رمههای کوچیها این روزها تنها در علفچرهای پنجشیر دیده نمیشوند، بلکه به زمینهای کشاورزی نیز رسیدهاند. باشندگان این ولایت میگویند پس از بازگشت مجدد طالبان به قدرت، حضور کوچیها در مناطق مختلف پنجشیر پررنگتر شده و اعتراض به چرای دامها گاهی با تهدید از سوی کوچیها و حتا بازداشت معترضان توسط طالبان همراه میشود؛ ادعاهایی که مقامهای طالبان تا کنون دربارهی آن اظهارنظری نکردهاند.
محمد (نام مستعار)، از باشندگان پنجشیر، در حالی که به زمین زراعتی خود خیره شده بود، به رمهی کوچیها اشاره کرد که در مزرعهی او میچریدند. او زمانی که تلاش کرد رمه را از زمین خود بیرون کند، با واکنش تند کوچیها روبهرو شد.
او در گفتوگو با روزنامه اطلاعات روز گفت: «وقتی بالای زمین خود رسیدم دو مرد کوچی در کنار رمهیشان نشسته بودند و وقتی من گوسفندان و بزهایشان را از زمین خود بیرون میکردم، یکی از این کوچیها به من گفت که گوسفندان را نزن، چه چیز تو را خوردهاند، تنها گندم خوردهاند که علف است. کوچی برای من گفت که چوب را از دست من گرفته به کمرم خواهد کوبید.»
هرچند این دو کوچی پس از مداخلهی باشندگان روستا از زمینهای او دور شدند، اما حدود نیمساعت بعد یک موتر رنجر طالبان به محل رسید و محمد را بهدلیل تنش لفظی با کوچیها بازداشت کرد. او میگوید: «موتر رنجر مربوط پولیس ولسوالی بود و همه پشتوزبان بودند و برای من گفتند که به ولسوالی خواسته شدهام و من را با خود بردند.»
براساس روایت محمد، فرمانده پولیس طالبان به او هشدار داده است که دوباره با کوچیها درگیر نشود و مانع ورود رمههای آنان به زمینها نشود. او میگوید: «قوماندان امنیه ولسوالی که پشتوزبان است به من گفت که چطور جرأت کردی که کوچیها را پتکه و تهدید کنی. خبر نیستی که حالی وقت زورگویی شما تمام شده است.»
محمد چندین ساعت در بازداشت بود و سپس با وساطت موسفیدان محل و با تضمین کتبی از زندان آزاد شد. او میگوید: «در حکومت طالبان ما هیچ کار کرده نمیتوانیم و کوچیها به زمینهای زراعتی ما میآیند و حاصلات ما را خراب میکنند.»
روزنامه اطلاعات روز بهدلیل حفظ هویت مصاحبهشونده، نام روستا و ولسوالی محل سکونت او را منتشر نمیکند.
«حالی حکومت خود ما است»
براساس روایت باشندگان پنجشیر، پس از تسلط دوبارهی طالبان بر این ولایت، کوچیها با پشتوانهی طالبان رمههای خود را با زور و تهدید وارد زمینهای کشاورزی و علفچرهای مردم بومی میکنند و باشندگان محل نیز توان جلوگیری از این کار را ندارند.
فرزاد (نام مستعار) میگوید هفتهی گذشته گروهی از کوچیها به مدت سه روز در نزدیکی روستای آنان خیمه زدند و مواشی خود را در جنگلها و تپههای اطراف به چرا بردند؛ بهگونهای که بخش بزرگی از علوفهی این مناطق توسط دامهای آنان خورده شد.
فرزاد میگوید کوچیها دو خیمه داشتند، اموال خود را با شتر حمل میکردند و هر خانواده بیش از ۱۰۰ رأس گوسفند و بز در اختیار داشت.
او میگوید مردم روستا نیز خود دارای بز و گوسفند هستند و علفچرهای منطقه تنها پاسخگوی نیاز دامهای باشندگان محلی است، اما کوچیها همه ساله در فصل بهار وارد این مناطق میشوند و دامهای خود را در زمینهای آنان میچرانند.
