زندان‌های تاریک و بی‌قانون در پنجشیر

روایت زندانیان از شکنجه و مرگ

اطلاعات روزخالد محمدی
مولوی عبدالسلام حنفی، معاون اداری نخست‌وزیر طالبان و محمدآغا حکیم، والی طالبان در پنجشیر در هنگام بازدید از زندان طالبان در پنجشیر/ طالبان

منابع مردمی در پنجشیر می‌گویند شماری از زندانیان در زندان لوای ویژه ارتش طالبان و سلول‌های بازداشتگاه فرماندهی پولیس این گروه، تحت فشار، شکنجه و ضرب‌وشتم قرار می‌گیرند و خانواده‌های‌شان نیز امکان دیدار با آنان را ندارند. به‌گفته‌ی این منابع، در این ولایت هیچ نهاد یا فردی نیست که خانواده‌ها بتوانند برای دادخواهی و کمک به زندانیان این دو بازداشتگاه به آن مراجعه کنند.

زندان لوای ویژه ارتش طالبان در پنجشیر زیر مدیریت اداره‌ی تنظیم امور زندان‌های این گروه نیست و خانواده‌های زندانیان نمی‌توانند برای دیدار با آنان به این زندان مراجعه کنند.

زبیر (نام مستعار)، یکی از افرادی است که در این زندان نگهداری شده است. او پس از بیرون شدن از خانه در شب، از سوی طالبان بازداشت شد. به‌گفته‌ی زبیر، تنها دلیل بازداشت او این بود که شب‌‌هنگام از خانه بیرون شده است. نیروهای ارتش طالبان او را به زندان لوا منتقل کردند و در یکی از سلول‌های تاریک آن نگه داشتند.

به روایت زبیر، زندان لوای طالبان در ساختمانی یک‌‌طبقه قرار دارد که یک دهلیز، اتاق‌های آن را از هم جدا می‌کند. این اتاق‌ها تاریک‌ اند و گنجایش یک تا ده نفر را دارند.

او به روزنامه اطلاعات روز گفت: «در اتاقی که من بودم، تنها برای یک تن جا بود. بسیار تاریک بود و تنها یک کلکین بالای دروازه داشت. دهلیز هم تاریک بود و از سمت دهلیز نیز نور بسیار کمی داخل اتاق می‌آمد. هوای اتاق نیز سرد بود. داخل اتاق یک کمپل، توشک و بالشت موجود بود. در دهلیز سروصدا بسیار زیاد بود و مرا تنها در اتاق انداخته بودند تا از وضعیت دیگر زندانیان آگاه نشوم. وقتی مرا برای تحقیق بردند، در مسیر راه طالبان به چشمم خوردند.»

او افزود که طالبان پس از تحقیق شبانه از او، مطمئن شدند که غیرنظامی است و هیچ فعالیت نظامی و سیاسی ندارد. آنان سپس با گرفتن ضمانت، او را آزاد کردند.

از شکنجه تا مرگ

اقبال (نام مستعار) نیز سابقه‌ی زندانی شدن در زندان لوای ارتش طالبان را دارد. او می‌گوید دو نفر از نزدیکانش در دومین سال سلطه‌ی مجدد طالبان بر افغانستان، براثر ضرب‌وشتم و شکنجه در این زندان جان باخته‌اند.

اقبال به روزنامه اطلاعات روز می‌گوید که آسیب‌های جسمی و روحی زندانیان حتا پس از آزادی نیز باقی می‌ماند و آنان هیچ‌ گاه به حالت پیشین برنمی‌گردند.

او از این زندان به‌‌عنوان «وحشتناک‌ترین» زندان طالبان در پنجشیر نام می‌برد و می‌گوید: «در این زندان هر نوع شکنجه‌ای که طالبان بخواهند، انجام می‌دهند و هیچ فردی نیست که به کمک زندانیان برسد. سارنوال و قاضی از خود طالبان‌ اند. بدون هیچ‌ گونه دادگاه و قید زندان، باشندگان این ولایت را تا هر مدتی که بخواهند، زندانی و شکنجه می‌کنند.»

به‌گفته‌ی اقبال، طالبان در این زندان هیچ دوسیه‌ای برای زندانیان ترتیب نمی‌دهند و قضیه آنان را به محکمه نیز نمی‌فرستند و به همین دلیل زمان حبس این زندانیان مشخص نیست. او توضیح می‌دهد: «افرادی که از سوی طالبان در این زندان زندانی می‌شوند، طالبان آنان را تا هر مدتی که بخواهند در حبس نگه می‌دارند و به‌‌شدت لت‌وکوب و شکنجه می‌کنند. حتا شماری از آنان زیر شکنجه جان می‌دهند.»

