سرشت نامه‌‏های خیالی

نویسنده: آقای خیالباف

1

خدا شاهد است که پس از روزها، ماه و حتا سال‏ها، اکنون جرئت این را پیدا کردم که تمام سرنوشت غم‏انگیز و زهرناک زندگی‏ام را همچون عقده‏ی کشنده و خطرناک، اکنون روی کاغذ تف کنم. فکر می‏کنم لازم نباشد صراحتاً بگویم، مخاطب من کسی از میان هزاران و میلیون‌ها آدم این سرزمین است؛ شاید این‌طور باشد و در معنای دیگر، این تنها شما هستید که مخاطب من‏اید و اکنون که در دقایق آخر زندگی‏ام- همچون خود شما- قرار دارم، احساس می‏کنم جرئت این را پیدا کرده‏ام که بنویسم، آن‌چه را که در درونم تلنبار شده و حجم بزرگ آن، همچون سیلی یک کابوس، بر وحشت این دنیایم می‏افزاید و از منِ کم‌سن و سال، یک سیمای آشفته، مرده و فرتوت‌ ترسیم می‏کند.

عکسی را که روی نامه‌ام چسپانده‏ام، کل داستان زندگی‏ام است: انسان تنها، افسرده و بی‏میل به همه‌چیز و در عین حال، انسانی که کوله‏باری بزرگ از آرزوها، امیدواری‏ها و خیالات بی‏پروایش را مرده دریافته و بسان تنهاترین کس، ثانیه‏های مرگش را می‏شمارد. اما نمی‏دانی که این تصویر مغموم و آشفته و بی‏رمق، کدام زمان و در چه شرایطی رسم شد: این نقاشی را سال پار، درون یک چهاردیواری رسم کردم که خواهر کوچکم- دختر ظاهراً عصیانگر خودت- با نهایت دقت و هوشیاری و تیزهوشی ذاتی‏اش، راز آن را برملا کرد و من که شرمیده بودم، صدها بهانه و توجیه سست و احمقانه را پیش کشیدم برای این‌که گفته باشم، این تنها انسان منتظر به مرگ، نه من، بلکه آن انسان از حال رفته‏ی ذهن و تصورات من است که حاصل یک عمر زهرکامی و نومیدی است. ولی هرگز نخواستم چشم شما به آن بیفتد، برای این‌که فکر کردم و تا این لحظه فکر می‏کنم این تصویر شکسته و بی‏رمق، حتا پس از مرگم، گمنام باقی بماند.

شاید لازم به عذرخواهی نباشد که بگویم چرا از ضمیر «شما» استفاده می‏کنم، در حالی که واژه به واژه‌ی مسایلی که پیش آمدند و حرف‏هایی که گفته خواهند شد، طرف شماست. در این‌جا و اگر واقعاً اندکی از حال و وضعم آگاه بودید، شاید حق می‏دادید چطور این‌گونه خطاب‏تان می‏کنم! با وجود این، فکر می‏کنم همین یک اشاره‌ی کوچک و مختصر کافی باشد که بگویم، با وجودی که سال‏ها از کودکی‏ام گذشته و اکنون- هردو- ثانیه‏های مرگ‏مان را می‏شماریم، باز هم یک نوع ترس و وحشت و اضطراب، درونم می‏پیچد و وقتی تصویر شما جلو دیدم‌ لنگر می‏اندازد، با ترس و لرز تمام و انگار همچون مجرمی به ناحق، روی چوبه‌ی دار ایستاده و نگاه خیره و نومیدش، در انتظار کوچک‌ترین شفقت است.

گفتم! هردو پا به مرگ رسیده‏ایم؛ اما هنوز تفاوتی به دوری دو قطب زمین، میان من و تو فاصله باقی‏ است: تو هنوز همان آدم بی‏پروا، خودخواه، مقتدر، ترسناک و بی‏عاطفه هستی که سعی می‏کنی در مقابل مرگ، امیدوارانه مقاومت کنی، در حالی که من،… من جلو مرگ زانو زده‏ام و پس از روزها و سال‏ها، اکنون از حصار تمامی آن ترس و لرزها و نگرانی‏ها گذشته و مصمم شده‏ام که انگیزه‏ی اشتیاق به مرگ را در خودم بیدار کنم و بخواهم که زندگی‏ام را پایان بخشم. البته که با کمال میل این کار را می‏‌کنم؛ چون احساس می‏کنم من و هیچ چیزِ من متعلق به این دنیا نیست. دنیایی که برای من، سراسر سراب نومیدی، زحمت، رنج و ترس و استیصال بود که در آن، هیچ آزادی‏ای جز سرخم کردن، جز ترسیدن، جز عقده و شکایت‏ها و ناخوشی‏های فروخورده، در خودم نداشتم؛ در حالی که تو همه‌چیز داشتی: غضب، قهر، زور، هیبت و غرور، خودخواهی و خصلتی که تو را وا می‏داشت تا طرف را در حد مرگ تحقیر کنی.

تفاوت دیگری هم بین ماست. تو از نفس افتاده‏ای و تکلیف نفس‏تنگی‏ات، روز یکبار تو را تا لبه‏ی مرگ می‏کشاند؛ اما تو باز همان موجودی هستی که با تمام عجز و درماندگی‏اش، امیدی دارد که من ندارم. تو خیلی بیش‌تر از گذشته، زاهد، معتقد و دعاخوان هستی و به‌درستی می‏توانم بفهمم، وحشت مرگ و تصور زندگی پس از آن، همچون یقین کامل، به تو وعده‏ی بهشت و زندگی آرامی می‏دهد؛ در حالی که موضوع من کاملاً فرق می‏کند. ظاهر من، انسان عمیقاً بی‏باور به خدا، ایمان و مذهب است؛ اما باطنم- آن‌چه خودم از خودم می‏دانم- چیز دیگری است. احساس می‏کنم هنوز هم یک ذره اعتقاد و ایمان در وجودم دارم و نمی‏توانم اعتراف کنم که کاملاً بی‏باورم. آن‌چه در من است، آن‌چه ایمان و باورم را به سویش جلب می‏کند، حضور همیشگی یک ایده‏ی متعالی سرشار از عشق است که برخلاف خدای شما، نه قهار و جبار است و نه وعده‌ی بهشت می‏دهد. آن‌چه است، همچون وجود نامرئی است که به من وعده می‏دهد، حساب آدم‏بدها، از آدم‌خوب‏ها جداست.

بگذریم و بگذاریم تا کلمات و جمله‏هایی که از خشت سرگذشت و تاریخ زندگی ما ساخته شده، دیواری از حقایق و گوشه و کنارهای زندگی ما را بنا کند تا باشد که در لحظه‏های مرگ، خود را خالی احساس کنم. و احیاناً اگر کسی از میان هزاران کس، برای فردایی خواست حقیقت ماجرا را دریابد، به روح کسی که حقیقت را گفته است، درود بفرستد و به روح کسی که این زهر را به انسانی خورانده است، نفرین. البته که زندگی با کلمه‌ی بخشش، زیباتر است؛ ولی بگذریم و در حال حاضر، هیچ چیزی نمی‏توانم در باره‏ی آن بگویم و صبر می‏کنم، آیا می‏توانم با تلاش تمام، در پایان این شکایت، چیزی از کلمه‌ی بخشش بیاورم؟

ادامه دارد…