پس از۲۰ سال؛ رونق دوباره‎ی چادری در شهر کابل

پس از ۲۰ سال؛ رونق دوباره‌ی چادری در شهر کابل

کابل – پَیک، فاطمه امانی

با همهمه‎‌ی آمدآمد طالبان، نه‌‎تنها حضور زنان چادری‌‎پوش در شهر کابل گرم‌‎تر شده، بلکه بهای یک چادری (بُرقه) در بازارهای پایتخت کشور نیز تا سه‌ برابر در مقایسه با سال ‎پار افزایش یافته است.

شماری از زنان چادری‌‎پوش در شهر کابل، به‌‎این باورند که حالا همه از وحشت و زن‌‎ستیزی طالبان آگاه‌‎اند. بنابراین پیش از آن‎که خطر و تهدیدی از سوی افراد این گروه متقبل شوند، از همین‌‎حالا باید یک چادری بدل‌‎پوش هم بخرند.

چادری‌‎های ساخت وطن مشهور به مزاری و هراتی، پاکستانی، چینایی و… که ارزان‎ترین آن تا ۵۰۰ افغانی و گران‎ترین آن تا ۲۵۰۰ افغانی در بازارهای عمده و پرچون شهر کابل خریدوفروش می‌‎شود.

شبیراحمد دکان‎دار پیشینه‌‎کار مندوی شهر کابل که به‌‎گفته‌‎ی خودش از چندین دهه به‎ این‎سو با خریدوفروش بُرقه و چادری و حجاب و چپن زنانه سروکار دارد، به‎ خبرنگار پَیک می‌‎گوید: «در این اواخر، عرضه و تقاضای چادری نسبت به حجاب و چپن و این‎ها افزایش یافته است. تقریبا ۸۰ درصد فروشات روزمره ما تنها چادری‎ است…»

او می‌‎افزاید که بهترین چادری مُد روز تا پیش از بهار امسال ۸۰۰ افغانی بود، اما اکنون به ۲۵۰۰ افغانی رسیده است. به‌‎گفته‌ی وی، دلیل این تغییر و افزایش عرضه و تقاضای چادری در بازار کابل، بلندرفتن بهای دالر، شدت گرفتن خشونت‎‌ها در کشور و آمدآمد طالبان با دولت است.

با این‎‌هم، برخی از زنانی‎‌که در بیرون از خانه شاغل‌اند، حتا سوگند می‌‎خورند که در هیچ‎گونه شرایط سخت و استبداد طالبانی، چادری نخواهند پوشید.

سکینه شیرزاد آموزگار یکی از مکتب‌‎های خصوصی و باشنده‎‌ی ناحیه چهارم شهر کابل، می‌‎گوید: «اگر طالبان هم بیایند، درست با همین لباس و قیافه به کار خود ادامه می‌‎دهم و این حق من است.»

از سویی ‎هم، زرمینه باشنده‎‌ی ناحیه یازدهم شهر کابل که به‌‎گفته‌‎ی خودش هنوز پوشیدن چادری را تجربه نکرده، دیدگاه متفاوت از دیگران دارد. او با نیش‎خندی از پُشت ماسک صورت‌‎اش، گفت:

«همین‎طوری‎‌که ویروس کرونا مجبورمان کرده ماسک بپوشیم، خیر است ویروس طالب را هم با چادری وقایه می‌‎کنیم».

اما شریفه‌‎ی چادری‌‎پوش که به تاز‎گی از خانه‌‎ی آبایی‎‌اش به‌‎دلیل جنگ و ناامنی در ولایت لوگر بی‎جا شده و به‎ کابل آمده، می‌‎گوید که او در خانواده‎‌ی چادری‌‎پوش به‌‎دنیا آمده، کلان شده و بدون جبر طالب هم، با چادری عادت کرده است.

