مهدی فروتن
در هرات، هزاران نفر با حضور در مراسم تشییع پیکر ۱۱ قربانی تیراندازی هدفمند علیه غیرنظامیان شیعه همبستگی خود را با آسیبدیدگان این رویداد نشان دادند. مردم مسیر مسجد صادقیه تا زیارت سلطان آغا را پیمودند. در جریان این راهپیمایی، بخشی از بازارها و کسبوکارهای هرات به رسم همبستگی با آسیبدیدگان تعطیل شدند.
روز جمعه (۲۲ حمل) سال جاری، چهار مهاجم مسلح در نزدیکی زیارت «سید محمد آغا» در روستای دهمیری ولسوالی انجیل هرات، به سمت خانوادههای غیرنظامی شیعه تیراندازی کردند. دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد (یوناما) اعلام کرد که در این تیراندازی ۱۱ نفر کشته و ۱۱ نفر دیگر زخمی شدند.
سلطاناحمد اکبری، آغا رضا اکبری، علیآغا اکبری، عبدالقدیر دلاوری، علی اکبر محمدی، عبدالقادر یوسفی، محمدجان حیدری، آغا رضا رسولی، امیرعلیجان رسولی، هما رسولی و معصومه حبیبی از قربانیان این رویداد بودند. همهی جانباختگان شیعهمذهب بودند.
پس از رویداد روز جمعه، شمار زیادی از باشندگان هرات، از پیروان اهل تسنن و تشیع، برای اهدای خون به زخمیان رویداد «دهمیری» خود را به شفاخانههای این شهر رساندند.
واکنش حکومت طالبان و سرکوب اعتراض
نوراحمد اسلامجار، والی طالبان در هرات، از بزرگان اهل تشیع خواسته بود که از برگزاری هرگونه تجمع یا راهپیمایی اعتراضی خودداری کنند و ادعا کرده بود که «نمیتوانند امنیت معترضان را تأمین کنند». بااینحال، مردم به این درخواست اعتنا نکرده و مسیر مسجد صادقیه تا زیارت «سلطان آغا»، محل خاکسپاری جانباختگان را پیاده طی کردند.
حکومت طالبان هرگونه اعتراض و راهپیمایی را ممنوع اعلام کرده است. در دورهی معروف به جمهوریت، پس از وقوع چنین رویدادهایی، مردم در برابر ساختمان مقام ولایت هرات تجمع میکردند و از حکومت میخواستند برای تأمین امنیت اقدام کند، اما در دوران حاکمیت طالبان، مردم از اعتراض و شکایت منع شدهاند.
منابع مردمی گزارش دادهاند که نیروهای مسلح طالبان و موتورسایکلسواران این گروه در طول مسیر راهپیمایی حضور داشتند و حرکت مردم را زیر نظر گرفته بودند. حکومت طالبان هرگونه اعتراض و راهپیمایی را بهطور کلی ممنوع اعلام کرده است.
روایت بازماندگان از لحظهی حمله
یکی از بستگان قربانیان به «اطلاعات روز» گفت که مهاجمان ابتدا مردان و زنان را در صفهای جداگانه قرار دادند و سپس بهسوی آنان شلیک کردند. مهاجمان مسلح خواستار آمدن سلطاناحمد اکبری، ارباب روستای «دهمیری»، شدند و زمانی که او با دو پسرش به زیارت «سید محمد آغا» آمد، مهاجمان بهسوی او و دو پسرش، رضا اکبری و علیآغا اکبری، شلیک کردند و هر سه نفر را به قتل رساندند.
او افزود: «مهاجمان بین خودشان پشتو و فارسی صحبت میکردند. پس از اینکه مهاجمان فیر کردند، بر موتورسایکلهای خود سوار شدند و از محل رفتند.»
محمد (نام مستعار)، یکی از بستگان قربانیان، میگوید مهاجمان زمانی که خشابهای مرمیشان خالی شده بود، آنها را دوباره پر کردند.
او به روزنامه اطلاعات روز گفت: «به راحتی میآیند و این کار را انجام میدهند. خشابهایشان خالی شده است، باز دوباره خشابهای خود را پر میکنند. حوزههای امنیتی هم به محل رویداد نزدیک بوده و صدای تیراندازی به گوش هر کس میرسیده است. طالبان میتوانستند در ظرف دو، سه و یا پنج دقیقه خودشان را برسانند، اما نیامدند.» بهگفتهی او، مهاجمان پس از این رویداد بهگونهی آرام محل را ترک کردند و طالبان با تأخیر به محل حادثه رسیدند.
بستگان قربانیان میگویند که در روزهای جمعه پیشین، چندین ایست بازرسی طالبان در مسیر روستا وجود داشت، اما روز حادثه هیچ ایست بازرسی دیده نمیشد. بستگان قربانیان از طالبان میخواهند که هیأتی از کابل برای تحقیق مستقل بفرستد.
غلامفاروق حیدری، یکی از بستگان قربانیان، از حکومت طالبان میخواهد که عاملان این رویداد را شناسایی و بازداشت کنند.
او گفت: «از عروسی فرزند من دو سال و خردهای میگذشت، دو مرمی به گردن او خورده است. عروس جوان من شهید شده و کودک ۶۱ روزه از او باقی مانده است. مادر و برادر عروس من هم شهید شدند و پدر عروس من در شفاخانه در حالت کما است.»
او همچنین گفت که وقتی مهاجمان به پدرزن فرزندش گلولهباری میکنند، همسر و دخترش خود را روی او میاندازند و مرمیها به آنان اصابت میکند و کشته میشوند.
تا کنون فرد یا گروهی مسئولیت این حملهی خونین را بر عهده نگرفته است. در موارد مشابه، معمولا شاخهی خراسان دولت اسلامی (داعش) مسئولیت حمله به جامعه اهل تشیع را بر عهده گرفته است.
احمدالله متقی، رییس اطلاعات و فرهنگ طالبان در هرات گفت: «یک فرد مشکوک مسلح در پیوند به این رویداد از سوی نیروهای امنیتی بازداشت شده است.»
بااینحال، طالبان در هرات جزئیات بیشتری در پیوند به این فرد ارائه نکردهاند.
این رویداد در حالی رخ داده است که حکومت طالبان پیوسته از تأمین امنیت سرتاسری در افغانستان سخن میگویند. بهباور ناظران، این حمله بار دیگر ناتوانی این گروه در مهار ناامنیها و جلوگیری از رویدادهای مشابه را برجسته کرده است.
در دورهی حاکمیت طالبان، چندین بار حمله به جامعه اهل تشیع و هزارههای هرات صورت گرفته است. آخرین مورد، سه سال پیش، حمله به نمازگزاران مسجد امام زمان در ولسوالی گذره هرات بود که در نتیجهی آن دستکم شش نفر جان باختند و شاخه خراسان دولت اسلامی (داعش) مسئولیت آن را بر عهده گرفت. نهادهای امنیتی و اطلاعاتی طالبان در هرات معمولا در مورد تعقیب یا بازداشت و مجازات عاملان این حملات اطلاعرسانی نمیکنند.
