محمدداوود (نام مستعار)، از باشندگان شهر قندهار در جنوب افغانستان، میگوید مجازات پسرش تنها به ۳۹ ضربه شلاق در ملاءعام محدود نماند؛ بلکه زندگی تمام اعضای خانواده را دگرگون کرد. بهگفتهی او، پس از اجرای این حکم، خانوادهاش با سرزنش و طرد اجتماعی روبهرو شدهاند و خود او چنان زیر فشار روانی و اجتماعی قرار گرفته که گاه به پایان دادن به زندگیاش فکر میکند.
پسر محمدداوود به اتهام داشتن رابطهی جنسی با یک دختر بازداشت شد. او حدود هفت ماه را در زندان طالبان گذراند و سپس قاضی طالبان حکم شلاق زدن او در ملاءعام را صادر کرد. محمدداوود اما مدعی است که پسرش قربانی بیعدالتی شده است. بهگفتهی او، چند عضو طالبان نیز با همان دختر رابطه داشتند، اما بهدلیل نفوذ و حمایت درونگروهی، از پیگرد و مجازات مصون ماندند.
او به روزنامه اطلاعات روز گفت: «در یک چمن، پسرم را ۳۹ ضربه شلاق زدند. اتهام این بود که با یک دختر رابطهی نامشروع داشته است، اما باور کنید پسرم حتا از این قضیه هم خبر نداشت. چند طالب دیگر با همان دختر رابطهی نامشروع داشتند، اما چون آن افراد در میان طالبان واسطه داشتند، از شلاق نجات یافتند و به جای آنان پسرم مجازات شد.»
محمدداوود میگوید برای دادخواهی و یافتن عدالت، حتا به دفتر ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان مراجعه کرده، اما هیچیک از مقامهای طالبان به شکایت او رسیدگی نکردهاند.
بهباور او، شلاق در ملاءعام تنها یک مجازات جسمی نیست؛ بلکه حیثیت و جایگاه اجتماعی محکومان و خانوادههای آنان را نیز هدف قرار میدهد و پیآمدهای آن تا سالها ادامه مییابد. او تأکید میکند که اگر طالبان بر اجرای حکم شلاق اصرار دارند، دستکم آن را در برابر دیدگان مردم اجرا نکنند تا محکومان و خانوادههایشان با رسوایی و طرد اجتماعی روبهرو نشوند.
تماشای شلاق
سیدالله، یکی از باشندگان قندهار، یک بار برای تماشای اجرای حکم شلاق متهمان از سوی طالبان به محل اجرای این مجازات رفته است؛ اما اکنون میگوید که از این تجربه پشیمان است و دیگر هیچگاه در چنین برنامههایی شرکت نخواهد کرد.
سیدالله به روزنامه اطلاعات روز میگوید که تحت تأثیر تبلیغات طالبان مبنی بر اینکه شرکت در چنین برنامههایی باعث «عبرت» گرفتن مردم و کسب ثواب میشود، در مراسم اجرای حکم شلاق شرکت کرده است؛ «وقتی طالبان متهمان را آوردند که شلاق بزنند، ضربان قلب من تند شد و باورم نمیشد که همهی این صحنهها را با چشمان خود میبینم، با خود گفتم شاید خواب ببینم. کاش آن روز آنجا نمیرفتم.»
او گفت که در آن روز، در مجموع قرار بود ۱۸ نفر شلاق زده شوند، اما سه زن شامل این افراد را در ملاءعام حاضر نکردند. سایر افراد که مردان ۱۸ تا ۳۷ ساله بودند، هر کدام از ۲۵ تا ۳۹ ضربه شلاق خوردند.
سیدالله میگوید که یکی از دوستان نزدیک او نیز به اتهام سرقت ۳۹ ضربه شلاق خورده بود. بهگفتهی او، دوستش برایش گفته بود که پس از ضربهی بیستم شلاق، دیگر دردی در بدن خود احساس نمیکرد و بدنش بیحس شده بود.
سیدالله میگوید که در آغاز مراسم شلاق زدن متهمان، جمعیت انبوهی از مردم در ورزشگاه جمع شده بودند؛ اما پس از مجازات چهار نفر، بسیاری از مردم ورزشگاه فوتبال را ترک کردند و جمعیت به شکل چشمگیری کاهش یافت.
او میگوید که طالبان به شرکتکنندگان هشدار داده بودند که هنگام اجرای حکم شلاق متهمان، نه عکس بگیرند و نه ویدیو ضبط کنند و اگر این دستور را نادیده بگیرند، مجازات خواهند شد.