اقبال همچنین ادعا می‌کند که برخی از زندانیان پس از شکنجه، از لوای ارتش طالبان در پنجشیر برای تیرباران شدن به کوه‌ها برده شده‌اند.

او گفت: «شماری از افرادی را که جرم‌های‌شان به نظر طالبان سنگین باشد، پس از مدتی شکنجه به کوه‌ها می‌برند و تیرباران می‌کنند. سال گذشته نیز دو باشنده‌ی ولسوالی دره را همین‌ گونه محکمه‌ی صحرایی کردند.»

مقام‌های طالبان در هنگام بازدید از زندان پنجشیر/طالبان

بازجویی و ادعای اخاذی

در کنار زندان لوا، منابع در پنجشیر از وجود اتاق‌هایی در ساختمان فرماندهی پولیس طالبان خبر می‌دهند که تنها قاری احمدالله بدر، فرمانده پولیس طالبان در پنجشیر، حاجی ملا، مدیر جرایم جنایی این فرماندهی، و افرادشان در آن‌ها از متهمان تحقیق و بازجویی می‌کنند.

این منابع به اطلاعات روز گفته‌اند که این دو مقام پولیس طالبان بیشتر از افرادی بازجویی می‌کنند که به عضویت در جبهه‌های نظامی مخالف طالبان متهم‌ اند یا از نظامیان پیشین هستند. به‌گفته‌ی آنان، زندانیان در این اتاق‌ها تحت شکنجه، ضرب‌وشتم و فشار قرار می‌گیرند.

جمشید (نام مستعار)، یک منبع از ولسوالی عنابه، درباره‌ی یکی از موارد بازداشت می‌گوید که طالبان در اواخر بهار سال جاری، محمد (نام مستعار)، نظامی پیشین و عضو پیشین یکی از جبهه‌های نظامی را از ولایت تخار بازداشت کردند و به پنجشیر انتقال دادند. محمد اهل روستای تاواخ ولسوالی عنابه بود.

به‌گفته‌ی جمشید، محمد سه ماه در بازداشتگاهی در یکی از دهلیزهای فرماندهی پولیس پنجشیر نگهداری شد. دروازه‌ی آن بخش پنجره‌کشی شده بود و به‌ جز احمدالله بدر، حاجی ملا و افراد نزدیک به آنان، هیچ‌‌کس حق ورود به این بازداشتگاه را ندارد.

او درباره‌ی نحوه بازجویی از محمد می‌گوید: «مدیر جنایی طالبان در این مدت، این نظامی پیشین را هر روز شکنجه می‌کرد. برخی اوقات به دستور قوماندان امنیه نیز به‌‌شدت شکنجه می‌شد تا درباره‌ی امکانات مالی و اسلحه به آنان معلومات بدهد و همچنین برای دیگر بغاوتگران عبرت باشد.»

به روایت جمشید، پس از این دوره بازداشت، مدیر جرایم جنایی محمد را به ریاست استخبارات تحویل داد. این اداره نیز به اتهام ارتکاب جرم سیاسی، تحقیقات تازه‌ای از او آغاز کرد.

جمشید همچنین می‌گوید که از برخی از متهمان در ساختمان پولیس طالبان در پنجشیر اخاذی می‌شود. او می‌گوید: «وقتی یک متهم بازداشت می‌شود، اگر قاچاقبر مواد مخدر باشد، مواد او را برای خود ضبط می‌کنند. اگر سرقت کرده باشد، تلاش می‌کنند بخشی از پول آن را بگیرند. اگر هم متهم به داشتن سلاح و دیگر امکانات مالی غیرقانونی باشد، ابتدا تلاش می‌کنند آنچه از او به دست می‌آید، برای خود بگیرند. سپس از او تعهد می‌گیرند که به هیچ‌‌کس چیزی نگوید. بعد یا او را رها می‌کنند یا دوسیه‌اش را به محکمه می‌فرستند.»

به روایت جمشید، متهمان بیش از ۷۲ ساعت در زندان پولیس طالبان در پنجشیر نگهداری می‌شوند. او می‌گوید در برخی موارد، شماری از زندانیان پس از شکنجه تا ۱۵ روز دیگر نیز در بازداشت می‌مانند تا آثار شکنجه از بدن‌شان محو شود و سپس آزاد یا به محکمه معرفی می‌شوند.

