فاروق علیم پس از سقوط حکومت افغانستان به بریتانیا پناهنده شد. خانهی او توسط اعضای خانوادهاش سرپرستی میشد، اما طالبان آن را از اختیار خانوادهی او بیرون کردند. او در گفتوگو با روزنامه اطلاعات روز میگوید پس از اینکه کارش بهعنوان دادستان در کابل را از دست داد، به زادگاهش در پنجشیر برگشت و در خانهی خود زندگی میکرد، اما طالبان بدون هیچ دلیلی خانهاش را در روستای «تنخو» تصاحب کردند. این رویداد در فصل بهار رخ داد و تا اینک طالبان هیچ قصدی برای ترک این خانه ندارند. در پنجشیر، موارد متعدد غصب خانه و جایدادهای مقامهای حکومت پیشین، سیاسیون و حتا مردم عادی ثبت شده است.
علیم میگوید: «در ماههای نخست سقوط افغانستان بود که طالبان دروازهی خانه من را کوبیدند. برادرم رفت و دروازه را باز کرد و نزد من آمد و گفت که طالبان آمدهاند و میگویند که خانه را تخلیه کنید.»
فاروق علیم با شنیدن این پیام، به دروازه رفت تا با طالبان صحبت کند، اما با حدود ۲۰ نفر از نیروهای طالبان مجهز با سلاح روبهرو شد؛ «وقتی با آنان حرف زدم قبول نکردند و گفتند دلیل نگویید زود خانه را تخلیه کنید، اگر نه ما داخل منزل میشویم.»
این دادستان پیشین، به توصیه اعضای خانواده، خانه را همراه خانوادهاش ترک کرد و طالبان در آنجا جابهجا شدند. او پس از غصب خانهاش و ترس از حملات انتقامجویانه، افغانستان را ترک کرد و ابتدا به ایران و سپس به بریتانیا مهاجرت نمود.
فاروق علیم میگوید طالبان پس از شش ماه از خانهاش بیرون شدند، اما خسارت سنگینی به آن وارد کرده بودند؛ «پس از بیرون شدن طالبان خانه به رنگمالی نیاز جدی داشت. دروازهها و پنجرهها را نیز در پی بیاحتیاطی تخریب کرده بودند. نلهای دستشوییها را شکسته بودند و حویلی خانه را به زبالهدانی مبدل کرده بودند.»
او میگوید پس از ترمیم خانه، طالبان حدود یک سال بعد دوباره آن را غصب کردند، بدون آنکه دلیلی ارائه کنند. اکنون او هزاران کیلومتر دورتر در لندن است و هیچ چشماندازی برای بازپسگیری خانهاش نمیبیند. علیم باور دارد که مصاحبههایش دربارهی سختگیری طالبان در پنجشیر بهانهای شده تا طالبان دوباره خانهاش را تصرف کنند.
رد درخواست بازپسدادن
یافتههای روزنامه اطلاعات روز نشان میدهد که خانههای غصبشده از سوی طالبان نهتنها بهعنوان قرارگاه نظامی استفاده میشوند بلکه شماری از فرماندهان طالبان خانوادههایشان را نیز در آنها جابهجا کردهاند. بسیاری از مالکانی که در افغانستان حضور دارند، از ترس طالبان حاضر به مصاحبه و ارائهی جزئیات نیستند.
محمد (نام مستعار)، یکی از منتقدان طالبان که در تبعید در امریکا زندگی میکند، میگوید طالبان در روزهای نخست حاکمیت دوبارهیشان قفل دروازهی خانهی آنان را در حصه اول شکستانده و خانه را غصب کردهاند.
او میگوید خانوادهاش چندین بار تلاش کردهاند خانه را پس بگیرند، اما بینتیجه بوده است؛ «هرگاه یکی از قوماندانان طالبان از خانه بیرون میشد، کلید خانه را به قوماندان دیگر میداد.»
محمد میافزاید پدرش یک بار از کابل به پنجشیر رفت تا طالبان را قانع کند که خانه را تخلیه کنند، اما موفق نشد؛ «طالبان گفتهاند در منزل بالا ما زندگی میکنیم و در منزل پایین شما فامیلهایتان را بیاورید و زندگی کنید.»
