سازمان حقوق بشری «رواداری» میگوید پاکستان در جریان درگیری با طالبان، اصول اساسی حفاظت از غیرنظامیان را نقض کرده، به خانههای شخصی و تأسیسات عامه حمله کرده است که در این حملات دستکم هزار و ۱۸۷ فرد ملکی کشته و زخمی، ۳۹۴ خانه تخریب و ۲۹ هزار نفر آواره شدهاند.
رواداری گزارش تحقیقی جدید خود که بازهی زمانی دسامبر ۲۰۲۴ تا جون ۲۰۲۶ را در بر میگیرد، امروز (دوشنبه، ۵ اسد) منتشر کرده است.
براساس یافتههای این گزارش، پاکستان طی حدود یکونیم سال گذشته به ولایتهای پکتیا، پکتیکا، خوست، نورستان، کنر، ننگرهار، قندهار، هلمند و کابل حمله کرده است که در نتیجه، ۴۷۲ غیرنظامی جان باخته و ۷۱۵ نفر دیگر زخمی شدهاند.
در این گزارش آمده است که کشتهشدگان شامل ۳۴۲ مرد، ۸۶ کودک و ۴۴ زن، و زخمیان حملات پاکستان شامل ۴۶۰ مرد، ۱۳۰ کودک و ۱۲۵ زن میباشند.
نوعیت حملات
رواداری میگوید نیروهای پاکستان در حمله به افغانستان، حدود ۵۰ حملهی هوایی، زمینی-راکتی و حملات ترکیبی هوایی-زمینی انجام دادهاند.
در گزارش این سازمان آمده است که از مجموع حملات مستندشده، ۱۹ مورد که حدود ۳۸ درصد از مجموع ۵۰ حمله میشود شامل حملات هوایی بوده که عمدتا با استفاده از جنگندهها و پهپادهای مسلح انجام شده است.
همچنین ۲۸ حملهی دیگر که حدود ۵۶ درصد از مجموع حملات نظامی پاکستان طی این مدت را تشکیل میدهد، شامل حملات زمینی و راکتی بوده است. این حملات از مواضع مرزی نیروهای نظامی پاکستان با استفاده از راکت، موشک، هاوان و سایر ابزارها و مهمات جنگی انجام شده است.
رواداری دریافته است که در سه مورد که حدود شش درصد از مجموع حملات نظامی پاکستان طی این مدت میشود، ترکیبی از حملات هوایی و زمینی بهصورت همزمان یا پیدرپی در شهر اسعدآباد و ولسوالی سرکانو ولایت کنر و ولسوالی اسپینبولدک ولایت قندهار انجام شده است.
زمان انجام حملات
رواداری میگوید بررسی رویدادهای مستندشده نشان میدهد که ۳۱ مورد از مجموع حملات نیروهای نظامی پاکستان در «ساعات اولیه صبح یا نیمههای شب»، زمانی که باشندگان محل در خانههای خود حضور داشته و یا در خواب بودهاند، انجام شده است.
بهگفتهی این سازمان، در دستکم چهار مورد در فاصلهی زمانی کوتاه، یک منطقه بیش از یک بار هدف حمله قرار گرفته است. در شماری از این موارد پس از حملهی اولیه، حملات بعدی در حالی انجام شده که غیرنظامیان در تلاش برای ترک محل یا انتقال زخمیان بودهاند.
انجام حمله بدون هشدار قبلی
رواداری میگوید نیروهای نظامی پاکستان اقدامات و تدابیر احتیاطی را برای حمایت از غیرنظامیان که در حقوق بینالملل بشردوستانه از مکلفیتهای اساسی تمامی طرفهای مخاصمه میباشد، اتخاذ نکرده و به افزایش تلفات غیرنظامیان منجر شده است.
این نهاد با استناد به مصاحبهها با شهروندان نوشته است: «شواهد و اطلاعات گردآوریشده نشان میدهد که در بخش قابلتوجهی از موارد، پیش از آغاز عملیات هیچگونه هشدار قبلی یا اطلاعرسانی مؤثر به باشندگان محل و غیرنظامیان صورت نگرفته است.»
