روز یکشنبه (۲۴ اسد سال ۱۴۰۰) حکومت جمهوری اسلامی افغانستان به دست گروه طالبان سقوط کرد. در پی سقوط کامل افغانستان به دست تحریک اسلامی طالبان و فرار رییسجمهور اشرف غنی از کشور، افغانستان اکنون در خلای قدرت به سر میبرد و وضعیت در اکثر مناطق نابهسامان است. منابع محلی از ولایت بامیان در گفتوگو با اطلاعات روز میگویند که در این ولایت هرجومرج کامل حاکم است. همچنان ترس و وحشت خبرنگاران محلی و فعالین مدنی از نشر گزارش باعث شده تا این ولایت در یک خلای اطلاعاتی قرار بگیرد و وضعیت نابهسامان بامیان از پوشش رسانهها دور بماند. اطلاعات روز در این گزارش با منابع محلی در تماس شده و بهتنهایی نمیتواند صدق و کذب ادعاهایی صورتگرفته را تأیید کند.
انهدام تندیس عبدالعلی مزاری
در تازهترین مورد تندیس عبدالعلی مزاری که از جانب حکومت قبلی لقب «شهید وحدت ملی» به آن عطا شده بود، منهدم گردیده است. منابع به روزنامه اطلاعات روز میگویند که تخریب تندیس عبدالعلی مزاری کار گروه طالبان است. همچنان این منابع، میگویند در یک گردهمایی یکی از رهبران طالبان گفته بود که تندیسسازی در دین اسلام حرام است و تندیس مزاری باید از بین برده شود. اما مولوی فاروقی، از مسئولان امنیتی طالبان در بامیان در صحبت با روزنامه اطلاعات روز میگوید که تخریب تندیس عبدالعلی مزاری کار این گروه نیست و ما تلاش داریم هرچه زودتر عاملین این قضیه را دستگیر کنیم.
تعدادی از شهروندان بامیان در پیوند به تخریب تندیس عبدالعلی مزاری دست به اعتراض زدند و گفتهاند «امارت اسلامی به زودترین وقت عوامل دخیل در تخریب تندیس استاد مزاری، رهبر فقید هزارهها را دستگیر و در چنگال قانون بسپارند. در غیر اینصورت مردم میدانند که چگونه از ارزشها، اموال، عزت و شرفشان دفاع کنند.»
تاراج وسایل دانشگاه و ادارات دولتی
یکی از مسئولین دانشگاه بامیان، که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، در صحبت با روزنامه اطلاعات روز گفت بخشی بزرگی وسایل اداری و آموزشی دانشگاه بامیان به تاراج برده شده و تعداد از آن شکسته و تخریب شده است. در پیوند به همین موضوع مسئولین امارت اسلامی جلساتی را با مسئولین دانشگاه بامیان برگزار نموده است. مسئولین امارت اسلامی وعده دادهاند که آنها در صدد دستگیری سارقین هستند و تلاش میکنند اموال تاراجشده را برگردانند. همچنان مسئولین امارت اسلامی گفتهاند که تمام کارمندان دانشگاه به زودترین فرصت ممکن سر کارشان برگردند و وعده سپردهاند که امنیت تمام کارمندان تأمین میشود. آنها در مورد کارمندان زن گفتهاند که تا زمان تصویب طرزالعمل نمیتوانند سرکارشان برگردند.
در مورد دیگر، حسین (نام مستعار) به اطلاعات روز گفت تعدادی از افراد طالبان وسایل دفتر ناحیه دوم شاروالی را به بیرون انتقال دادند.
تاراج اموال شخصی
منابع در ولایت بامیان تأیید میکنند که بعد از ورود طالبان به این ولایت هرج و مرج کامل در این ولایت حاکم شده و بعضی افراد، که خودشان را طالب معرفی میکنند، اموال شخصی مردم را به زور از آنها میگیرند. گزارش شده است که افراد طالبان با تلاشی بعضی خانهها موترهای جدید و گرانقیمت را به تاراج بردهاند. همچنان، گزارش شده است که وسایل مکتب خصوصی بابا نیز به تاراج برده شده است.
همچنان منابع در ولایت بامیان میگویند باوجودی که خدمات هوتل غلغله تعطیل است اما نیروهای طالبان به زور وارد هوتل شدهاند و شبها در آن بهسر میبرند.
