این حق را ندارید که به دور بخشی از ماه حصار بکشید و بگویید این‌جا مال من است.» اگرچه در طول دوران مسابقه‌ی فضایی ماه، این معاهده مشاجرات ارضی فضایی را با منع هر‌گونه تملک ملی فضا و اجرام آسمانی پایان داد؛ اما با توجه به شرایط آن زمان، در معاهده هیچ‌اشاره‌ای به اشخاص حقیقی یا شرکت‌های خصوصی نشده بود.

اگر مؤسسه‌ی مستعمرات فضایی (SCI) -که وظیفه‌ی لابی کردن برای صنایع خصوصی به منظور فرود آمدن بر سیارات دیگر را بر عهده دارد، روی‌کرد فعلی خود را دنبال کند، قوانین جدید به مستعمره‌نشین‌های فضایی اجازه خواهد داد ماه را قطعه‌بندی کنند و مهاجرنشین‌ها خود را در آن‌جا بسازند. به گفته‌ی آلن واسر، رییس SCI‌، از آن‌جایی ‌که شرکت از نظر حقوقی کشور محسوب نمی‌شود، معاهده‌ی فضای خارجی شامل حال آن‌ها نمی‌شود.

شرکت‌های خصوصی پیش از این نیز پایه‌گذار دنیاهای جدید بوده‌اند. برای مثال، شرکت London Company در سال 1607 مهاجرنشین جیمزتاون را در آمریکا ایجاد کرد. این شرکت حمل‌و‌نقل داوطلبان رفتن به آمریکا را در ازای 7 سال کار در این قاره انجام می‌داد؛ جایی‌که این پیش‌گامان قاره‌ی جدید باید کاشت تنباکو و سایر محصولات را در جهت منافع شرکت انجام می‌دادند.

به عقیده‌ی واسر، مالکیت زمین و وعده‌ی سودآوری بر‌اساس آن، انگیزه‌ای لازم برای سرمایه‌گذاری در مستعمره‌نشینی فضایی است. تلاش‌های لابی‌گرانه‌ی آن‌ها در جهت تصویب قوانینی است که بر‌اساس آن‌ها، دولت آمریکا ادعاهای آینده را در خصوص مالکیت ماه محترم می‌شمارد. در حال حاضر هم شرکت‌هایی وجود دارند که سند مالکیت بخش‌هایی از ماه را به فروش می‌رسانند. مؤسسه‌ی ‌Lunar Registry، آژانس معاملات ملکی پیش‌تازی است که چنین اسنادی را از طریق وب‌سایت خود می‌فروشد: هر‌جریب خاک ماه به قیمت تنها 20 دالر.

به گفته‌ی دویل، نوعی نهاد حاکمیت ویژه‌ی ماه لازم است که بتواند حقوق مالکیت را به رسمیت بشناسد و اجرایی کند؛ اما در حال حاضر چنین نهادی وجود ندارد. بنابراین، اگر در دادگاه اقامه‌ی دعوایی انجام شود، این پرونده چیزی بیش‌تر از شوخی روی کاغذ نخواهد بود.

دویل عقیده دارد که ساکنان آینده‌ی ماه می‌توانند «معاهده‌ی قطب جنوب» را سرلوحه‌ی خود قرار دهند: معاهده‌ای که این قاره را به عنوان ذخیره‌گاه علمی شناسایی کرد و هر‌گونه فعالیت نظامی یا معدن‌کاوی را در آن‌جا ممنوع اعلام کرد. در حال حاضر، 28 کشور زیر نظر «شورای مدیران برنامه‌های ملی جنوبگان»، به فعالیت‌های خود در ایست‌گاه‌های تحقیقاتی منطقه ادامه می‌دهند. دویل می‌گوید: «هر‌کس که معنای اعمال قانون کشوری را بر اجرام آسمانی درک کند، درک خواهد کرد، بهتر است با آن‌ها همانند قطب جنوب و دریاهای آزاد رفتار کنیم.» وی ادامه می‌دهد: «اگر این کار را انجام ندهیم، همه‌ی آن مشکلات و ستیزه‌هایی را که طی 5 هزار سال روی زمین داشته‌ایم، با خود به فضای خارجی خواهیم برد».