در گزارش آمده است که ۲۱ نفر از مجموع مصاحبهشوندگان این تحقیق گفتهاند که قبل از وقوع حملات هیچنوع هشدار یا معلوماتی دریافت نکرده بودند و به همین دلیل غیرنظامیان فرصت کافی برای ترک محل یا پناه گرفتن در مکان امن را نداشتهاند.
تنها یک مصاحبهشونده که کارگر روزمزد یک ادارهی دولتی بوده، گفته است که پیش از وقوع حمله و همزمان با مشاهده شدن هواپیماهای جنگی پاکستان، از طریق مسئولان هشدار دریافت کرده بود.
فاصلهی محل حملات با مراکز و تأسیسات نظامی
در گزارش آمده است که اطلاعات جمعآوریشده از مصاحبهشوندگان و سایر منابع محلی نشان میدهد که در بسیاری موارد، محل اصابت حملات نظامی پاکستان در فاصلهی قابلتوجهی از هرگونه تأسیسات یا مواضع نظامی قرار داشته است.
چنان که ۱۷ نفر از مجموع مصاحبهشوندگان این تحقیق اظهار داشتهاند که در نزدیکی محل اصابت حملات، تأسیسات و مراکز نظامی شناختهشده وجود نداشته است.
این حملات پاکستان در ولایتهای پکتیا، پکتیکا، کنر، خوست، نورستان، ننگرهار، قندهار و هلمند باعث شده است که ۲۹ هزار نفر خانههای خود را ترک کنند و آواره شدهاند.
حملهی هوایی بر یک کمپ درمان و بازپروری معتادان در شهر کابل
رواداری میگوید کمپ امید در کابل که پاکستان مدعی است بهدلیل استفادهی نظامی از آن هدف حمله قرار گرفته، یک محل غیرنظامی بوده و قربانیان آن نیز همه غیرنظامی بودند.
در گزارش این سازمان آمده است که تا زمان تهیه این گزارش، دستکم ۲۰۴ مرد در این حملات کشته و ۹۶ نفر دیگر، بهشمول یک زن زخمی شدهاند.
طبق گزارش، آمار قربانیان و زخمیان که همراه شهرت و مشخصات دقیق آنان از ۱۰ شفاخانه، بهشمول طب عدلی در شهر کابل بهدست آمده است، نشان میدهد که عمدتا بیماران، مراجعان و کارکنان این مرکز بودهاند
دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) پیشتر تعداد تلفات انسانی در این حمله را ۲۶۹ کشته و ۱۲۲ زخمی اعلام کرده بود. رواداری میگوید بهدلیل شدت حمله، گستردگی انفجارها و مفقود بودن شماری از افراد، آمار نهایی قربانیان تا کنون مشخص نشده است.
تخریب خانههای مسکونی و تأسیسات عامه
اطلاعات گردآوریشده نشان میدهد که در حملات پاکستان دستکم ۳۹۴ باب خانهی مسکونی متعلق به غیرنظامیان، از جمله ۱۷۰ مورد در ولایت پکتیکا، ۱۰۴ مورد در ولایت کنر، ۵۷ مورد در ولایت قندهار، ۵۳ مورد در ولایت خوست، شش مورد در ولایت ننگرهار، سه مورد در ولایت پکتیا و یک مورد در شهر کابل بهطور کامل یا جزئی تخریب شدهاند.
همچنین یافتههای این گزارش نشان میدهد که دستکم ۲۲ باب مکتب، یک باب شفاخانه، یک باب کلینیک، ۱۱ باب مسجد، ۴۶ باب دکان و ۱۰ باب موترفروشی در ولایتهای پکتیا، پکتیکا، خوست، کنر، ننگرهار، قندهار و شهر کابل کاملا تخریب شده یا آسیب جزئی دیدهاند.
دفتر هماهنگکنندهی کمکهای بشردوستانهی سازمان ملل متحد (اوچا) گفته است که حمله به زیرساختهای غیرنظامی باعث شده است که حدود ۱۹ مرکز صحی فعالیتهای خود را به حالت تعلیق در آورد و یا خدمات خود را محدود کند که باعث کاهش دسترسی حدود ۷۸ هزار نفر به خدمات صحی شده است.
همچنین بیش از ۱۳ هزار دانشآموز در ولایتهای کنر و ننگرهار با اختلال در روند آموزش خود مواجه شدهاند.