آنچه که به‎ باور شهلا فرید، آگاه مسایل سیاسی و حقوقی و استاد دانشگاه کابل، بدون جبر طالب نه، بلکه متاثر از نظام طالبانی با شخصیت مظطرب، محروم و محصور در خانه خوانده شده است.

خانم فرید می‌‎افزاید که محصورشدن زن در خانه به‌‎معنای واقعی «کُشتن معنوی زن» است و این‎‌همه برخلاف قانون اساسی کشور، میثاق‌‎های جهانی حقوق بشر و ناپذیرفتنی برای نیمی از جمعیت (زنان) افغانستان است.

لیلا نورانی فعال مدنی و رسانه‌‎ای هم، با تاکید بر حقوق اساسی و دست‌‎آوردهای بیست ساله‌‎ی زنان افغانستان، می‌‎افزاید که هرگونه عقب‌‎گرد و محدودیت بر آزادی‌‎های حقوقی و قانونی زنان در هر نظامی ناممکن است.  

هرچند برخی‌‎ها پیشینه و تاریخچه‌‎ی چادری (بُرقه) را در افغانستان به ‎دوره‌‎ی استعمار انگلیس و انتقال آن از هند به افغانستان و برخی‎‌هم به زمان ورود اسلام از عربستان به افغانستان و حتا فرهنگ چندین هزارساله‎‌ی این کشور نسبت داده‎‌اند، اما به‌‎باور برخی از عالمان دین، پوشیدن چادری هیچ‌‎گونه اجبار و الزامیتی در دین اسلام ندارد.

به‎ گفته‌‎ی مولانا بهرالدین جوزجانی، عالم دین، اگر یک زن لباس مناسب اسلامی به تن داشته باشد، هیچ‌‎گونه الزامی برای پوشیدن چادری و یا هر حجاب دیگری وجود ندارد و اجبار آن‌‎هم برمی‌‎گردد به نداشتن دانش و بینش یک شخص که از دین و مذهب چیزی نمی‌‎داند.

خوش‎بینی‌‎ها و بدبینی‌‎ها در پیوند با رونق چادری و آمدآمد طالبان درحالی ابراز می‌‎شود که به‌‎تاز‎گی، مسئولان کمیسیون مستقل حقوق‌‎بشر افغانستان از بسته شدن مکتب‌‎ها و نهادهای آموزشی در ولسوالی‎‌های زیر حاکمیت طالبان، ترور، شکنجه و تدابیر سخت‎گیرانه‌‎ی این گروه در برابر مردمان ملکی اظهار نگرانی کرده است.

ذبیح‎‌الله فرهنگ، سخن‎گوی این کمیسیون می‌‎گوید که براساس تازه‌‎ترین یافته‎‌های این نهاد، طالبان در هر ولسوالی که تصرف کرده‎‌اند، محدودیت‎‌های سنگینی به‌‎ویژه پوشیدن چادری یا بُرقه بالای زنان وضع کرده‎‌اند که حتا بدون محرم شرعی، اجازه‌‎ی بیرون شدن از خانه‌‎های‌شان‎‌ را ندارند.

بااین‌‎حال، وزارت امورزنان افغانستان نیز، با انتقاد از عدم حضور حداقل یک زن در صف گفت‌‎وگو کننده‌‎های طالبان در قطر، به‌‎این باوراست که ذهنیت ۲۰ سال پیش این گروه در برابر زنان، هنوز پابرجاست.

خانم کبرا رضایی، سخن‎گوی این وزارت، با نگرانی از وضعیت پیش‌‎آمده به‌‎ویژه روآوردن زنان به‌‎سوی چادری از ترس و بیم تهدید طالبان، می‎گوید که درصورت مدنظر نگرفتن حقوق و آزادی‌‎های زنان و رفع ممنوعیت و محدودیت‎‌های جاری در برخی از مناطق زیر حاکمیت طالبان، زنان افغانستان بار دیگر در چهاردیوار خانه‌‎های‌شان محصور و از همه حقوق و آزادی‌‎های مدنی‌‎شان محروم خواهند شد.