او به روزنامه اطلاعات روز گفت: «وقتی از کوچیها پرسیدم که چرا از منطقهی ما نمیروید، یکی از کوچیها به من گفت که حالی حکومت خود ما است. هرچه که بخواهیم میکنیم. یکی از کوچیها که چوب در دست داشت، با عصبانیت برای من گفت اگر خود ما خواسته باشیم میرویم و اگر دوباره پشت خیمهی ما بیایید، باز هر کار شد، خود شما مسئول هستید.»
فرزاد میگوید که نخواست با کوچیها درگیر شود، زیرا باور داشت طالبان بهدلیل تعلق قومی از آنان حمایت خواهند کرد؛ «طالبان در قسمتهای بالای کوهها مردم را اجازهی رفتن نمیدهند و همچنین چراندن مواشی را اجازه نمیدهند. اما کوچیها را اجازه میدهند که به بلندای کوه بروند و مواشی کوچیها هم علوفههای پایین کوهها و هم بالای کوهها را خوردهاند و هیچ چیزی برای ما نمانده است.»
بهگفتهی او، پیش از بازگشت طالبان به قدرت، کوچیها معمولا دامهای خود را در مناطقی میچراندند که باشندگان بومی حضور نداشتند و برخورد نرمتری با مردم پنجشیر داشتند، اما اکنون این رفتار تغییر کرده و برخورد آنان خشنتر شده است.
احساس تبعیض و سکوت طالبان
نوید (نام مستعار)، یکی از باشندگان ولسوالی آبشار میگوید کوچیها بدون هیچگونه ممانعتی در تمام بخشهای پنجشیر، حتا در نزدیکی پاسگاهها و قرارگاههای ارتش طالبان رفتوآمد میکنند، اما طالبان چنین اجازهای را به باشندگان بومی نمیدهند.
او میگوید در ولسوالی آبشار، گروهی از کوچیها از ولایت لغمان به کوههای «دره پرنگال» پنجشیر آمدهاند و بخش زیادی از علوفهی این منطقه را مصرف کردهاند؛ به همین دلیل، مردم محل اکنون ناچار شدهاند برای دامهای خود علوفه خریداری کنند.
او میافزاید: «این کوچیها چهار فامیل هستند و بیش از ۶۰۰ گوسفند و بز دارند. مردم محل تلاش کردند که آنها را از این کوهها بیرون کنند اما نتوانستند. آنها برای مردم گفتهاند ما کوچی هستیم و در هر کوه و دشت افغانستان حق داریم که کوچ نماییم و اینجا نیز آمدهایم و تا آخر سال میباشیم.»
نوید میگوید ورود کوچیها به علفچرهای محل را با مقامهای طالبان در میان گذاشتهاند، اما طالبان به آنان گفتهاند: «کوه کلان است و شما در جای دیگر مواشیتان را بچرانید و مانع کوچیها نشوید.»
نوید از افزایش حضور کوچیها در علفچرهای منطقه ابراز نگرانی میکند و هشدار میدهد که با حمایت طالبان، حضور کوچیها در زمینهای شخصی و علفچرهای پنجشیر بیشتر خواهد شد.
مقامهای محلی طالبان و رسانههای وابسته به این گروه در پنجشیر دربارهی ورود گستردهی کوچیها به این ولایت اظهارنظر نمیکنند.
طالبان در پنجشیر حضور نظامی گستردهای دارند و صدها پاسگاه و قرارگاه در این ولایت ایجاد کردهاند. به روایت باشندگان محل، فضای پنجشیر همچنان امنیتی و نظامی است. بااینحال، باشندگان محل میگویند طالبان مانع ورود کوچیها نمیشوند؛ زیرا بیشتر نیروهای طالبان پشتون هستند و کوچیهایی که به علفچرهای پنجشیر وارد شدهاند نیز اغلب پشتون اند.
پنجشیر از نظر جغرافیایی ولایت کوچکی است و علفچرها و منابع طبیعی آن پاسخگوی نیاز همزمان دامهای باشندگان بومی و رمههای بزرگ کوچیها نیست.
محمد، فرزاد و نوید میگویند در نتیجهی این وضعیت، آنان احساس میکنند که از سوی طالبان مورد تبعیض قرار گرفتهاند و این گروه در اختلافات میان باشندگان محلی و کوچیها جانب کوچیها را میگیرد. بهباور آنان، ادامهی این روند نهتنها به علفچرها، بلکه به زمینهای کشاورزی و معیشت مردم پنجشیر نیز آسیب جدی وارد کرده است.
