سازمان حقوق بشری «رواداری» میگوید طی پنج سال گذشته مقاومت مدنی در برابر سرکوب و جنایت طالبان، امید به آینده را زنده نگه داشته است.
رواداری امروز (شنبه، ۲۴ اسد) در بیانیهای بهمناسبت پنجمین سالروز سقوط نظام جمهوری و تسلط مجدد طالبان بر افغانستان، بر ضرورت تداوم و تقویت مستندسازی نقض حقوق بشر در کشور تأکید کرده است.
رودارای گفته است: «بهرغم سرکوب و محدودیتهای گستردهی اعمالشده در پنج سال گذشته، مقاومت، ایستادگی و مبارزه مدنی شهروندان افغانستان، بهویژه زنان و دختران این کشور برای دفاع از حقوق و آزادیهای اساسیشان، امید به آیندهی مبتنی بر حقوق بشر، برابری و کرامت انسانی را زنده نگه داشته است.»
این نهاد افزوده است که در این میان، سازمانهای جامعه مدنی، مدافعان حقوق بشر، رسانهها و خبرنگاران «نقش ارزشمندی» در نظارت، مستندسازی، جمعآوری و حفظ شواهد و مدارک مرتبط با نقض حقوق بشر و بازتاب صدای قربانیان ایفا کردهاند.
رواداری بر ضرورت تداوم و تقویت مستندسازی نقض حقوق بشر در افغانستان تأکید کرده و برخی آماری از اقدامات سرکوبگرانهی طالبان علیه طیفهای مختلف جامعه را منتشر کرده است.
رواداری میگوید در فاصله زمانی ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ دستکم شش هزار و ۹۲۹ نفر از غیرنظامیان در رویدادهای گوناگون کشته و زخمی شدهاند. این رویدادها شامل قتلهای هدفمند، مرموز و فراقضایی، حملات انفجاری و انتحاری، مهمات باقیمانده از جنگ و حملات نظامی پاکستان بودهاند.
همچنین در این بازه زمانی، دستکم ۳۹۹ نفر از کارمندان حکومت پیشین و اعضای خانوادههای آنان توسط طالبان و افراد مسلح ناشناس بهطور هدفمند، مرموز و فراقضایی کشته شدهاند.
علاوه بر این، رواداری میگوید طی این مدت، دستکم ۴۷ معترض، بهشمول هشت زن بهدلیل برگزاری یا شرکت در تجمعات اعتراضی مسالمتآمیز به قتل رسیدهاند.
رواداری گفته است که طی چهار سال نخست حاکمیت طالبان دستکم شش هزار و ۴۳ شهروند افغانستان، بهشمول ۷۸ زن معترض عمدتا توسط ادارات استخبارات و امر به معروف طالبان بهصورت غیرقانونی و خودسرانه بازداشت شدهاند. در میان بازداشتشدگان دستکم ۶۴۶ نفر از کارمندان حکومت پیشین، ۶۴۳ نفر از فعالان مدنی، خبرنگاران و مدافعان حقوق بشر و هزار و ۳۶۶ نفر از افرادی بودهاند که به همکاری، عضویت یا داشتن ارتباط با گروههای مخالف طالبان، متهم شدهاند.
از سوی دیگر، طی این مدت دستکم ۵۱ زندانی در نتیجهی شکنجه شدید در بازداشتگاههای طالبان جان باخته و دستکم ۱۷۱ نفر دیگر بهصورت اجباری ناپدید شدهاند. این قربانیان شامل کارمندان حکومت پیشین، فعالان مدنی، مدافعان حقوق بشر و دیگر شهروندان غیرنظامی بودهاند.
در بیانیهی رواداری آمده است که دادگاههای طالبان در این دوره، دستکم دو هزار و ۴۲۳ نفر را به اتهامهای گوناگون به شیوههای «فراقانونی، ظالمانه و غیرانسانی» مجازات کردهاند. این مجازات شامل اجرای علنی احکام قصاص و اعدام، شلاق و سیاه کردن صورت متهمان بوده است.
با وجود این نوع رفتارهای طالبان که رواداری آنها را «سرکوب و جنایت» خوانده است، مبارزه، ایستادگی و دادخواهی پیگیر زنان، فعالان مدنی و مدافعان حقوق بشر چه در داخل کشور و چه در تبعید، نیز جریان داشته است.
سازمان رواداری که پس از رویکارآمدن طالبان توسط فعالان حقوق بشر در خارج از کشور ایجاد شده، ابراز امیدواری کرده است که مبارزات مدنی در مقابل محدودیتها و فشارهای روزافزون طالبان، زنده و پویا ادامه یافته و به فعال شدن سازوکارهای بینالمللی عدالت و پاسخگویی در مورد افغانستان، شکلگیری و گسترش همبستگی در نقاط مختلف و آگاهی جهانی نسبت به وضعیت حقوق بشر در این کشور کمک میکند.
