د افغانستان د خلکو وحدت ګوند مشر محمد محقق، په کابل پوهنتون کې د طالبانو د ملاتړو ملايانو غونډې ته په غبرګون کې ویلي، چې دغه غونډه د طالبانو حکومت ته د مشروعیت ورکولو په موخه جوړه شوې وه، خو د نوموړي په وینا، د یوه سیاسي نظام مشروعیت «د خلکو له رایو ترلاسه کېږي، نه د یو شمېر معاشخوړونکو ملايانو له تأییده».
هغه په خپله فېسبوکپاڼه کې په یوه لیکنه کې ویلي، چې د کابل پوهنتون په غونډه کې هڅه وشوه څو هبتالله اخوندزاده، د هغه تر مشرۍ لاندې نظام او د نوموړي صادر شوي فرمانونه مشروعیت او ولسي منل کېدل ترلاسه کړي؛ خو دا موخه یې ترلاسه نه کړه.
محقق زیاته کړې:
«دا چې د طالبانو امارت لومړی یو شمېر ملايان وټاکي او تأیید یې کړي او وروسته همدغه ملايان د امارت او د هغه د مشر تأیید وکړي، د منطق او فلسفې له نظره د ښکاره دور مصداق دی؛ یعنې د دوو هغو لورو متقابل مشروعیت ورکول چې د یوه اعتبار د بل په تأیید پورې تړلی وي. د دغه ډول دوراني استدلال ناسموالی له منطقي پلوه څرګند دی.»
د طالبانو مشر هبتالله اخوندزاده هم پرون په دې غونډه کې ګډون او وینا کړې وه. هغه له بهر مېشتو افغانانو غوښتي وو چې هېواد ته راستانه شي او که وړتیا او شایستګي ولري، نو هغوی ته به «چوکۍ» ورکړل شي.
د نوموړي دغو څرګندونو د سیاسي څېرو بېلابېل غبرګونونه راپارولي دي.
محقق په خپل غبرګون کې ویلي، چې د طالبانو سیاسي مخالفینو څو ځله څرګنده کړې چې دوی د طالبانو په اوسني جوړښت کې د څو څوکیو او مقامونو غوښتونکي نه دي، بلکې د یوې رښتینې بینالافغاني مذاکراتو د پیل لپاره چمتو دي.
د هغه په وینا، په دغو مذاکراتو کې باید د یوه نوي اسلامي لنډمهالي حکومت پر جوړولو، د نوي اساسي قانون پر مسودې او د افغانستان د راتلونکي سیاسي نظام پر ډول بحث او هوکړه وشي.
محقق زیاته کړې:
«د ملا هبتالله هغه بلنه چې د افغانستان اساسي ستونزه د څو څوکیو او مقامونو تر وېش پورې راکموي، یوه بېبنسټه، بېځایه او له روښانه سیاسي او حقوقي چوکاټ څخه بېبرخې بلنه ده او نه شي کولای د مشروعیت بحران او د هېواد اساسي ستونزې ته ځواب ووایي.»
محقق د افغانستان د مذهبي پیروانو په اړه د طالبانو د مشر د څرګندونو یوه برخه هم د «مذهبي تنوع د واقعیت انکار» بللی دی.
د طالبانو مشر په کابل پوهنتون کې د ملايانو په غونډه کې ویلي وو، چې د افغانستان ټول خلک د حنفي مذهب پیروان دي.
محقق ویلي، دا خبره د افغانستان له یوه څرګند تاریخي، مذهبي او نفوسي واقعیت څخه انکار دی.
هغه زیاته کړې، چې افغانستان یو له مذهبي پلوه متنوع هېواد دی.
د محقق په وینا، له حنفي سني مسلمانانو وروسته، چې د هېواد اکثریت نفوس جوړوي، شیعهګان د افغانستان دویمه لویه مذهبي ټولنه ده او شمېر یې شاوخوا له اتو تر لسو میلیونو پورې اټکل کېږي.
محقق ویلي، د مذهبي مذهبونو او جریانونو له شتون څخه انکار، که په هر نیت او انګېزه وي، نه یوازې د افغانستان د ټولنې ثابت واقعیتونه نه شي بدلولای، بلکې د هېواد ملي یووالي، مذهبي ګډ ژوند او سیاسي ثبات ته هم هېڅ ګټه نه رسوي.
