“خبرمرگ” ملا!
ترکیب این دو واژه (خبر و مرگ ) نفرینی از سر درد و رنج در زبان عامیانه مردم هرات است. هراتیان سالها پیش چنین نفرینی برای ملای یک چشم قندهار فرستاده بودند و سالها زمان به کار داشت تا “خبر مرگش” را از زبان حامیان و اطرافیانش بشنوند.
خبر مرگ ملا محمد عمر آخوند، امیرالمؤمنین طالبان، در شرایط کنونی حامل چه پیامی است؟ و آنان که این موجود رازآلود را از حضیض گمنامی به اوج شهرآشوبی برکشیدند از جار زدن این خبر چه در سر دارند؟
به رغم تصور رایج که اجابت نفرین در حق بدکاران، خبری مسرت بخش تلقی میشود؛ این طنز تلخ دیگری است که “خبرمرگ ملا” نیز با خود مصیبتی دیگر به همراه دارد!
نگاهی دقیقتر به صحنه منازعه و دهشت افکنی در افغانستان بهتر میتواند پیام این خبر دیرهنگام را صریح و عریان سازد:
– تغییر جغرافیای جنگ در افغانستان و امتداد یافتن ناآرامیها به شمال کشور؛
– سر برآوردن گروه دولت اسلامی (داعش) و آغاز جلب و جذب نیرو توسط این گروه در افغانستان؛
– در محراق قرار گرفتن آسیای میانه برای امواج خشونتزای بنیادگرایی و دهشت افکنی؛
واقعیتهای فوق در واقع پرونده شهرآشوبی ملا را به بایگانی طراحان ترور فرستاد تا جریان جایگزین با سهولت بیشتری بتواند در جبهات جدید پیشروی داشته باشد.
گروهی با هویت و گذشته طالبان نمیتواند در این میدان کارآیی چندانی داشته باشد زیرا:
– طالبان به رغم شعارهای تند و تیز دینی و مذهبی، هویتی قومی یافته اند؛ به نحوی که این گروه در جذب تندروهای مذهبی سایر اقوام توفیق و یا هم تمایل چندانی نداشته است.
– تغییر جغرافیای جنگ در افغانستان نیاز گروه جایگزین را به جنگندگان محلی که منسوب به سایر اقوام باشند محسوس ساخته است.
– گروه جایگزین از همان ابتدا با زنده کردن نام فراقومی افغانستان (خراسان) و کوبیدن بر طبل خلافت (جهان وطنی اسلامی) دامنه پایگاهیابی خود را از قومی به مذهبی وسعت داده است.
– چشم داشت دهشت افکنی جدید به جوامع آسیای میانه که هیچ پیوند تباری با ملا و گروهش ندارند، بینیازی به وی را در فاز جدید به میان آورده است.
-ظهور گروه جدید با مقابله و مقاومت گروههای پیشین مواجه میشود و این امر میتواند پیشروی نیروی جایگزین را کند سازد. از همین رو عامل سرعت بخش یا “خبرمرگ ملا” باید به کمک گروه جایگزین آید که با سهولت بتواند “بقیه السیف ملا” را با خود همراه کند.
با توجه به این شرح مفصل که به خلاصهای از آن اشاره شد؛ “خبرمرگ ملا” از مصیبتی دیگر هشدار میدهد؛ که احتیاط و تدبیر به مراتب بیشتر ما را میطلبد. به قول دوست شاعرم استاد سید ابوطالب مظفری:
به هر کرانه کمینی ز دیو دام گذار
به احتیاط به هر خاک تازه گام گذار
