کنفرانس علمی دوروزه بهتاریخ 23-24 اکتبر با عنوان «توسعه و همکاری جهانی در دوران رقابتهای ژئوپلیتیک: چالشها و برنامههای پیچیده در شرایط مناقشه و بحران» با حضور پژوهشگران و استادان دانشگاه از کشورهای مختلف جهان در پولند برگزار شد. برگزارکنندگان این کنفرانس انجمن مطالعات علوم سیاسی آسیا (APISA) انجمن اروپایی مطالعات توسعه (EADI) و مرکز مطالعات و توسعه بینالمللی دانشگاه یاگیلونیا در دانشگاه یاگیلونیا (Jagiellonian University)، قدیمیترین دانشگاه پولند، بودند.
اشتراککنندگان در مورد وجوه مختلف رقابتهای ژئوپولیتیک جاری در جهان سخن گفتند و به بحث پرداختند. در این میان، بسمالله تابان، دانشجوی مقطع دکترا در رشتهی مطالعات امنیتی و پژوهشگر امنیت و سیاست، یافتههای یکی از پژوهشهای خود را در مقالهای با عنوان «افغانستان پس از ۲۰۲۱: پیآمدهای خروج امریکا بر حکومتداری، تروریسم و امنیت جهانی» ارائه کرد.
تابان در این نشست تأکید کرد که افغانستان تحت حاکمیت طالبان درگیر بحرانی عمیق و چندلایه با ابعاد سیاسی، امنیتی، اقتصادی، بشردوستانه و حقوق بشری است؛ بحرانی که نهتنها این کشور را در وضعیت فلج کامل قرار داده بلکه پیآمدهای فراملی آن برای امنیت منطقهای و بینالمللی بسیار جدی و نگرانکننده است.
وی افزود که فقدان مشروعیت داخلی رژیم طالبان باعث شده ظرفیت مدیریت بحران در داخل کشور بهطور جدی کاهش یابد، در حالی که نهادهای بینالمللی بهدلیل سیاستهای رادیکال و سرکوبگرایانهی طالبان، رقابت قدرتهای بزرگ و نبود اجماع لازم قادر به اتخاذ راهبردی مؤثر نیستند. بهگفتهی او، افغانستان اکنون به «خلاء امنیتی ژئوپلیتیک» در قلب آسیا تبدیل شده است که بستر رشد تروریسم فراملی، جرایم سازمانیافتهی فرامرزی، قاچاق مواد مخدر، مهاجرتهای اجباری و تشدید آسیبهای اقتصادی و اجتماعی را فراهم کرده است.
در این سخنرانی همچنین بر سرکوب زنان و گروههای قومی-مذهبی، از جمله هزارهها/شیعیان، طریقت صوفیه، هندوباوران، سیکها، نیروهای امنیتی و دفاعی پیشین و همچنان فعالان رسانهای، محدودیتهای گستردهی آموزشی و اقتصادی، فقر افسارگسیخته و گسترش شبکههای غیرقانونی بهعنوان نشانههای آشکار فرسایش اجتماعی در افغانستان تأکید شد.
تابان تصریح کرد که بهبود واقعی وضعیت افغانستان در سایه حاکمیت طالبان ممکن نیست و هر سیاست منطقهای و جهانی باید نخست بر ایجاد حکومت مشروع، قانونمند و فراگیر با مشارکت واقعی تمامی گروههای سیاسی و قومی متمرکز شود؛ اقدامی که تنها در آن صورت زمینهساز ثبات، توسعه و امنیت پایدار خواهد بود.
تابان افغانستان را نمونهای از شکست سازوکارهای حکمرانی جهانی در دوران رقابت قدرتهای بزرگ دانست و خواستار اتخاذ یک رویکرد چندلایه و چندجانبه، شامل همکاری دولتها، سازمانهای منطقهای و جهانی، جامعه مدنی و بخش خصوصی شد تا بتوان از ادامهی بحران و گسترش تهدیدهای ناشی از آن جلوگیری کرد.
در این کنفرانس، علاوه بر سخنرانیهای اصلی، نتایج تحقیقات گسترده در حوزههای ژئوپلیتیک، امنیت جهانی، توسعهی بینالمللی، همکاری چندجانبه، کمکهای بشردوستانه، امنیت غذایی و حکمرانی جهانی نیز ارائه شد.
