گزارشگران بدون مرز: بیش از ۸۰ درصد از خبرنگاران زن در افغانستان مجبور به ترک کار شان‌ شده‌اند

سازمان گزارشگران بدون مرز می‌گوید که از ۱۵ آگست سال ۲۰۲۱ میلادی تا اکنون، ۸۰ درصد از خبرنگاران زن در افغانستان مجبور شده‌اند که کار شان را ترک کنند.

این نهاد در گزارشی که دیروز (پنج‌شنبه، ۱۹ اسد) در آستانه‌ی دومین سال تسلط طالبان بر افغانستان منتشر کرده، نوشته است که در این مدت بیش از دو سوم خبرنگاران افغانستان این حرفه‌ را رها کرده‌اند.

گزارشگران بدون مرز نوشته است که خبرنگاران افغانستان با وجود سرکوب‌ طالبان، برای زنده‌ نگه‌داشتن روزنامه‌نگاری در این کشور مبارزه می‌کنند.

این نهاد با شماری از این خبرنگاران در داخل و خارج از کشور گفت‌وگو کرده است.

یکی از این افراد یک خبرنگار زن است که هنوز به برای یک شبکه‌ی تلویزیونی در کابل کار می‌کند و « به دلایل موجهی» هویتش افشا نشده است.

این خبرنگار زن به گزارشگران بدون مرز گفته است که وضعیت خبرنگاران زن «هر روز بدتر می‌شود» و او «صرفا به دلیل زن بودن» از حق پوشش بسیاری از رویدادهای خبری محروم شده است.

او با اشاره به محدودیت‌های طالبان بر کار خبرنگاران زن گفته است که « بسیاری از خبرنگاران زن مجبور به ترک کار خود شده‌اند. بسیاری‌ها ترجیح دادند به‌جای این‌که پشت میز کار خود زندانی باشند، اتاق خبر را ترک کنند و در خانه بمانند.»

گزارشگران بدون مرز در این گزارش به‌نقل از انجمن مستقل خبرنگاران افغانستان (AIJA ) نوشته است که در دو سال گذشته بیش از نیمی از ۵۴۷ رسانه ثبت شده در افغانستان تعطیل شده‌‌اند.

این نهاد افزوده که اکنون از ۱۵۰ شبکه‌ی تلویزیونی در افغانستان کمتر از ۷۰ شبکه، از ۳۰۷ ایستگاه رادیویی ۱۷۰ رادیو و از ۳۱ خبرگزاری ۱۸ خبرگزاری، هنوز فعالیت می‌کنند.

ظریف کریمی، مسئول نهاد حمایت کننده رسانه‌های آزاد افغانستان (نی) به گزارشگران بدون مرز گفته است که «اگر وضعیت به‌همین صورت پیش برود، بسیاری از رسانه‌ها به زودی مجبور خواهند شد که دروازه‌های خود را ببندند.»

گزارشگران بدون مرز در این گزارش نوشته است که چالش‌ها برای خبرنگاران در داخل افغانستان «بسیار بزرگ» هستند و آن‌ها بر اثر بازداشت‌ها و آزار و اذیت طالبان «وحشت زده، لِه شده و مأیوس» شده‌اند و به خود سانسوری روی آورده است.

این نهاد به نقل از خبرنگاران یک تلویزیون نوشته است که خبرنگارانی که «منصفانه و دقیق» گزارش داده‌اند، یا زندانی شده‌اند و یا مجبور به ترک کار و یا هم مجبور به ترک کشور.

این خبرنگار گفته است که «وظیفه‌ی اصلی طالبان سانسور است. طالبان هیچ مخالفتی را با سیاست‌های‌شان تحمل نمی‌کنند. ما این‌جا هیچ حامی نداریم، فقط می‌دانیم که باید با آن [محدودیت‌های طالبان] کنار بیایم.»

گزارشگران بدون مرز نوشته است که مدیران و سردبیران رسانه‌ها نیز به خوبی می‌دانند که اگر بخواهند در افغانستان فعالیت خود را ادامه دهند، مجبور هستند که از قوانین طالبان پیروی کنند.

