از بازداشت زنان تا سرکوب معترضان؛ روایت یک روز پرتنش در جبرئیل هرات

گزارشگر: ایماژ پارسی‌ساز

حوالی ساعت ۸:۲۰ دقیقه‌ی صبح، همین که از خانه بیرون شدم، صدای تیراندازی بلند شد؛ شلیک‌های پی‌هم و ممتد که از سمت «چهارده‌متری بالا»ی منطقه‌ی جبرئیل هرات به گوش می‌رسید. گام‌هایم را تندتر کردم. هرقدر نزدیک «چهارراه بهار زندگی» می‌شدم، صدای گوش‌خراش شلیک‌های مرمی بلندتر می‌شد و هوا را پر می‌کرد.

کارگران فلکه، همه ایستاده بودند و به سمت چهارراه بهار زندگی -که در فاصله‌ی صدمتری‌شان موقعیت دارد- ذل زده بودند. با چهره‌های وحشت‌کرده و نگران، طوری به نظر می‌‌رسیدند که همه پا به فرار باشند. از فلکه گذشتم و به سمت چهارراه راه افتادم.

حدود ۲۰ نفر طالب در چهارراه ریخته بودند. با تفنگ و چوب‌. ناگهان دو نیروی طالبان به جان مردی که در نزدیکی چهارراه ایستاده بود، حمله‌ور شدند. او را زیر ضربات چوب و قنداق گرفتند. نیروی دیگرش به سمت عابرانی که از سوی فلکه جلو آمده بودند، دوید و آتش گشود. چند مرمی به سمت سرک و در جلو پاهای عابران شلیک کرد. چره‌ی مرمی به صورت یکی از عابران اصابت کرد و از سر و رویش خون جاری شد. این باعث خشم بیشتر عابران و کارگران فلکه شد و آنان شعار «مرگ بر طالبان» را سر دادند.

شلیک‌های پی‌هم و مستقیم مرمی، لت‌وکوب با چوب‌های دستی، قنداق، دستگیری و پرتاب سنگ، پاسخ طالبان به تجمع مسالمت‌آمیز اعتراضی مردم در منطقه‌ی جبرئیل هرات بود. پاسخ خشونت‌آمیز به مردمی که علیه خشونت بی‌امان و روزافزون گروه طالبان به خیابان آمده بودند و می‌خواستند صدای‌شان را بلند کنند.

در یکی از ویدیوهای ارسالی به روزنامه اطلاعات روز، دیده می‌شود که نیروهای مسلح طالبان با چوب، قنداق و سنگ، جوانان معترض را لت‌وکوب می‌کنند. یک نیروی طالبان یک جوان معترض را با خشونت و لت‌وکوب دستگیر می‌کند. دو نیروی دیگر این گروه به سمت معترضان شلیک می‌کنند و چند نیروی چوب به دست، با چوب و پرتاب سنگ، به معترضان حمله‌ور می‌شوند.

گرچند شمار دقیق زخمیان این رویداد تاهنوز مشخص نیست، اما منابع به اطلاعات روز زخمی شدن دست‌کم چهار نفر، از جمله یک کودک را تأیید می‌کنند.

اعتراض علیه طالبان

اعتراض مسالمت‌آمیز مردم، به‌ویژه مردان، در منطقه‌ی جبرئیل هرات پس از آن آغاز شد که گروه طالبان در سه روز گذشته، در موج جدید دستگیری‌ها، دست‌کم ۵۰ زن و دختر را از شهر و منطقه‌ی جبرئیل هرات دستگیر کرده است. اقدامی که خشم شهروندان، به‌ویژه باشندگان هرات را برانگیخته است.

این موج گسترده‌ی دستگیری پس از آن آغاز شد که در روز جمعه هفته‌ی گذشته، طالبان از طریق خطبه‌های مساجد و وکلای گذر اعلام کردند که اگر دختران و زنان بدون برقع یا چادرنماز در بیرون از خانه مشاهده شوند، دستگیر و مستقیما به زندان منتقل می‌شوند.

در پی این دستور، نیروهای امر به معروف و نهی از منکر طالبان روز شنبه (۱۶ جوزا) از سطح شهر هرات دست‌کم ۴۰ زن را دستگیر کردند. این نیروها روز یک‌شنبه (۱۷ جوزا) به منطقه‌ی جبرئیل ریختند و شماری زن و دختر را دستگیر کردند و با خود شان بردند.

این در حالی است که دختران و زنان در هرات، به‌ویژه در منطقه‌ی جبرئیل -هم در دوران نظام پیشین و هم‌ در دوران حکومت طالبان- چادرنماز می‌پوشند. در یکی از ویدیوهای ارسالی به روزنامه اطلاعات روز نیز مشاهده می‌شود که نیروهای طالبان زنی را دستگیر و در موتر بالا می‌کنند که چادرنماز پوشیده است.

تعقیب و نظارت

نیروهای مسلح طالبان که تظاهرات مسالمت‌آمیز مردم منطقه‌ی جبرئیل را دقایقی پس از شروع آن شدیدا سرکوب کردند، ساعات بعد به تعقیب معترضان و نظارت پرداختند. تعدادی از این نیروها در گروه‌های متشکل از موتورسایکل، رنجر و موترهای شخصی به گشت‌زنی در سرک‌ها و کوچه‌های منطقه‌ی جبرئیل پرداختند. تعدادی دیگر این نیروها به نظارت ساختمان‌های اطراف محل برگزاری تجمع اعتراضی پرداختند و هر کسی که مصروف ضبط عکس و فیلم بودند را پیدا و دستگیر می‌کردند.

یک منبع به اطلاعات روز گفت: «طالبان متوجه فردی شد که از پنجره‌ی خانه‌اش ویدیو می‌گرفت. طالبان آن فرد را از خانه‌اش کشیدند و دستگیرش کردند.»

همچنین منابع دیگر در گفت‌وگو با اطلاعات روز گفتند که آنان از جریان شلیک و لت‌وکوب نیروهای طالبان عکس و فیلم گرفته‌اند، اما به‌دلیل ترس از تحت تعقیب قرار گرفتن توسط طالبان، از اشتراک‌گذاری آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی یا رسانه‌ها می‌ترسند.

طالبان در مواردی، با استفاده از دوربین‌های امنیتی مارکت‌ها و دکان‌ها، منبع عکس‌ها و ویدیوها را پیدا و شماری را دستگیر کرده‌اند.

گشت‌زنی نیروهای مسلح طالبان در سرک‌ها و کوچه‌ها، ایجاد ایست‌های بازرسی، مسدود کردن چهارراه‌ها و چک کردن موبایل‌های هوشمند شهروندان، باعث شده است که بازار منطقه‌ی جبرائیل هرات امروز تعطیل و این منطقه به محیط نظامی تبدیل شود.