واشنگتن پست/ تیم کریگ
ترجمه/ معصومه عرفانی
پس از افشای این مسئله که زن پاکستانی دخیل در قتلعام سان برناردیو، یکی از حامیان دولت اسلامی بوده است، حضور این گروه افراطی در پاکستان نیز در مرکز توجه قرار گرفت. اما جالب توجه است که درواقع تنها نشانههایی پراکنده از انتشار و تاثیرگذاری تاکتیکها یا ایدئولوژیهای این گروه در پاکستان وجود دارد؛ کشوری با سابقهای طولانی از خشونتهای افراطی.
تشفین ملک، از سال 2007 تا 2013، برای شرکت در دورههای داروسازی در شهر مولتان، در پاکستان زندگی کرده است. اگرچه مأموران تحقیق هنوز در تلاش هستند تا با کنار هم گذاشتن یافتههایشان، دریابند که آیا او در پاکستان نیز افراطی بوده است، خبر وفاداری او نسبت به دولت اسلامی، باعث تضعیف روحیهی پاکستانیهایی شده است که نگران جذابیتهای بالقوهی این گروه هستند.
یک سال قبل، شبهنظامیان اسلامگرا، 157 دانشآموز و معلم یک مدرسهی ارتش در پیشاور را با شلیک گلوله به قتل رساندند. بهنظر میرسد درحالیکه بسیاری از کشورهای جهان در تلاش برای مبارزه با دولت اسلامی هستند، خاطرات آن روز هولناک تاکنون به پاکستان برای محافظت دربرابر نفوذ این گروه کمک کرده باشد.
حتا با وجود اینکه دولت اسلامی در کشور همسایه، افغانستان، درحال قدرتگرفتن است، علایم اندکی وجود دارند که این گروه در پاکستان که کشوری مسلح به سلاح هستهای و جمعیت 180 میلیون نفری است، طرفداران زیادی داشته باشد.
بهگفتهی محمدامیر رعنا، تحلیلگر امنیتی مستقر در اسلامآباد، حمله به مدرسهی پیشاور که درمیان کاهش عمومی گرایشات افراطی در پاکستان اتفاق افتاده بود، باعث بالارفتن حمایت مردم از ارتش شد. تلاش موفقیتآمیز ارتش برای پاکسازی کمربند قبیلهای شمالغرب پاکستان از گروههای شبهنظامی که تهدیدی برای این کشور بودند نیز، احترام بیشتری برای آنها کسب کرد.
رعنا گفت: «فضا برای روایتهای خشونتآمیز محدود شده است. شما میتوانید ادعا کنید هنوز افراطگرایانی در پاکستان هستند، اما زمانی که مسئلهی اقدامات خشن بهمیان میآید، حمایتهای عمومی کاهش یافتهاند».
رفعت حسین که سالها استاد روابط بینالمللی در دانشگاه بوده است، به یاد میآورد که در دوران پس از حملات تروریستی 11 سپتامبر سال 2001، حمایتهای آشکاری از طالبان و دیگر گروههای اسلامگرای افراطی در کلاسهای درس وجود داشت. اما این مربوط به 14 سال قبل بوده است.
بهگفتهی او، وقتی بحث از دولت اسلامی (داعش) مطرح شود، «حس نفرتی عمومی وجود دارد».
حسین میگوید: «مردم اکنون درک میکنند که تروریسم چه بر سر پاکستان آورده است». نزدیک به 60000 پاکستانی از سال 2001 تاکنون، در حملات تروریستی یا جنگ میان شبهنظامیان و نیروهای امنیتی کشته شدهاند. او میافزاید: «درحالحاضر، تلاشی آگاهانه، هم توسط دولت و هم مردم، برای شکلدادن یک چهرهی متمدن صورت میگیرد؛ بهویژه در یک سال گذشته یا اندکی بیش از آن».
اما تحلیلگران ماههاست که استدلال میکنند این کشور مسلمان عمدتاً سنیمذهب، میتواند به زمینهی مناسبی برای رشد دولت اسلامی تبدیل شود.
حملهی ماه گذشته به پاریس، و حملات اخیر که با الهامگرفتن از دولت اسلامی بر خارجیان در بنگلادش انجام شد، نگرانیها را در این کشور درمورد اینکه آیا مقابلهی کامل با دولت اسلامی ممکن است یا خیر، برجسته ساخته است.
یک نظرسنجی که در بهار گذشته توسط «مرکز تحقیقات پیو» انجام شده و ماه گذشته به نشر رسید، نشان داد هنوز هم پتانسیلهایی برای دولت اسلامی وجود دارد تا تاختوتازهای قابلتوجهی در پاکستان راهاندازی کنند.
تحقیقات پیو دریافت که 9 درصد از پاکستانیها نظر مثبتی نسبت به دولت اسلامی دارند، درحالیکه 28 درصد دیدگاه منفی داشتند.
اما تعداد بسیار زیادی از پاکستانیها – 62 درصد – نظری راجع به این گروه نداشتند. این رقم، نگرانیها را در این رابطه که در پاکستان –کشوری با فقر گسترده، جایی که روحانیان برجستهی مذهبی هنوز هم قانون شریعت را اجرا میکنند -، دولت اسلامی میتواند بهمراتب بیشتر از تنها یک تهدید سطحی باشد، دامن میزند.
