جنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش امریکا گفته است که عملیات نجات دو سرنشین جنگندهی امریکایی که در جنگ ایران سرنگون شده بود، یکی از پیچیدهترین عملیات نجات در تاریخ ارتش امریکا بود.
در ماه اپریل در جریان جنگ ایران و امریکا، نیروهای ایرانی یک جنگندهی اف-۱۵ دوسرنشینه ارتش امریکا را با راکت دوشپرتاب در منطقهی کوهستانی اصفهان سرنگون کردند.
رسانه سیبیاس امریکا بهتازگی در گزارشی چگونگی سرنگونشدن جنگنده و عملیات نجات سرنشینان آن را همگانی کرده است.
در این گزارش از خلبانان این جنگنده با نامهای «الفا» و «براوو» نام برده شده و یکی از آنان با سیبیاس صحبت کرده است.
براوو که سرنشین عقب جنگنده و افسر تسلیحاتی بود، لحظهی اصابت موشک را «مثل برخورد با یک قطار باری» توصیف کرده و گفته است که او و الفا هر کاری از دستشان برمیآمد انجام دادند تا جنگنده را نجات دهند، اما خیلی زود مشخص شد که امکان نجات هواپیما وجود ندارد و هر دو از جنگنده بیرون پریدند.
خروج الفا از جنگنده موفق بود و او پیش از براوو نجات داده شد، اما موشک دوشپرتاب ایرانی به چتر نجات براوو آسیب زده بود و او با سرعتی حدود ۷۰ تا ۱۰۰ مایل در ساعت (۱۱۲ تا ۱۶۰ کیلومتر در ساعت) بهصورت سقوط آزاد به زمین افتاد.
براوو گفته است: «در یک لحظه که به بالا نگاه کردم و هیچ چتری ندیدم، این ترسناکترین چیزی بود که در تمام عمرم دیده بودم. پس همانجا درنگ کردم و دعا کردم: «خداوندا، ارادهی تو انجام شود. اما اگر قرار است از این وضعیت جان سالم به در ببرم، به کمک نیاز دارم.»
سرنگون شدن جنگندهی ۳۰ میلیون دالری با موشک ۱۰۰ هزار دالری
جنگندهی اف-۱۵ دو سرنشینه که حدود ۳۰ میلیون دالر ارزش دارد و چندین دهه یکی از جنگندههای اصلی عملیاتهای رزمی هوایی امریکا بوده است، توسط یک موشک دوشپرتاب سرنگون شد؛ موشکی که قیمت آن میتواند حدود ۱۰۰ هزار دالر باشد.
براوو گفته است: «آن روز برای ما مثل هر روز دیگری در جنگ بود، تا لحظهای که هدف یک سلاح ایرانی قرار گرفتیم.»
برد کوپر، فرمانده امریکایی ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده که رهبری نیروهای امریکایی در خاور میانه را بر عهده دارد، گفته است که ارتش امریکا تا کنون حدود ۱۳ هزار مأموریت را در جنگ با ایران انجام داده است.
بهگفتهی او، مأموریت جنگندهی سرنگونشده در شب ۲ اپریل در نزدیکی منطقهی کوهستانی در جنوب شهر اصفهان انجام شد؛ منطقهای که در نزدیکی محل نگهداری بخش عمدهای از مواد هستهای با غنای بالای ایران قرار داشت.
کوپر گفت مأموریت «Dude 44» در آن شب، حمله به تأسیسات صنعتی مرتبط با برنامهی پهپادی و موشکی ایران بود.
کوپر گفت: «ما برتری هوایی داشتیم، اما مشخصا بالای کانزاس پرواز نمیکردیم.»
