نورالنسا روحانی – هرات
تسلط طالبان بر افغانستان، هزاران زن شاغل در ارتش و پولیس را خانهنشین کرده است و آنان دو گزینه بیشتر در اختیار ندارند: زندگی پنهانی یا ترک افغانستان.
زندگی برای زنان نظامی سابق روز به روز سختتر میشود و آنان حالا بیکار و خانهنشین هستند و امیدی برای برگشت به وظایفشان در دوران سلطه طالبان ندارند.
برخی از زنان عضو سابق ارتش در گفتوگو با روزنامه اطلاعات روز معتقدند که جامعه جهانی و بهویژه ایالات متحده امریکا، آنان را نادیده گرفتهاند و شمار کمی از زنان نظامی را در پروسه خروج از افغانستان، همکاری کردهاند.
شکیلا فروغ، 21 سال دارد و بیش از سه سال در ساختار ارتش در پایگاه قول اردوی ۲۰۷ ظفر در غرب کشور وظیفه اجرا کرده است، اما رویکارآمدن طالبان باعث شد که پوشیدن دوباره لباس نظامی از یک واقعیت، به رویایی دستنیافتنی مبدل شود.
شکیلا فروغ بخش عمده ازعکسها و ویدیوهایی دوران خدمت خود را در ارتش از ترس حملات احتمالی هدفمند، حذف کرده است و حالا تنها چهار عکس از جریان تمرینات نشانزنی با اسلحه امریکایی m-16 را در قولاردوی ۲۰۷ ظفر در گوشی همراه خود دارد.
در این عکسها دیده میشود که شکیلا با اشتیاق زیاد مصروف آموزش نظامی است و در آن وقت تصور محرومیت از ادامه کار در ارتش را پیش از تقاعدی نمیکرد، اما حالا به گفتهی او، تاریخ در افغانستان تکرار شده است و طالبان با همان اندیشههای نیمهی دوم دهه ۹۰ میلادی بر افغانستان تسلط یافتهاند.
خطر در بیخ گوش
عضویت در صفوف ارتش از خانواده شکیلا فروغ قربانی گرفته است. پدرش که عضو ارتش بود، در انفجار ماین کنار جادهای در ولایت هلمند در جنوب افغانستان پس از زخمیشدن شدید، جان باخت.
اما جانباختن پدر، شکیلا را از دوام فعالیت در ارتش منصرف نکرد و تا آخرین روزهای سقوط هرات به قولاردوی ۲۰۷ ظفر برای پیشبرد کارهایش میرفت.
برخلاف برخی از زنان نظامی در قولاردوی ۲۰۷ ظفر در غرب کشور، شکیلا فروغ سابقه شرکت در جنگها با طالبان در ولسوالیهای هرات نیز را دارد.
حالا شکیلا در کنار بیکاری، نگران حملات هدفمند بر زنان نظامی سابق است و خطر را بیخ گوش خود تصور میکند: «طالبان به تعهدات خود مبنی بر هدف قرار ندادن زنان توجه نخواهند کرد. من از حملات طالبان بر جان خود نگرانم و باید جامعه جهانی و ایالات متحده امریکا به داد ما برسد، تا ما مجبور نباشیم که پنهانی زندگی کنیم.»
او تصمیم دارد که محل زندگی خود را از ترس هدف قرار گرفتن، تغییر دهد تا در گوشهای از شهر هرات به آرامی زندگی کند.
این نظامی سابق ارتش، هیچگاهی تصور نمیکرد که نظام افغانستان با حضور هزاران نیروی ارتش، پولیس و امنیت ملی به دست طالبان سقوط کند: «تا حالا هم باورم نمیشود که نظام ما سقوط کرده باشد. ما ارتش قوی داشتیم و نباید افغانستان سقوط میکرد. این نظام با ۲۰ سال زحمت و همچنین خون هزاران جوان برقرار بود، اما بهزودی سقوط کرد و این خیلی من را رنج میدهد.»
