د افغانستان د بشري حقونو او ډیموکراسۍ بنسټ وايي، طالبانو د ۲۰۲۲ کال له فبرورۍ څخه د ۲۰۲۶ کال تر اپرېل پورې په افغانستان کې ۲ زره او ۷۴۵ کسان په عام محضر کې په دورو وهلي دي.
دغه بنسټ نن (سېشنبه، د وږي ۳مه) خپل راپور د «د واک دورې، د کنټرول ننداره؛ د طالبانو د عامه دورو د وهلو مستندول» تر سرلیک لاندې خپور کړی دی.
د دغه بنسټ په وینا، د ۲۰۲۲ کال د فبرورۍ او ۲۰۲۶ کال د اپرېل ترمنځ یې د عامه دورو وهلو ۶۳۴ پېښې مستندې کړې دي چې په مجموع کې ۲۷۴۵ کسان پکې شامل دي.
د راپور له مخې، په مستندو شویو پېښو کې ډېری کسان د جنسي یا د طالبانو په اصطلاح د «اخلاقي جرمونو» په تور په دورو وهل شوي دي. په دې مواردو کې اړیکې، جنسي چلند او د ښځو د تګ راتګ اړوند محدودیتونه شامل دي.
دغه بنسټ وايي، د دورو وهل ډېری وخت د خلکو په وړاندې ترسره کېږي چې له امله یې پر قربانیانو سپکاوی، ټولنیز بدنامي او رواني زیانونه لا زیاتېږي.
د افغانستان د بشري حقونو او ډیموکراسۍ بنسټ ادعا کوي چې د دوی موندنې ښيي، په عام محضر کې دورې وهل د مجازاتو، وېرولو او ټولنیز کنټرول په یوه منظمه وسیله بدل شوي او په ټول افغانستان کې پلي کېږي.
د عادلانه محاکمې د اصولو سرغړونې
په راپور کې د قانوني محاکمې له اصولو څخه د جدي سرغړونو موارد هم مستند شوي دي. په دې کې خپلسري نیول، په زور د اعتراف اخیستل او مدافع وکیل، اسنادو او شاهدانو ته د تورنو کسانو د لاسرسي محدودول شامل دي.
دغه بنسټ وايي چې د عامه دورو وهل د بشري حقونو له بنسټیزو اصولو، په ځانګړي ډول د شکنجې او ناوړه چلند د منع، د شخصي حریم د حق، د غونډو او ټولنې د ازادۍ او د عادلانه محاکمې له حق سره په ټکر کې دي.
د راپور له مخې، ځینې مستند شوي موارد ښايي د روم اساسنامې له مخې له د بشریت ضد جرمونو او جنګي جرمونو سره هم تړاو ولري، چې شکنجه، ځورونه، بندي کول، ظالمانه او غیرانساني چلند او د عادلانه محاکمې له حق څخه محرومول پکې شامل دي.
دغه بنسټ وايي چې راپور یې د خپلو مستندو شویو مواردو او د دورو وهلو د ۲۳ قربانیانو د شخصي شهادتونو پر بنسټ چمتو کړی دی.
د څارنې او حساب ورکونې غوښتنه
د افغانستان د بشري حقونو او ډیموکراسۍ بنسټ د عام محضر د دورو وهلو د عاملانو د حساب ورکولو غوښتنه کړې ده.
دغه بنسټ له حکومتونو، نړیوالو بشري حقونو بنسټونو او نورو سازمانونو غوښتي چې خپلواکه څارنه پیاوړې کړي، د دې مواردو په اړه څېړنې وکړي، له قربانیانو ملاتړ وکړي او د مسؤلو کسانو د حساب ورکولو لپاره اقدامات وکړي.
طالبانو په افغانستان کې د بیا واکمنېدو وروسته په عام محضر کې د دورو وهلو احکام بېرته پلي کړي دي. د راپورونو له مخې، دې ډلې لږ تر لږه ۱۲ کسان په عام محضر کې اعدام کړي دي.
که څه هم د طالبانو سترې محکمې په وروستیو میاشتو کې په عام محضر کې د شلاق او اعدام د احکامو په اړه د خبرونو خپرول محدود کړي، خو د افغانستان د بشري حقونو او ډیموکراسۍ بنسټ وايي چې د دغو مجازاتو د دوام په اړه لا هم راپورونه خپرېږي.