عبور حکم شلاق از دفتر رهبر طالبان
یک منبع مطلع در میان طالبان در قندهار به روزنامه اطلاعات روز گفته است که دادگاه طالبان پس از تعیین حکم شلاق، این دستور را برای تأیید به دفتر ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، میفرستد و هرگاه رهبر طالبان آن را تأیید کند، حکم شلاق متهمان در جریان ده روز در ملاءعام اجرا میشود.
این منبع افزوده است که سه روز پیش از اجرای مجازات، ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان، رسانهها و شبکههای اجتماعی مرتبط با طالبان و هواداران این گروه، دربارهی محل برگزاری مراسم شلاق زدن متهمان اطلاعرسانی میکنند و از مردم میخواهند که برای تماشای اجرای مجازات حضور یابند.
این منبع گفت که حتا یک ساعت پیش از اجرای مراسم شلاق زدن متهمان، زمان و محل برگزاری آن از طریق بلندگوهای مساجد در شهر قندهار اعلام میشود تا مردم در این مراسم شرکت کنند.
او افزود: «پس از آنکه مردم در استادیوم ورزشی آمدند، نخست عالمان دینی طالبان به مدت ۴۰ دقیقه در مورد اینکه شلاق زدن خوب است که اجرا شود، سخنرانی میکنند. سپس رییس محکمهی محلی و نمایندهی مقام ولایت هر کدام به مدت ۱۰ دقیقه سخنرانی میکنند. پس از آن، متهمانی که لباسهای مخصوص و کوتاه بر تن دارند و در صحنه حضور داده شدهاند، مجازات میشوند.»
او تصریح کرد که هنگام ورود افراد به محل اجرای مجازات شلاق، نیروهای طالبان همه افراد را بازرسی بدنی میکنند و اگر تلفن هوشمند داشته باشند، آن را ضبط میکنند تا مانع عکسبرداری و فیلمبرداری از جریان اجرای مجازات شوند.
او گفت: «اگر کسی حین اجرای شلاق زدن به متهمان عکس و یا ویدیو بگیرد، همانجا همان فرد بازداشت و در ملاءعام مجازات میشود و به همین خاطر مردم میترسند و جریان مراسم شلاق زدن را ضبط نمیتوانند.»
کاهش تماشاگران
بااینحال، علاقهمندی مردم برای تماشای مراسم شلاق زدن متهمان در قندهار کاهش یافته است. محمود، یکی از باشندگان قندهار، به روزنامه اطلاعات روز گفت که برخلاف گذشته، شمار کمی از مردم برای تماشای مراسم شلاق زدن متهمان میروند.
او گفت: «آگاهی مردم بلند رفته است و نمیخواهند که با چشم خود مجازات طالبان را ببینند. برخلاف یک سال قبل، ۸۰ درصد افرادی که یک بار برای دیدن مجازات شلاق به استادیوم رفته باشند، دوباره هیچگاه به تماشای شلاق زدن نمیروند.»
او از مردم میخواهد که برای نشان دادن مخالفت خود با طالبان، از شرکت در مراسم شلاق زدن متهمان پرهیز کنند.
او افزود: «من فکر میکنم هر کسی که انسان باشد، هیچگاه بیش از یک بار برای دیدن این مجازاتها نخواهد رفت. مردم بار اول فقط از روی کنجکاوی میروند تا ببینند چه اتفاقی میافتد، اما بعد از آن دیگر کسی نمیرود.»
ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، در ماه عقرب ۱۴۰۱، در دیدار با شماری از قضات طالبان در شهر قندهار، به آنان دستور داد که «حد و قصاص» را در سراسر افغانستان اجرا کنند. پس از این دستور، طالبان چندین نفر را در ملاءعام اعدام کردند و سپس صدها مورد حکم شلاق متهمان را بهگونهی علنی اجرا کردند.
اجرای «حد و قصاص» از سوی حکومت طالبان با انتقاد شدید جامعهی جهانی و فعالان حقوق بشر مواجه شده است و آنان خواستار توقف این روند شدهاند؛ اما ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، به صراحت اعلام کرده است که جامعهی جهانی نباید در امور داخلی حکومت طالبان مداخله کند.
بااینحال، یکی از نگرانیهای جدی در پیوند به اجرای «حد و قصاص» از سوی حکومت طالبان این است که متهمان به روند عادلانهی قضایی و دسترسی عادلانه به پروندههایشان دسترسی ندارند.