هرات جامعه بهشدت سنتی و محافظهکار است و عضویت در پولیس و ارتش به مثابه گذشتن از هفت خوان رستم است. بسیاری از خانوادههای هراتی برای دخترانشان اجازه پوشیدن لباس نظامی را نمیدادند.
پیوستن به ارتش و پولیس برای زنان یک تابوشکنی بزرگ بهحساب میآمد و در حکومت سابق روزبهروز به شمار زنان علاقهمند به پیوستن به صفوف ارتش و پولیس افزایش پیدا میکرد.
«توهین طالبان»
زهرا گل پوپل، یکی از مشهورترین نشانزنان ارتش در غرب افغانستان بود و با تسلط طالبان بر هرات، با همسر و فرزندانش مجبور به ترک وطن شد و حالا در ایتالیا زندگی میکند.
نام زهراگل پوپل پس از بهدستآوردن تندیس نشانزن برتر در میان ۸۰ اشتراک کننده افغان و هندی در شهر «چنای» هند، سرخط شماری از رسانههای هندی و افغان شد.
او هفت سال در صفوف ارتش در غرب کشور وظیفه اجرا کرده و بهعنوان نخستین زن در لوای ارتش در ولایت ناامن فراه نیز کار کرده است.
درد دوری از وطن و خانواده، از گذاشتن پستهای فیسبوکی و استوریهایش حس میشود. او اغلب با گذاشتن لینکهای ویدیویی از گزارشهای رسانهها در مورد فعالیتهای نظامیاش، خاطراتش در لباس ارتش را مرور میکند.
او در گفتوگو با روزنامه اطلاعات روز، زنان نظامی سابق را زیر تهدید میداند و خواستار حمایت جهان از این زنان است: «با آمدن طالبان زنان عضو ارتش زیر تهدید قرار دارند. طالبان بهخاطر من پدرم را به حوزه خواسته بودند و با نشان دادند عکسهای من، وی را توهین کردهاند. طالبان به پدر من گفتند که برای تو شرم است که دختر تو عضو ارتش بوده است.»
زهراگل پوپل، برای برگشت به زادگاه خود لحظهشماری میکند، اما با با حضور طالبان در قدرت، هیچگاهی ریسک سفر به افغانستان را نخواهد کرد.
حملات انتقامجویانه
از سویی هم، نگرانی از حملات بر جان نظامیان زن سابق در حالی قوت گرفته است که افراد منسوب به طالبان نگار پولیس در زندان مرکزی غور را اواسط ماه سنبله به شکل فجیع جلو همسر و فرزندانش در شهر فیروزکوه – مرکز ولایت غور- کشته بودند.
هر چند طالبان در صحبت با گزارشگر روزنامه اطلاعات روز اطمینان داده بودند که عاملان قتل نگار را بازداشت خواهند کرد، اما تاکنون از بازداشت این افراد خبری در دست نیست.
هفته گذشته دیدبان حقوق بشر در یک گزارش ۲۵ صفحهای اعلام کرد که حکومت طالبان تنها در چهار ولایت بیش از ۱۰۰ پولیس یا مأمور امنیتی سابق دولت افغانستان را کشته یا به اجبار ناپدید کرده است.
این نهاد حقوق بشری میگوید که گروه طالبان بهرغم اعلام عفو عمومی مقامهای امنیتی، نظامیان سابق را کشته یا ربوده است. بر بنیاد این گزارش، شمار کشتهها یا افراد ناپدیدشده در ولایات غزنی، هلمند، قندهار و قندوز به تنهایی بیش از صد نفر است.
گروه طالبان با تسلط بر افغانستان عفو عمومی اعلام کرد، اما در برخی مواقع حملات انتقامجویانه از سوی جنگجویان طالبان علیه کارمندان سابق حکومت صورت گرفته است.
شکیلا فروغ با مرور خبرهای این چنینی در شبکههای اجتماعی زندگیاش را بیشتر در خطر میبیند و از روزی میترسد که خبر جان باختناش سرخط رسانهها نشود.
