حدود یک هفته از آغاز کمپینهای تبلیغاتی گذشته و تا کنون 6 نامزد برنامههای انتخاباتی خود را آغاز کردهاند. برخلاف دورهای گذشته، فضای انتخابات سرد و بیروح است. سردرگمی سیاسی باعث شده است که نامزدان انتخابات را جدی نگیرند. کمپینهای نامزدان در ولایتها هنوز بهصورت جدی آغاز نشده است. ادامهی این وضعیت به روند انتخابات در کشور صدمه میرساند. نامزدان باید با برنامههای روشن به سراغ مردم بروند. سردرگمی سیاسی باعث میشود که نقش مردم در انتخابات کمرنگ شود. اینروزها در صحبت با مردم دیده میشود که مردم امیدی چندانی به برگزاری انتخابات ندارند، درحالیکه اعتماد مردم به برگزاری موفقانهی انتخابات، حضور پرشور و حداکثری در انتخابات پایه و اساس مردمسالاری را تشکیل میدهد. بهعبارت دیگر، انتخابات یک نفس تازه به مردم است. بنابراین اصل انتخابات حضور مردم در پای صندوقهای رأی و رأیدادن آنها است. همه باید شرکت کنند؛ شرکت در انتخابات ضامن فردای روشن است.
مردم افغانستان چندین دور انتخابات ریاستجمهوری و پارلمانی را پشت سر گذاشتهاند که متاسفانه هر دور با چالشهای بسیار جدی روبهرو بودهاند. جعلکاریهای فوقالعاده گستردهی انتخابات ۲۰۱۴، انتخابات جنجالی پارلمانی سال گذشته باعث ایجاد یک فضای وسیع بیاعتمادی میان شهروندان و حکومت شده است. براساس نظرسنجی بنیاد آسیا، اعتماد بالای کمیسیون مستقل انتخابات در سال ۲۰۱۶ در مقایسه به سالهای اول، که در حدود ۵۰ در صد بود، به کمترین سطح (۳۰ فیصد) کاهش یافته است.
تجربهی تلخ مردم از تقلب و مشکلات انتخاباتهای گذشته یکسو، وضعیت سردرگم اینروزهای افغانستان مزید بر علت شده است که مردم نسبت به انتخابات بیباور باشند. گفتوگوهای صلح بهشدت بر سر انتخابات سایه افکنده است. هم نامزدان و هم مردم واقعا مطمیین نیستند که آیا انتخابات برگزار خواهد شد یانه، دستکم در زمان معین آن. این آشفتگی بهرغم سردرگمی مردم پیآمدهای بسیار ناگواری دارد: یکی از پیآمدهای این سردرگمی بیتوجهی به روند انتخابات است که محصول آن، برگزاری انتخابات ناقص، غیرشفاف و یک روند ناکام خواهد بود. این میتواند ضمن آسیبزدن به دموکراسی نوپای افغانستان، از تشکیل یک حکومت مقتدر و مشروع در کشور جلوگیری کند. از اینرو لازم است که هم نهادهای انتخاباتی و هم نامزدان باید در برگزاری یک انتخابات خوب، موفق عمل کنند. وظایف هر یک نیز روشن است. وظیفهی کمیسیونهای انتخاباتی مدیریت درست این روند است. باید کارهای بر مبنای برنامه و عمل با ریزبینی تمام انجام شود. وظیفهی نامزدان هم رفتن به سراغ مردم با برنامههای روشن و درست است.
نظر ما این است که انتخابات این دور ریاستجمهوری برای آیندهی مردمسالاری و ثبات سیاسی در کشور بسیار مهم است و نباید با شائبهی تقلب و تخطی همراه شود. با یک سازوکار جمعی میتوانیم به این هدف برسیم. این سازوکار جمعی چیست؟ یک: رقابت سالم نامزدان ریاستجمهوری؛ رقایت سالم این است که همه خوب بازی کنند و با برنامه عمل کنند. تأکید بر سر اختلافها نتیجه نمیدهد و تکیه تنها بر سر اختلافها فلجکننده است. متاسفانه در چند روز گذشته شاهد بودیم که نامزدان که برنامههای تبلیغاتی خود را آغاز کردهاند، تمام همتشان بر کوبیدن دیگران و نیش و کنایهها گذشته است. دو: حضور پررنگ مردم. شرکت مردم پایه و اساس است. همانگونه که پیشتر ذکر آن رفت، حضور پرشور و حداکثری در انتخابات پایه و اساس مردمسالاری را تشکیل میدهد.
انتخابات بدیل ندارد. یگانه راه انتقال مشروع قدرت در افغانستان تصمیم مردم باید باشد. اگر صلح هم بیاید راه کار همین است. در چنین شرایطی پرسش از صلح یا انتخابات، سردرگمی را بیشتر میکند و پاسخدادن به این سوال، از یک دید سیاسی، آشکارا سر از یک تعارض درمیآورد. البته از دید مردم راه حل این تعارض بسیار ساده است؛ انتخابات. هر گروهی که میخواهد در افغانستان به قدرت برسد، باید بر مبنای خواست مردم باشد. به همین دلیل حتا آمدن صلح نباید مانع برگزاری انتخابات شود.
