فریدون سینیرلیاوغلو، هماهنگکنندهی ویژه سازمان ملل در امور افغانستان در نشستی با نمایندگان کانادا، بریتانیا و قطر در سازمان ملل دربارهی گزارش خود از ارزیابی وضعیت افغانستان توضیح داده است.
در این نشست نصیراحمد فایق، سرپرست نمایندگی افغانستان در سازمان ملل نیز حضور داشته است. او میگوید هرگونه اقدام فوری برای اجرای توصیههای گزارش فریدون سینیرلیاوغلو باید مشروط به شرایط خاص و یک نقشه راه روشن با زمان مشخص باشد که با شواهد ملموس از اجرای سیاستها و ابتکارات در زمینههای حقوق بشر، امنیت منطقهای، توسعه اقتصادی و حکومت فراگیر حمایت شود.
فایق صبح امروز (جمعه، ۱۰ قوس) در ایکس نوشته است که از گزارش ارزیابیکننده مستقل که بر نیاز به تعامل بینالمللی منسجمتر، هماهنگتر و ساختاریافتهتر با درک روشنی از نتایج و تعهدات همه طرفها از طریق یک نقشه راه مبتنی بر عملکرد تأکید میکند، استقبال میکند.
او گفته است که یک رویکرد محتاطانه و مشروط برای حفاظت از منافع مردم افغانستان و جلوگیری از عواقب ناخواستهای که میتواند اصول عدالت، حقوق بشر و هنجارهای بینالمللی را تضعیف کند، ضروری است.
فریدون سینیرلیاوغلو در ارزیابی که به سفارش شورای امنیت سازمان ملل متحد انجام داده، گفته است که طالبان خواستار شناسایی بهعنوان حکومت افغانستان است و انجام این کار نیازمند پذیرش تعهدات افغانستان در کنوانسیونهای بینالمللی و اقدامات حسن نیت برای رعایت آنها از طریق سیاست، قانونگذاری و عمل است.
او افزوده است: «نشان دادن اینکه مقامهای دفاکتو (طالبان) تعهدات معاهدهی افغانستان را تحت قوانین بینالمللی به رسمیت میشناسند و قادر به اجرای آن هستند، یک گام کلیدی در این نقشه راه و برای هر پیشرفت رو به جلو در عادیسازی و به رسمیتشناختن ضروری است.»
در ادامهی گزارش بازرس سازمان ملل متحد پیشنهاد شده است که علاوه بر پیشرفت در تعهدات دولت افغانستان، نیاز به برداشتن گامهایی در جهت گفتوگوی ملی افغانستان وجود دارد که منجر به حکومت فراگیر و صلح پایدار و توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی پس از ۴۵ سال درگیری مسلحانه شود.
بهگفتهی او، این امر توسط ذینفعان افغانستانی، شورای امنیت سازمان ملل متحد، فرمتهای منطقهای و بینالمللی و کشورهای عضو درخواست شده است و همچنین همان چیزی است که طالبان نیز در گذشته به آن متعهد بودهاند.
در گزارش فریدون سینیرلیاوغلو آمده است که گفتوگوی سیاسی ملی که منعکسکنندهی دیدگاهها و مشارکت همهی شهروندان افغانستان باشد، باید به ایجاد یک حکومت مبتنی بر قانون و فراگیر منجر شود که حقوق شهروندان را در قانون تثبیت کند.
این گزارش سینیرلیاوغلو با انتقادهایی عمدتاً از سوی مخالفان طالبان روبهرو شده است.
گروهی از چهرههای سیاسی مخالف طالبان در خارج موسوم به «شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان» بهتازگی گفته است که در گزارش هماهنگکنندهی ویژه سازمان ملل متحد در امور افغانستان در کنار نکات مثبت، «نکات زیانبار و قابل نگرانی نیز وجود دارد».
از جمله بهگفتهی این شورا، در نقشه راه سینیرلیاوغلو بر ضرورت تعامل مثبت جهان با طالبان بهعنوان حکومت دفاکتو تأکید شده است که این مورد نیز قویاً نگرانی مردم افغانستان را برانگیخته است.
شورای مقاومت افزوده است که توقع نمیرود که سازمان ملل متحد، به تعامل با گروهی تأکید کند که حامی و میزبان گروههای تروریستی جهان است و هر روز در کنار نقض گسترده حقوق بشر، آپارتاید جنسیتی را اعمال و مردم را شبیه زندانیان گروگان گرفتهاند.
پیشتر احمد مسعود، رهبر «جبهه مقاومت ملی افغانستان» هم در اظهاراتی گفته بود که متن گزارش سنینرلیاوغلو نکات ضعیفی دارد که در صورت تصویب آن به وخامت اوضاع در افغانستان میافزاید.
۷۱ نهاد مدنی و حقوقبشری هم در یک نامهی سرگشاده به سازمان ملل متحد گفتهاند که گزارش هماهنگکنندهی ویژهی این سازمان بر اساس سیاستی با پیشفرض «مماشات و تعامل» با طالبان تهیه شده است.