ترس، آشفتگی و خلای اطلاعاتی
صدرا (نام مستعار) به روزنامه اطلاعات روز گفت که وضعیت در بامیان بیش از حد آشفته است و نگرانکننده است، اما ترس خبرنگاران و فعالین مدنی باعث شده تا کسی جرأت نتواند در مورد وضعیت فعلی بامیان حرف بزند. همچنان این افراد میگویند که طالبان افرادی را برای شناسایی و دستگیری فعالین مدنی و خبرنگاران در این ولایت موظف کردهاند. اما طالبان این ادعا را رد کرده و میگوید عفو عمومی برای همه اعلان شده است و استثنا در آن وجود ندارد.
منابع مردمی از ولسوالی ورس به روزنامه اطلاعات روز میگویند که در نتیجهای درگیری بر سر تاراج تجهیزات جنگی دولت، در این ولسوالی یک نفر کشته شده است. این منبع به اطلاعات روز گفت که طالبان گفتهاند فرد قاتل را در مسیر کابل دستگیر کردهاند و به میدان شهر منتقل شده است. وضعیت در ولسوالی یکاولنگ و پنجاب نیز همینگونه گزارش شده و منابع میگویند بخشی زیادی از وسایل دولتی به تاراج رفته است.
منابع از احتمال وقوع درگیری در ولایت بامیان نیز خبر میدهند. به ادعای آنها بعضی از افراد نظامی تعدادی از وسایل و تجهیزات نظامی را با خودشان بردهاند و هنوز به گروه طالبان تسلیم نشدهاند. طالبان تلاش دارند از راه مسالمتآمیز با این گروه وارد مذاکره شوند اما هنوز به نتیجه نرسیدهاند.
منابع مردمی از ولایت بامیان به اطلاعات روز میگویند که اکثر دکانهای شهر بامیان بسته است و گشتهای نظامی طالبان مردم را بیش از حد وحشتزده کردهاند. این منابع میگویند که اکثریت ساکنین بامیان فرار کردهاند و فعلا شهر تقریبا خالی است.
فرار مقامهای دولتی از بامیان، این شهر را در وضعیت نابهسان قرار داده است. خلای قدرت باعث شده است چور و چپاول اموال دولتی و شخصی به بالاترین حد برسد. اما طالبان میگویند که تمام کسانی که خودشان را به مردم طالب معرفی کردهاند و دست به چپاول و غارت زدهاند متعلق به امارت اسلامی نیستند، بلکه یک تعداد آدم فرصتطلب و سودجو هستند که تلاش کردهاند با استفاده از فرصت دست به دزدی بزنند.
مفتی حبیبی سمنگانی، عضو کمیسیون فرهنگی طالبان در مورد وضعیت بامیان به روزنامه اطلاعات روز میگوید وقتی والی و دیگر مسئولان حکومت قبلی، ولایت را ترک کردند، نیروهای طالبان در مناطق دوردست مثل ولسوالیهای کهمرد و سیغان حضور داشتند. به گفتهی او در روزی که مقامهای پیشین بامیان فرار کردند طالبان هیچ گونه برنامهای برای حمله به بامیان نداشت.
او تأیید میکند در بازهی زمانی که مقامهای پیشین بامیان فرار کردند و نیروهای طالبان وارد مرکز این ولایت شدند، اموال دولتی و شخصی تاراج شده است. مقامهای پیشین محلی بامیان ساعت ۹ صبح فرار کردند و نیروهای طالبان حدود ساعت چهار عصر به بامیان داخل شدند.
این عضو طالبان میگوید، در رابطه به تاراج اموال دولتی و شخصی، شش نفر بازداشت شدهاند و فعلا در بند طالبانند. به گفتهی او این افراد زیر نام طالبان از فرصت سوءاستفاده کرده و دست به تاراج زدهاند. او همچنین تأیید کرد که پس از آنکه طالبان به مرکز بامیان آمدند، هم بعضی رویدادها اتفاق افتاده است. او گفت: «مجاهدین امارت اسلامی یک دستهی شش-هفت نفری را بازداشت کردند که تلاش میکردند به یک خانه وارد شوند.
این افراد از منطقهی غندک ولسوالی شیبر و از ولسوالی سیغان بودند.» آقای سمنگانی آشفتگی که در بامیان به میان آمده است را ناشی از یک سری حساسیتها و رقابتهای محلی که از قبل وجود داشته، میداند.