اگرچه وضعیت امنیتی بهبود یافته است، اما پاکستان هنوز خانهای برای بیش از بیست گروه اسلامگرای افراطی باقی میماند که تعدادی از آنها به سازماندهی و برنامهریزی حملات علیه افغانستان، هند و غرب، ادامه میدهند. تحلیلگران میگویند که درنهایت ممکن است برخی از آنها، ائتلاف خطرناکی با دولت اسلامی تشکیل بدهند.
به گفتهی سیفالله محسود، رییس مرکز تحقیقات فتا (Fata Research Center) که گروههای شبهنظامی در افغانستان و پاکستان را مورد بررسی قرار میدهد، «تمام عناصر موردنیاز هنوز اینجا هستند. آموزههای 35 سال گذشته در اینجا، به راحتی فراموش نمیشود».
اواخر سال گذشته، شبهنظامیان شناختهشده بهعنوان گروه خراسان، عملیاتی را در افغانستان و پاکستان بهراه انداخته و با رهبر دولت اسلامی ابوبکر البغدادی بیعت کردند. این گروه، که شامل تعدادی از جنگجویان سابق طالبان پاکستانی میشود، در شرق افغانستان مستقر است اما همچنان تاحدزیادی از دسترسی ثروت و سازماندهی گروه اصلی در عراق و سوریه فاصله دارد.
قاضی محمد خلیل الله، سخنگوی وزارت امور خارجهی پاکستان گفت: «هیچ فضا یا محیط مناسبی برای این بهاصطلاح دولت اسلامی یا داعش در پاکستان وجود ندارد».
بااینحال، واقعیت این تهدید بهمراتب پیچیدهتر است.
در ماه اپریل، اسنادی چاپی از دولت اسلامی در صحنهی یک تیراندازی در کراچی که یک پروفیسور آمریکایی را زخمی کرد، برجا مانده بود. یک ماه بعد، باز هم در کراچی، دولت اسلامی و یک گروه شبهنظامی دیگر، هر دو مسئولیت حمله به یک اتوبوس را که درنتیجهی آن 45 شیعه کشته شدند، برعهده گرفتند. پولیس بعدها پنج مرد مظنون به انجام این حمله را دستگیر کرد که تعدادی از آنها در دانشگاههای معتبری تحصیل کرده بودند.
اخیرا، دو مرد از کراچی، پس از دستگیری در مرز ایران و ترکیه به مقامات پاکستان تحویل داده شدهاند که مظنون به تلاش برای پیوستن به دولت اسلامی هستند.
براساس گفتههای یک مقام امنیتی پاکستانی آگاه نسبت به این قضیه، مأموران تحقیق به این نتیجه رسیدند که این مردان یک گروه شبهنظامی مرتبط به دولت اسلامی با حداقل 53 عضو تشکیل داده بودند. در پیشاور، مقامات مبارزه با تروریسم میگویند که 25 نفر را در ماههای اخیر به ظن ارتباط مشکوک با دولت اسلامی دستگیر کردهاند.
اما زمانی که مسئلهی مبارزهی بینالمللی گستردهتر علیه دولت اسلامی مطرح میشود، پاکستان از گفتوگوها غایب است.
برطبق گزارش موسسهی اقتصاد و صلح که در ماه گذشته منتشر شد، درمیان حدود 25000 تا 30000 جنگجوی خارجی که به عراق و سوریه سفر کردهاند، تنها درحدود 500 پاکستانی حضور دارند. این موسسه، ارقام مربوط به فرانسه و روسیه را بیش از سه برابر تخمین میزند.
مایکل کوگلمن، کارشناس آسیای جنوبی در مرکز بینالمللی وودرو ویلسون دانشگاه واشنگتن، میگوید که پاکستان «بهسادگی فرصتهای زیادی فراهم نمیکند» که دولت اسلامی با استفاده از آنها، به رشدی که در عراق و سوریه داشته است، دست پیدا کند.
اما به گفتهی مشرف زیدی، مقالهنویس و مشاور سابق امور خارجی دولت، در کشوری که دو سوم ساکنان آن جوانتر از 30 سال هستند، حداقل یک دهه طول میکشد تا بتوان بهطور کامل ارزیابی کرد که آیا دولت اسلامی میتواند در اینجا ریشهپراکنی کند یا خیر. او میگوید: در سیستم اقتصادی و نظام سیاسی پاکستان، «تعداد بسیار زیادی از کودکان هنوز سهمی ندارند» و این باعث میشود آنها دربرابر افراطگرایی آسیبپذیر باشند.
زیدی میگوید: «ما گامهایی در یک و نیم سال گذشتته برداشتهایم». او افزود: «اما درحالحاضر ما باید مطمئن شویم که این فقط درمورد پاکسازی [مناطق قبیلهای] نیست. بلکه همچنین مسئلهی مقابله با شیاطینی است که در اعماق جامعه و هنجارهای اجتماعی ما ریشه دواندهاند».
دشواریهای داعش برای یافتن پایگاه محکم در پاکستان
با دیگران به اشتراک بگذارید
بدون دیدگاه
بدون دیدگاه