دو خدمه چگونه زنده ماندند؟
الفا که خلبان جنگنده بود، با موفقیت از جنگنده خارج شده بود و پیش از برآوو نجات یافت. او اکنون دوباره برای نیروی هوایی امریکا پرواز میکند. این خلبان که حاضر به مصاحبه نشده، در بیانیه گفته است:
«من همچنان تحت تأثیر حرفهایگری و مهارت تاکتیکی متخصصان جستوجو و نجات رزمی و نیروهای مشترکی هستم که عملیاتهای نجات من و DUDE 44 Bravo را اجرا کردند؛ چه کسانی که در منطقه حضور داشتند و چه کسانی که در پشت صحنه فعالیت میکردند. کلمات نمیتوانند میزان سپاسگزاری من و خانوادهام و همچنین افتخارم به خدمت در کنار تکتک آنان را بیان کنند.»
برنامه ۶۰ دقیقه سیبیاس دریافته است که برآوو پس از آنکه با چتر نجات آسیبدیدهی خود درگیر شد، با شدت به زمین برخورد کرد و حدود پنج مایل (هشت کیلومتر) دورتر از الفا فرود آمد.
او گفت: «آسیب دیده بودم، اما همهی ما آموزش دیدهایم که با شرایط سازگار شویم و بر مشکلاتی که با آن مواجه میشویم غلبه کنیم. با وجود جراحات، به سرعت هرچه میتوانستم از محل فرودم دور شدم.»
هوا تاریک بود، اما برآوو گفت با طلوع خورشید توانست کمکم محیط اطرافش را تشخیص دهد؛ مانند زمانی که صبح زود برای شکار بیرون میروید.
برآووو گفت: «در قلب ایران، جایی که ما بودیم، درههای مرتفع بیابانی و همچنین صخرههای شگفتانگیز و ناهموار وجود دارد. بنابراین، خودم را در یکی از آن درهها یافتم که در دو طرف آن صخرهها قرار داشت.»
او دریافت که امنترین مکان برای رفتن، ارتفاعات است. بنابراین با وجود استخوانهای شکستهاش، از یک خطالرأس به ارتفاع هفت هزار فوت (حدود ۲۱۳۰ متر) بالا رفت.
برآوو گفت: «هرگز اجازه ندهید کمبود انگیزه باعث شود سر از تلویزیون ایران دربیاورید.»
اطلاع امریکا از سرنگونی خدمه
در امریکا، پیت هگست، وزیر جنگ، نیمههای شب با خبر این حادثه از خواب بیدار شد. او گفت بلافاصله بهدنبال اقدامات بعدی رفت: اینکه آیا خدمه زنده و سالم هستند و آیا ایران از آنچه رخ داده، اطلاع دارد یا نه.
او گفت: «چه زنده باشند و چه نباشند، ما میرویم و آنان را برمیگردانیم.»
تصاویر بقایای جنگنده در رسانههای ایران منتشر شد و ویدیوهایی نیز در فضای آنلاین منتشر شد که گروههای مسلح را در حال جستوجو برای یافتن خدمهی سرنگونشده نشان میداد. بهگفتهی منابع نظامی امریکا، نیروهای ایرانی تا چند صد متری برآوو نزدیک شده بودند.
جنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش امریکا و خلبان جنگندهی سابق، گفت: «قصد آشکاری از سوی نیروهای زمینی ایران برای پیدا کردن آن دو نفر وجود داشت.»
کوپر گفت در جریان «مسابقه با زمان»، ارتش امریکا نیروهای ایرانی را که در منطقه حضور داشتند، از نزدیک زیر نظر داشت.
شش ساعت پس از آغاز عملیات، امریکا توانست الفا را در یک یورش خطرناک در طول روز نجات دهد. بالگردهای امریکایی حاضر در عملیات نجات هدف تیراندازی قرار گرفتند.
هگست گفت: «در تمام مسیر رفت و برگشت، درگیری مسلحانه وجود داشت. اما آنها الفا را برگرداندند.»
اما این تنها نیمی از مأموریت بود. نیروهای نجات نتوانستند برآوو را پیدا کنند و عقبنشینی کردند.
