یک نهاد پژوهشی در زمینه حقوق بشر و توسعه با انتشار نتایج تحقیقی درباره تأثیر قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان گفته است که اجرای این قانون پیامدهای گسترده، عمیق و مخربی بر ابعاد مختلف زندگی شهروندان، بهویژه زنان، در افغانستان داشته است.
این تحقیق از سوی نهاد «شبکه باهم به سوی توسعه» مستقر در کانادا انجام شده است.
دادههای این تحقیق از طریق توزیع پرسشنامه میان ۷۷۰ نفر در کابل، هرات، بامیان و دایکندی جمعآوری شده که ۹۱ درصد آنان زنان بودهاند.
۵۶ درصد پاسخدهندگان گفتهاند که تمرکز اصلی قانون امر به معروف طالبان بر «ظاهر و پوشش» است؛ موضوعی که به گفته آنان حضور در اماکن عمومی، تفریحگاهها، آموزش، کار و فعالیتهای اجتماعی را تحت تأثیر قرار داده است.
پیامدهای اجتماعی و رفتاری
براساس یافتههای این تحقیق، یکی از پیامدهای اجتماعی و رفتاری قانون امر به معروف طالبان، کاهش حضور شهروندان، بهویژه زنان، در بیرون از خانه است.
۹۶ درصد پاسخدهندگان، که اکثریت آنان زنان بودهاند، گفتهاند که برای خروج از خانه بدون محرم مرد دچار هراس هستند. از این میان، ۵۸ درصد میزان ترس خود را «بسیار زیاد»، ۲۳ درصد «زیاد» و ۱۴ درصد «کم» گزارش کردهاند.
یافتههای تحقیق نشان میدهد که محدودیتهای طالبان به بروز بحرانهای روحی نیز منجر شده است؛ بهگونهای که ۵۹ درصد پاسخدهندگان احساس ناامیدی و تنهایی را «بسیار زیاد» و ۲۶ درصد «زیاد» گزارش کردهاند.
یافتههای «شبکه باهم به سوی توسعه» همچنین نشان میدهد که میزان تفریح و گردش شهروندان در دوره طالبان کاهش یافته است. براساس این آمار، ۶۴ درصد پاسخدهندگان گفتهاند که در یک سال گذشته اصلاً به تفریح نرفتهاند؛ در حالی که این رقم در دوره جمهوری ۱۴ درصد گزارش شده بود.
پیامدهای اقتصادی
«شبکه باهم به سوی توسعه» گفته است که پیامدهای اقتصادی اجرای قانون امر به معروف را براساس سه شاخص اشتغال، فرصتهای شغلی آینده و درآمد خانوادهها ارزیابی کرده است.
این نهاد گفته است که یافتههای تحقیق بیانگر تأثیر قابل توجه اجرای قانون امر به معروف بر اشتغال است؛ بهگونهای که ۶۸ درصد شرکتکنندگان در نظرسنجی گفتهاند شغل خود را از دست دادهاند و تنها ۳۲ درصد از ثبات شغلی خود خبر دادهاند.
در زمینه تأثیر قانون امر به معروف بر فرصتهای شغلی آینده نیز، ۴۵ درصد پاسخدهندگان تأثیر منفی اجرای این قانون را «بسیار زیاد»، ۱۶ درصد «زیاد» و هفت درصد «کم» ارزیابی کردهاند.
«شبکه باهم به سوی توسعه» گفته است که ارزیابی تأثیر منفی اجرای قانون امر به معروف طالبان بر درآمد خانوادهها، گستردگی و عمق بحران اقتصادی ناشی از این قانون را ملموستر میکند. براساس یافتههای تحقیق، ۹۲ درصد پاسخدهندگان گفتهاند که اجرای قانون امر به معروف طالبان موجب کاهش درآمد خانوادههای آنان شده است.
این نهاد اشاره کرده است که با توجه به اینکه جامعه آماری تحقیق عمدتاً زنان بودهاند، آمار بهدستآمده تصویر روشنی از آسیبپذیری اقتصادی شدید زنان و خانوادهها ارائه میکند.
طالبان کار زنان در ادارات دولتی و غیردولتی، از جمله سازمان ملل متحد، را ممنوع کردهاند. این گروه همچنین بر کسبوکار زنان محدودیت وضع کرده است که ممنوعیت فعالیت آرایشگاههای زنانه از جمله آنهاست.
نقض حق سلامت زنان
«شبکه باهم به سوی توسعه» گفته است که یکی از پیامدهای جدی اجرای قانون امر به معروف طالبان، محرومیت و محدودیت زنان در دسترسی به خدمات صحی است؛ زیرا براساس این قانون، زنان از مراجعه به مراکز صحی و پزشکان بدون محرم مرد منع میشوند.
براساس یافتههای تحقیق، ۸۸ درصد زنان گفتهاند که در پی اجرای قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان، تا حدودی از مراجعه به مراکز صحی و پزشک محروم شدهاند. از این میان، ۴۲ درصد بهطور کامل از خدمات طبی محروم شده، ۲۹ درصد میزان محرومیت را «زیاد» و ۱۷ درصد آن را «کم» اعلام کردهاند.
برخورد قهری
در این تحقیق، نحوه برخورد مأموران امر به معروف طالبان با شهروندان نیز بررسی شده است. براساس دادهها، ۶۱ درصد پاسخدهندگان از دریافت تذکر یا برخورد مأموران خبر دادهاند.
براساس این آمار، ۵۳ درصد پاسخدهندگان صرفاً تذکر شفاهی دریافت کردهاند و ۲۷ درصد گفتهاند که علاوه بر تذکر شفاهی، از سوی مأموران امر به معروف تهدید شدهاند. همچنین ۱۱ درصد پاسخدهندگان گفتهاند که علاوه بر موارد فوق، مورد توهین قرار گرفته و با خشونت جسمی نیز مواجه شدهاند. هفت درصد نیز توقیف یا حبس را تجربه کردهاند.
براساس دادههای این تحقیق، ۵۳ درصد پاسخدهندگان شاهد تذکر شفاهی مأموران به زنان و دختران بودهاند و ۱۱ درصد دیگر گفتهاند که علاوه بر این، شاهد برخورد و خشونت جسمی مأموران با افراد دیگر نیز بودهاند.
«شبکه باهم به سوی توسعه» افزوده است که دادههای این تحقیق بیانگر شکلگیری احساس ترس و ناامنی گسترده در جامعه است. به گفته این نهاد، پاسخدهندگان به دلیل هراس از اقدامات تنبیهی و تحقیرآمیز مأموران امر به معروف، در ابتداییترین حقوق خود، از جمله خروج از منزل بدون محرم شرعی، با محدودیت مواجه شدهاند.