مقام‌های طالبان در حال جلب‌وجذب جوانان پنجشیر در صفوف ارتش/طالبان

اختلاف شخصی و انکار بازداشت

فرشاد (نام مستعار)، یکی دیگر از باشندگان پنجشیر، می‌گوید که در زمان حکومت پیشین افغانستان با فردی که اکنون ولسوال طالبان در منطقه‌ی آنان است، اختلاف شخصی داشته است. به‌گفته‌ی او، این مقام طالبان دستور بازداشتش را صادر کرده است.

فرشاد در توضیح چگونگی بازداشت خود می‌گوید: «من بسیار احتیاط می‌کردم که با ولسوال مواجه نشوم و از تمام دستورهایش اطاعت می‌کردم، اما معلوم می‌شود که ولسوال در دل خود نسبت به من کینه دارد. یک روز مرا به ولسوالی خواست. وقتی به ولسوالی آمدم، با برخورد زشت گفت: “شما مردم منطقه را علیه من و نظام تحریک می‌کنید.” من گفتم که این کار را نکرده‌ام و هیچ چیزی درباره‌ی شما به هیچ‌کس نگفته‌ام. او دستور داد که مرا زندانی کنند.»

او می‌گوید که یک هفته در زندان ولسوال طالبان نگهداری شده است. به‌گفته‌ی فرشاد، وقتی مردم محل برای رهایی او مراجعه کردند، ولسوال بازداشتش را انکار کرد.

در مقابل این روایت‌ها، مسئولان محلی طالبان در پنجشیر شکنجه و ضرب‌وشتم زندانیان را رد می‌کنند. حدود یک‌ونیم ماه پیش، محمدآغا حکیم، والی طالبان در پنجشیر، مدعی شده بود که در این ولایت هیچ زندانی سیاسی وجود ندارد و شمار زندانیان به ۵۹ نفر می‌رسد.

عبدالسلام حنفی، معاون اداری نخست‌‌وزیر طالبان نیز از وضعیت زندانیان در پنجشیر بازدید کرده و تأکید کرده است که مشکلات آنان برطرف خواهد شد. بااین‌حال، بازدید او تنها به زندان مرکزی پنجشیر محدود بوده و زندان لوای ارتش طالبان و بازداشتگاه‌های پولیس این گروه در پنجشیر را شامل نشده است.

طالبان شمار زیادی از باشندگان پنجشیر را به اتهام همکاری و حمایت از جبهه‌های نظامی مخالف خود و همچنین عضویت در حکومت پیشین افغانستان بازداشت کرده‌اند. بخشی از باشندگان این ولایت نیز به‌دلیل فشارهای طالبان زادگاه‌شان را ترک کرده‌اند و در خارج از کشور یا در ولایت‌های دیگر زندگی می‌کنند.

از روزنامه‌نگاری مستقل حمایت کنید

محدودیت‌های گسترده بر رسانه‌ها و فضای عمومی در افغانستان، دسترسی شهروندان به اطلاعات مستقل را محدود کرده است. در چنین شرایطی، «اطلاعات روز» متعهدانه و مستقل به کار خود ادامه می‌دهد تا حقیقت قربانی خاموشی و فراموشی نشود.

ما وابسته به هیچ قدرتی نیستیم و تنها برای مردم می‌نویسیم.

مأموریت ما افشای فساد، بازتاب صدای سرکوب‌شدگان، تقویت پاسخگویی صاحبان قدرت، و پشتیبانی از چشم‌اندازی است که در آن همه شهروندان افغانستان از حقوق و آزادی‌های برابر برخوردار باشند و در صلح زندگی کنند.

خبرنگاران ما در شرایط دشوار و گاه خطرناک فعالیت می‌کنند تا گزارش‌های دقیق، منصفانه و مبتنی بر واقعیت منتشر شود و روایت‌های مردم به حاشیه رانده نشود. تداوم این کار، به حمایت مخاطبان و حامیان مستقل وابسته است.

هر کمک، فارغ از میزان آن، به ادامه روزنامه‌نگاری مستقل کمک می‌کند. اگر امکان کمک مالی ندارید، همرسانی این درخواست و تشویق دیگران به حمایت نیز سهمی مهم در تقویت این مسیر دارد.

در کنار حقیقت بایستید
از اطلاعات روز حمایت کنید

برای حمایت اینجا کلیک کنید
با دیگران به‌‌ اشتراک بگذارید
بدون دیدگاه