با فرا رسیدن شب نخستین روز در ایران، برآوو توانست پیامی به کشورش ارسال کند.
برآووو گفت: «وقتی به لحظهای رسیدم که میتوانستم به تمام چیزهایی که پشت سر گذاشته بودم فکر کنم، پیام “خدا خوب است” را فرستادم؛ به نشانهی قدردانی از تمام چیزهایی که خدا مرا از آنها عبور داده بود.»
او همچنین به ارتش امریکا اطلاع داد که زخمی شده، اما در حال حرکت است. اندکی بعد، تقریبا یک نیروی نجات برای ورود به منطقه اعزام شد، اما هگست گفت: «شرایط جور نشد.»
او گفت: «این تصمیم واقعا دشواری بود. هرگز فراموش نمیکنم که در اتاق وضعیت نشسته بودم و گفتم: «خب، فکر میکنم باید ۲۴ را اجرا کنیم؛ یعنی برآوو قرار است تقریبا ۲۴ ساعت دیگر آنجا بماند.»
برآوو یک روز کامل دیگر را در باد و سرمای بیابان کوهستانی مرتفع، تقریبا بدون آب و غذا، زنده ماند.
سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (CIA) نقش مهمی در نجات برآوو داشت. این سازمان یک کارزار فریب چندجانبه را برای سردرگمکردن نیروهای ایرانی که بهدنبال برآوو بودند، راهاندازی کرد. همچنین از فناوری فوقمحرمانه برای تعیین دقیق موقعیت برآوو استفاده کرد.
برای هموارکردن مسیر نجات برآوو، ویدیوی تازه از حالت محرمانه خارجشده نشان میدهد که بمبافکنها و پهپادهای امریکایی به نیروهای سپاه پاسداران ایران در نزدیکی محل اختفای او حمله کردند.
فرمانده سنتکام گفته است که بیش از ۹۰ نظامی امریکایی در زمین حضور داشتند؛ نخستین حضور نیروهای زمینی امریکا در ایران طی ۴۶ سال. چند صد نفر در هوا بودند و چند هزار نفر دیگر نیز بهعنوان نیروهای پشتیبانی در عملیات نجات مشارکت داشتند.
جنرال دی کین با اشاره به موقعیت برآوو در جنگنده گفت: «فکر میکنم چیزی که باید بدانید این است که ما نیروهای بیشتری را برای بازگرداندن سرنشین عقب میفرستادیم.»
این نیرو با دو هواپیمای بزرگ جستوجو و نجات وارد منطقه شد و در یک باند هوایی موقتی در بیابان فرود آمد. سپس بالگردهای کوچک «لتیل برید» را به پرواز درآوردند که قادر بودند خود را به برآوو در خطالرأس، در فاصله چندین مایلی، برسانند.
برآوو گفت دیدن نیروهای نجات «یکی از بزرگترین لحظات زندگیام» بود. او نمیخواهد جزئیات دقیق گفتوگویش با نیروهای نجات را بیان کند، اما جملهای را که هنگام رسیدن آنان به او گفت، به اشتراک گذاشت: «برویم.»
اما برآوو و دیگر نیروهای حاضر در زمین هنوز از خطر خارج نشده بودند. چرخهای فرود هواپیماهای نجات در شنهای بیابان باند موقتی گیر کرده بود. هواپیماها نمیتوانستند دوباره پرواز کنند و بیش از ۹۰ نفر از آنچه کوپر «نخبهترین نیروهای ارتش» توصیف کرد، تا زمانی که یک واحد مخفی نیروی هوایی به کمکشان آمد، گرفتار شده بودند.
امریکا دو هواپیمای گرفتارشده را که هرکدام حدود ۱۰۰ میلیون دالر ارزش داشتند، همراه با بالگردهای «لتیل برید» منهدم کرد تا فناوری آنها به دست ایران نیفتد.
