پیش از این هرگز تا این حد احتمال نخستوزیری بنیامین نتانیاهو ضعیف نشده بود. در تاریخ دوم ماه جون مخالفان وی به رهبری نفتالی بنت و یایر لاپید، روی تشکیل دولتی توافق کردند که نقطه پایانی خواهد بود بر حاکمیت ۱۲ ساله نتانیاهو بر سیاست این کشور. تنها کاری که مانده گرفتن رأی اعتماد از کنست (پارلمان اسرائیل) است. آقای نتانیاهو تمام تلاش خود را برای خرابکاری در این زمینه به کار خواهد گرفت. اما در صورت شکست، سلطنت طولانیاش به پایان خواهد رسید.
«شاه بیبی»، لقبی است که به این مرد دادهاند. او بر شکوفایی اقتصادی پررونق و پیشرفته و یکی از بهترین کارزارهای واکسیناسیون کووید۱۹ در جهان نظارت داشته است. وی با وجود جنگ اخیر در غزه، با چندین کشور عربی صلح کرده و اسرائیل را در امان نگه داشته است. بسیاری از سیاستهای او حتا در حال حاضر نیز مورد پذیرش سیاستمدارانی است که او را کنار گذاشتهاند.
با وجود این، او از هیچ ترفندی رویگردان نشد؛ برای دستیابی به پیروزی در انتخابات، تفرقهافکنی کرد و ناسیونالیزم، شوونیسم و کینهتوزی نخبگان را با هم درآمیخت. او حتا پس از اتهام فساد مالی قدرت را رها نکرد و زمانی که تهدید شد، زبان به انتقاد هر کسی گشود که بر سر راهش قرار گرفت. مطبوعات، وزارت عدلیه، پولیس، همه را در زمره «جادوگران شکارچی» خواند که هدفشان به زیرکشیدن او از اریکه قدرت بود.
اگر آقای نتانیاهو بماند، رأیدهندگانی ملالزده را برای پنجمین بار از سال ۲۰۱۹ به پای صندوقهای رأی خواهد کشاند. اگر برود، ممکن است سیاست اسرائیل بهبود یابد. درست است که حزب لیکود وی همچنان بزرگترین حزب در کنست است و پایگاه ملی و مذهبی وی همچنان بخش مهمی از نیروی انتخاباتی او بهشمار میرود، اما او عوامفریبی است با استعدادی یگانه؛ سخنوری توانا و به همان اندازه بیرحم. اگرچه او همچنان در صحنه باقی خواهد ماند (و مطمئنا مترصد انتقامجویی)، برکناری وی کمی از روحیهی سیاسی اسرائیل سمزدایی خواهد کرد. علاوه بر این، تعقیب قضایی و سیاسی وی اثبات این امر است که نهادهای اسرائیل در برابر حمله وی محکم ایستادهاند.
آقای نتانیاهو نقاط آسیبپذیر اسرائیل را آشکار کرد. کار دولت بعدی اصلاح این ضعفها است. این کار آسانی نخواهد بود، زیرا احزاب ائتلاف در این مورد توافق چندانی ندارند. آقای بنت که ممکن نخستوزیر شود، با خردمندی تمام انتظارات را پایین آورده است. وی میگوید: «ما بهجای بحث دربارهی غیرممكنها، بر ممکنها تمرکز خواهیم کرد. بودجه در اولویت است، زیرا اسرائیل از دو سال قبل این بودجه را نداشته است. اما تیم جدید باید بر مدیریت نیز تمرکز کند؛ این کار را باید با بستن راه به روی کسی که تحت پیگرد قضایی است، آغاز کرده و اجازه ندهیم در جایگاه نخستوزیر قرار بگیرد.»
اقدامات دیگر میتواند شامل سیاستزدایی از نیروی پولیس باشد که تاکتیکهای تهاجمیشان منجر به ایجاد شورشهایی در داخل اسرائیل و شلیک موشک از سوی فلسطینیهای غزه به اسرائیل شد. تقسیم وظایف دادستان کل، بهطوری که یک نفر هم دادستان اصلی و هم مشاور حقوقی دولت نباشد، یکی از ایدههای خوب دیگر است. موارد دیگر میتواند شامل بحث در مورد دیوان عالی کشور باشد که از لحاظ قدرت در جایگاه بسیار بالایی است، اما در جایگاه پاسخگویی ضعیف عمل میکند.
اصلاحات دشوار خواهد بود. اما مقابله با هر یک از این مشکلات در زمان آقای نتانیاهو، که از سیستم حقوقی بهعنوان ابزاری برای لشکرکشی استفاده میکرد، غیرممکن بود. اعتماد او به اولترا ارتدکس نیز به معنای غیرقانونیبودن ازدواج مدنی و تعطیلی خدمات عمومی در روز شنبه است. هرچند اکثر اسرائیلیها از برداشتهشدن چنین قیوداتی طرفداری میکنند.
ائتلاف جدید یک حزب عربی نیز در ساختار خود دارد، اما نقش فلسطینیها در آن همچنان کمرنگ است. با وجود این باز هم میتوان گامهای کوچکی مانند افزایش بودجه در مناطق عربی اسرائیل و کاهش رنج در سرزمینهای اشغالی و غزه برداشت. آقای بنت، یکی از طرفداران پرشور جنبش مهاجران، میگوید: «همه مجبورند گاهی تحقق برخی از رویاهای خود را به تعویق بیندازند.» دولتی مبتنی بر واقعیت؟ بهنظر خیلی بد نیست.