این پیشنهاد برای پدر محمد قابل قبول نبود و او دوباره به کابل بازگشت. محمد نیز نمیداند چگونه میتوانند طالبان را از خانهیشان بیرون کنند.
تخریب خانههای غصبی
طالبان افزون بر غصب خانههای مردم پنجشیر، هیچ اقدام مؤثری برای نگهداری و مراقبت از این خانهها انجام نمیدهند. این خانهها تا زمانی مورد استفاده قرار میگیرند که به مخروبه تبدیل شوند و پس از آن طالبان آنجا را ترک میکنند.
یافتههای اطلاعات روز نشان میدهد که پس از ترمیم دوبارهی خانهها از سوی صاحبان، طالبان احتمالا دوباره به این خانهها بازمیگردند؛ چرخهای تکراری که باشندگان را با خسارات مالی سنگین روبهرو میکند.
رشاد (نام مستعار) میگوید خانهی سهطبقهاش سه سال در اختیار طالبان بود و فرماندهان طالبان به نوبت آن را به قرارگاه نظامی تبدیل کرده بودند. زمانی که خانه غیرقابل سکونت شد، طالبان آن را ترک کردند.
او میگوید: «وقتی پنجشیر سقوط کرد، ما از ترس طالبان خانهی خود را ترک کردیم. طالبان در خانهی ما کندک نظامی ساختند. خانهی ما غیرقابل سکونت شده است.»
او تخمین میزند که بازسازی خانهاش بیش از ۳۰۰ هزار افغانی هزینه برمیدارد، و او توان مالی آن را ندارد.
بربنیاد یافتههای روزنامه اطلاعات روز، سه خانهی مسکونی در پنجشیر که از سوی طالبان غصب شده بودند، حریق شده است و طالبان دلیل آن را هم مشخص نکردهاند. این خانهها در مرکز و ولسوالی رخه این ولایت مربوط به فضلاحمد معنوی، وزیر عدلیهی حکومت پیشین، کمالالدین نظامی، والی پنجشیر در نظام پیشین و ظاهر اغبر، سفیر افغانستان در تاجیکستان، میباشد.
کمالالدین نظامی، والی پیشین پنجشیر پس از آتش گرفتن خانهاش از سوی طالبان در روستای «بادقول» مرکز پنجشیر، به روزنامه اطلاعات روز گفته بود: «خانه را حدود چهل سال قبل از پول شخصی خود ساخته بودم و پس از ترک وطن یکی از نزدیکان ما در خانه زندگی میکردند. طالبان آنان را از خانه بیرون کردند و خانه را قرارگاه ساختند. در آن خانه تمام لوازم منزل که از پدر برایم به میراث مانده بود و برایم بسیار با ارزش بود کاملا سوختند و طالبان مردم محل را اجازه ندادند که آتش را خاموش نمایند.»
مشخص نیست که این آتشسوزیها عمدی بوده یا غیرعمدی.
هرچند پنجشیر کوچکترین ولایت به لحاظ مساحت در افغانستان است، اما طالبان در آن حضور نظامی سنگین و گسترده دارند و بخشی از قرارگاهها، پاسگاهها و کندکهایشان را در مناطق و خانههای مسکونی جابهجا کردهاند. با گذشت بیش از چهار سال از سلطهی مجدد این گروه در افغانستان، سختگیری و حضور سنگین طالبان در پنجشیر کاهش نیافته است.
دو ماه قبل محمدآغا حکیم، والی طالبان در پنجشیر اعتراف کرده بود که حضور نیروهای نظامی این گروه در این ولایت بهدلیل ساختار جغرافیایی و تهدیدهای امنیتی علیه این گروه بسیار گسترده است. او در مصاحبه با «رادیو حریت» وابسته به طالبان، گفته بود که تقاضا برای کرایه خانه در پنجشیر بلند رفته است و مردم به دشواری خانه برای کرایه پیدا میکنند. این در حالی است که طالبان خانههای مسکونی بخشی از باشندگان پنجشیر را غصب کردهاند و این خانهها در اختیار نظامیانشان و برخی از از خانوادههای این گروه قرار گرفته است.