نسل جدید

گزارشگران بدون مرز در گزارش خود گفته است که پس از تسلط گروه طالبان بر افغانستان، بسیاری از خبرنگاران افغانستان به دلیل «آزار و اذیت بی‌امان» نیروهای این گروه مجبور به ترک کشور شدند.

این نهاد افزوده اما در تبعید «نسل جدیدی از روزنامه‌نگاران افغانستان ظهور کرده‌اند» و توانسته‌اند که دوباره فعالیت‌های خود را آغاز کنند.

گزارشگران بدون مرز نوشته است که زکی دریابی، صاحب امتیاز روزنامه اطلاعات‌روز و «کابل‌ناو» یکی از این روزنامه‌نگاران است که توانست در امریکا فعالیت این دو رسانه را به صورت آنلاین از سرگیرد.

آقای دریابی به گزارشگران بدون مرز گفته است که خوانندگان آنلاین ابن رسانه‌ها در دو سال گذشته به «طور قابل توجه» افزایش یافته است.

او افزوده که «قلمرو فعالیت و حضور ما در شبکه‌های اجتماعی نیز در این مدت بسیار افزایش یافته است.»

زهرا نادر، مدیر رسانه آنلاین «زن تایمز» نیز به گزارشگران بدون مرز گفته است که طالبان می‌خواستند زنان را از جامعه، به ویژه رسانه‌ها، حذف کنند و این رسانه ایجاد شد تا نشان دهد که «زن بودن در زیر سلطه‌ی طالبان چگونه است.»

گزارشگران بدون مرز نوشته است که این رسانه با دعوت از مردم عادی برای فرستادن داستان‌های زندگی شان یا موضوعاتی برای گزارش تحقیقی، اکنون به یک «کابوس» برای طالبان بدل شده است.

این نهاد گفته است که طالبان ظهور نسل جدیدی از روزنامه‌نگاران افغانستان را پیش‌بینی نکرده بودند و نمی‌دانستند که نسلی‌ که در بیست سال گذشته با رسانه‌های نسبتا آزاد و کثرت‌گرا سروکار داشتند، به آن‌ها اجازه نمی‌دهند که برای‌شان «چگونه فکر کردن و چگونه ارتباط برقرار کردن» را دیکته کنند.

حمایت از خبرنگاران افغانستان

گزارشگران بدون مرز گفته است که از آگست سال ۲۰۲۱ تا اکنون ۴۲۰ اقدام حمایتی برای حمایت از خبرنگاران افغانستان انجام داده است.

این نهاد گفته است در سال ۲۰۲۲ میلادی از ۸۶ درخواست ویزا از سوی خبرنگاران افغانستان برای پناهندگی در کشورهای سومی و از جنوری سال ۲۰۲۳ تا کنون از ۸۹ درخواست مشابه، حمایت کرده است.

گزارشگران بدون مرز گفته است که حمایت از درخواست‌های پناهندگی سیاسی نیز ادامه دارد و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۳۶ متخصص رسانه و در سال ۲۰۳۳ به ۱۵ نفر، کمک شده است.

این نهاد همچنین گفته است که به ۱۰۰ خبرنگار افغانستان در سال ۲۰۲۲ و ۷۹ خبرنگار دیگر در سال ۲۰۲۳ کمک مالی کرده است.

گزارشگران بدون مرز گفته است که این کمک‌ها بیشتر به خبرنگاران در معرض خطر برای تأمین هزینه‌های فوری زندگی، به ویژه هزینه‌های مربوط به اسکان مجدد در کشور سوم، صورت گرفته است.

گروه طالبان از زمان تسلط دوباره بر افغانستان محدودیت‌های شدید علیه خبرنگاران و رسانه‌های کشور وضع کرده‌اند و در موارد مختلف خبرنگاران را بازداشت و شکنجه کرده‌اند.

این گروه بر فعالیت خبرنگاران زن در افغانستان محدودیت‌های ویژه وضع کرده‌‌اند و آن‌ها را مجبور کرده‌‌اند که هنگام اجرای برنامه‌های تلویزیونی ماسک سیاه بپوشند.